Referendumda Islandiya aholisidan mamlakat Yevropa Ittifoqi bilan aʼzolik boʻyicha muzokaralarni qayta boshlashi kerakmi, degan savolga javob berish soʻralmoqda.
Ovoz berish natijasida «ha» javobi ustun kelishi Islandiyaning avtomatik ravishda YeIga aʼzo boʻlishini anglatmaydi. Muzokaralar yakunida aʼzolik masalasi yana bir referendumga qoʻyilishi kerak.
Islandiya YEI bilan aʼzolik boʻyicha muzokaralarni 2010-yilda, jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozidan keyin boshlagan. Keyinchalik hukumat almashgach, jarayon toʻxtatilgan va muzokaralar qayta tiklanmagan.
YEI tarafdorlari nimani istamoqda?
YEI bilan yaqinlashuv tarafdorlari bu qadam Islandiyaning iqtisodiy va geosiyosiy xavfsizligini kuchaytirishi mumkinligini taʼkidlamoqda.
Islandiyaning 400 mingga yaqin aholisi bor va mamlakat doimiy armiyaga ega emas. U NATOning asoschi aʼzolaridan biri boʻlib, AQSH bilan 1951-yildan beri mudofaa kelishuviga ega.
Ayni paytda mamlakat Yevropa bilan allaqachon chuqur integratsiyalashgan. Islandiya Yevropa iqtisodiy hududi va Shengen zonasiga kiradi. Bu tovarlar, xizmatlar, kapital va odamlarning erkin harakatlanishi imkonini beradi.
YEI tarafdorlari mamlakat ittifoqqa aʼzo boʻlsa, Yevropa miqyosidagi qarorlarni qabul qilishda bevosita ishtirok etishi mumkinligini taʼkidlamoqda.
Iqtisodiy masala ham muhim omillardan biri. Islandiyada ipoteka foiz stavkalari 8–9 foiz atrofida boʻlishi odatiy hol. YEI bilan yaqinlashuv tarafdorlari kelajakda yevroni qabul qilish aholi va biznes uchun kreditlar qiymatini pasaytirishi mumkin deb hisoblaydi.
Baliq resurslari asosiy bahs mavzusi
YEI bilan muzokaralarni qayta boshlashga qarshi boʻlganlarning asosiy xavotirlaridan biri Islandiyaning boy baliq resurslari bilan bogʻliq.
Baliqchilik mamlakat iqtisodiyotining muhim tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Yevroskeptiklar YeIga aʼzolik natijasida Bryussel Islandiyaning dengiz resurslarini boshqarishga koʻproq taʼsir oʻtkazishidan xavotirda.
Shuningdek, muxoliflar kichik mamlakat YEI tarkibida oʻz siyosiy taʼsirini yoʻqotishi mumkinligini taʼkidlamoqda. Islandiya Yevropa parlamentida taxminan oltita oʻringa ega boʻlishi kutilmoqda.
