Reperlar Falastinni qoʻlladi, husiychilar muvozanatni oʻzgartirmoqda – hafta dayjesti
|21:489229 min
Rossiyada saylov
Rossiyada urush davridagi ilk parlament saylovi oʻtkazilmoqda. 18-sentabr kuni boshlangan saylov bugun 20-sentabr kuni tugaydi. Urush davrida Rossiyada prezidentlik saylovi oʻtkazilgan, lekin parlament urushdan oldingi mandati bilan ishlayotgandi. Davlat dumasi IX chaqirigʻi uchun saylovlarda rossiyaliklar 450 deputatni saylaydi. Shuningdek, mamlakatdagi 11 hududda mahalliy rahbarlar saylanadi. Ukraina bilan chegaradagi Belgorod, Bryansk kabi oblastlarda, shuningdek, oʻzbekistonliklar uchun qiziq boʻlgan Chechenistonda ham hududiy rahbarlik uchun saylov boʻlmoqda.
Bu gal Rossiya muxolifati saylov oldida nihoyat birlasha oldi. Hozir rossiyaliklar orasida eng mashhur boʻlgan siyosatchi Maksim Kats marhum muxolifat lideri Aleksey Navalniyning bevasi Yuliya Navalnaya bilan birga saylash tavsiya qilingan nomzodlar roʻyxatini eʼlon qildi. Bu gal muxolifat hukmron «Yedinaya Rossiya»ning eng kuchli raqiblariga ovoz berishga chaqirdi.
Urushga qarshi yagona partiya «Yabloko» saylovdan chetlatilgandi, lekin partiyaning bir qism nomzodlari saylovlarda qatnashmoqda. Urushga qarshi rossiyaliklar aynan ularga ovoz berishi kutilyapti. «Yabloko» saylovning birinchi kunidan keyin partiya nazoratchilari yoppasiga uchastkalarga qoʻyilmagani haqida hisobot berdi. Saylov natijalariga alohida toʻxtalamiz.
«Karpat sakkizligi»
Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy yangi hamkorlik tashkiloti – «Karpat sakkizligi» (S8) tuzilganini eʼlon qildi. Unga Ukraina, Ruminiya, Serbiya, Polsha, Slovakiya, Chexiya, Avstriya va Mojariston kiradi. Ishtirokchilar xavfsizlik, energetika, logistika, transchegaraviy iqtisodiy sohalarda hamkorlik qilishi kutilmoqda. Tashkilot ilk yigʻilishi Ukrainaning Ivano-Frankivsk viloyatida oʻtkazilib, unda Polsha, Serbiya va Ruminiya liderlari ishtirok etdi.
Indoneziyada parom choʻkdi
Indoneziyada ulkan parom choʻkishi katta shov-shuvga sabab boʻldi. Parom Yava dengizida halokatga uchrab, 30 metr chuqurlikka choʻkib ketgan. Bortdagi 243 kishidan 108 kishi omon qolgani aniq, qolganlar hamon qidirilmoqda. Shuningdek, paromda 89 ta mashina ham boʻlgan.
Kema 20 soatlik yoʻlga chiqqan vaqtda toʻlqinlar orasida qolib muvozanatni yoʻqotgan. Kapitan kema ogʻanayotgani haqida signal yuborgan, lekin keyinroq ekipaj bilan aloqa uzilgan. Parom manzilga 148 km qolganda agʻdarilgan. Ekipaj aʼzolaridan birining aytishicha, barchasi juda tez boʻlgan, kema 5 daqiqa ichida choʻkib ketgan.
Mavzuga oid
Hafta davomida Rossiyada urush davridagi ilk parlament saylovi boshlandi, Zelenskiy qoʻshni davlatlar bilan yangi ittifoq tuzilganini eʼlon qildi. Yaman husiychilari atrofidagi vaziyat jiddiy tus oldi. Amerika Rossiyaga qarshi «jahannam sanksiyalari» eʼlon qildi. Quyida haftaning shu va boshqa muhim voqealarini yodga olamiz.
«Grem qonuni»
Amerikalik senator Lindsi Grem Kiyevga safarining ertasiga oʻlgani esingizda boʻlsa kerak. Respublikachi senator Rossiyaga qarshi sanksiyalar haqida qonun tayyorlab yurgandi. Prezident Tramp kuni kecha marhum senator nomi bilan atalgan «Grem qonuni»ni imzoladi. Unda Moskvaga qarshi sanksiyalarni kuchaytirish, Rossiyadan neft va gaz sotib oladiganlarga 100 foizlik boj qoʻllash koʻzda tutilgan.
