AQSh davlat kotibi Marko Rubio 18-avgust kuni Xalqaro jinoiy sud prezidenti, yaponiyalik sudya Tomoko Akane hamda senegallik Abdulay Seyega nisbatan sanksiyalar kiritilganini ma’lum qildi.
Rubioning aytishicha, ular XJS yurisdiksiyasiga rozilik bermagan davlatlar mansabdorlarini tergov qilish, hibsga olish yoki jinoiy ta’qib qilishga qaratilgan sud harakatlarida bevosita ishtirok etgan.
Abdulay Seye XJS prokuraturasida katta sud yuristi bo‘lib, Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahuni hibsga olish uchun order so‘ragan prokurorlar guruhida ishlagan. U XJS sudyasi lavozimiga nomzod sifatida ham ko‘rsatilgan.
AQSh tomonidan joriy etilgan sanksiyalar Akane va Seyening AQSh yurisdiksiyasidagi aktivlarini muzlatish hamda ularning Amerika moliyaviy tizimidan foydalanish imkoniyatlarini cheklashni nazarda tutadi.
Vashington XJSni keskin tanqid qildi
Marko Rubio Xalqaro jinoiy sud faoliyatini keskin tanqid qilib, uni vakolatlarini suiiste’mol qilishda aybladi.
Vashingtonning XJS bilan ziddiyatlari, xususan, sudning AQSh va Isroilga doir harakatlari bilan bog‘liq. AQSh XJSni tashkil etgan Rim statutining ishtirokchisi emas va sudning amerikalik fuqarolar ustidan yurisdiksiyasini tan olmaydi.
AQSh Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu va sobiq mudofaa vaziri Yoav Gallantga nisbatan XJS tomonidan chiqarilgan hibsga olish orderlariga ham keskin qarshi chiqqan. Shuningdek, Vashington sudning Afg‘onistondagi urush doirasida amerikalik harbiylar bilan bog‘liq avvalgi tergovlarini tanqid qilib kelgan.
XJS: bu xalqaro huquqiy tartibga tahdid
Haagadagi Xalqaro jinoiy sud Vashingtonning yangi sanksiyalarini qoraladi.
Sud bayonotida sud-huquq tizimi vakillariga qonunni qo‘llagani uchun tahdid qilinishi xalqaro huquqiy tartibning o‘ziga xavf tug‘dirishi ta’kidlangan. XJS AQSh choralari qonun ustuvorligiga putur yetkazishini bildirdi.
Niderlandiya hukumati ham Vashingtonning qaroriga qarshi chiqdi. Mamlakat tashqi ishlar vaziri Tom Berendsen Xalqaro jinoiy sud va boshqa xalqaro sud institutlari o‘z vakolatlarini erkin bajara olishi kerakligini bildirdi. Niderlandiya XJSni qo‘llab-quvvatlashda davom etishini ma’lum qildi.
AQShning XJSga bosimi kuchaymoqda
Bu Vashington tomonidan Xalqaro jinoiy sud vakillariga nisbatan joriy etilgan birinchi sanksiyalar emas.
AQSh avval ham XJS prokurorlari va sudyalarini sanksiya ro‘yxatiga kiritgan. Jumladan, 2025-yil fevralda o‘sha paytdagi bosh prokuror Karim Xon AQSh sanksiyalariga uchragan edi.
2025-yil avgustda esa Tramp ma’muriyati XJSning yana ikki sudyasi va ikki prokuroriga sanksiyalar joriy qildi. O‘sha paytda ham Vashington bu choralarni sudning AQSh va Isroilga nisbatan harakatlari bilan izohlagan.
2026-yil iyulida AQSh XJSga qarshi diplomatik bosimni yanada kuchaytirishi ma’lum bo‘ldi. Vashington sudni AQSh suverenitetiga tahdid deb hisoblashini bildirib, boshqa mamlakatlarni ham XJS vakolatlariga qarshi chiqishga undamoqda.
Xalqaro jinoiy sud 2002-yilda ish boshlagan bo‘lib, genotsid, insoniyatga qarshi jinoyatlar va harbiy jinoyatlarni tergov qilish hamda ular uchun javobgar shaxslarni ta’qib etish vakolatiga ega. Hozirda sudning 125 ta ishtirokchi davlati bor. AQSh, Rossiya va Isroil XJSga a’zo emas.