Prezident Tramp qonunni imzolash orqali Rossiyaning urushni moliyalashtirishini qiyinlashtirmoqchi. Kongressda ham qonun katta farq bilan tasdiqlangan. Ukraina tomoni qonun imzolanishini olqishladi. Bu Donald Trampning ikkinchi muddatga kirishganidan keyin Rossiyaga qarshi qilgan ilk jiddiy yurishi boʻldi. Aftidan, Tramp elchilari Moskvadan quruq qaytgach, Rossiya bilan boshqacha gaplashish kerak degan xulosaga kelgan.
Husiychilar «trendda»
AQSH Eron bilan urush boshlaganining yettinchi oyiga kelib Tehron taʼsiridagi husiychilar shunaqa muvaffaqiyatli operatsiyalar oʻtkazdiki, asti qoʻyaverasiz. Eron taʼsiridagi Yamandagi shialar guruhiki shunchalik kuchayib ketgan boʻlsa, Tehronning qulashi haqida gapirmasa ham boʻlaveradi, menimcha. Husiychilar Qizil dengizdagi muhim qirgʻoqlar ustidan nazorat oʻrnatdi. Bu shunchaki qirgʻoq emas, dunyo savdosiga taʼsir qiladigan dengiz yoʻli ustidan nazorat degani.
Hozir Bob al-Mandab boʻgʻozi amalda husiychilar nazoratida. Eron Hoʻrmuz boʻgʻozini xavfli hududga aylantirgach, bu boʻgʻoz muhimligi oshgan, xususan, jahon bozoriga eng koʻp neft chiqaradigan davlatlardan biri Saudiya neft ekporti Bob al-Mandabga bogʻlanib qolgandi.
Vaziyat shunchalikka bordiki, Xitoy bir qator tashkilotlar boʻyicha ittifoqchisi Eronni husiychilarni jilovlashga chaqirdi. Pekin tahdid qilmagan, shunchaki soʻrov yuborgan, lekin shuning oʻzi ham vaziyat jiddiyligini koʻrsatmoqda. Amerika Eronda urush boshlab qanday maqsadlariga erishgani nomaʼlum. Anigʻi shuki, dunyo energiya resurslari markazi boʻlgan Yaqin Sharq borgan sari xavfli hududga aylanib bormoqda. Avval Hoʻrmuz, endi Bob al-Mandab.
Hafta manifesti
Men shou biznesga qiziqmayman, lekin hafta davomida dunyoda mashhur estrada qoʻshiqchisi ishtirokida sodir boʻlgan bir voqeaga koʻzim tushdi. Qoʻshiqchi Ed Shiran dunyo boʻylab gastrollariga bir nechta mashhur hamkasblarini ham taklif qilgan. Nyu-Jersidagi konsertda ishtirokchilardan biri Ben Haggerti Falastinni qoʻllab nutq soʻzladi. «Bu turga borishni xohlaganimning sabablaridan biri mana shu ikki soʻzni aytish: Falastinga ozodlik», degan reper.
Reper Gʻarbiy sohildagilarga ular unutilmaganini aytgan. Shuningdek, Falastinni qoʻllashi, Isroilni tanqid qilishi, falastinliklar qatliomini qoralashi antisemitizm emasligini aytib, yahudiylarga alohida murojaat qilgan.
Shundan soʻng, yigitda muammolar yuzaga kelgan. Ed Shiran uni keyingi konsertlardan chetlatgan. Keyin birdamlik ramzi oʻlaroq qolgan ishtirokchilar ham guruhni tark etgan. «Irland sifatida genotsid, majburiy ocharchilik, okkupatsiya haqida juda yaxshi bilaman», degan guruhdan chiqib ketgan irlandiyalik Aaron Rou.
Tabiiyki, Amerikada Isroilni tanqid qilgan yigit tanqidlar ostida qolib ketdi. Uni antisemitizmda ayblashdi, terrorni qoʻllashda ayblashdi, xullas, dunyodagi barcha gunohlarda ayblashdi.
Bilasizmi, bu voqeani nega tilga oldim? Biz zamonaviy estrada qoʻshiqlarini eshitadigan yoshlarni oʻzgacha olamda yashaydi deb oʻylaymiz. Ularga dunyo tuzilishining, siyosiy voqealarning qizigʻi, yoʻq, shunchaki quloqchinni taqib musiqasi ichida yashab yuraveradi deymiz. Lekin bunday emaskan.
Har yeriga tatuirovka urdirgan, qulogʻida sirgʻasi bor, oʻz musiqasi ichida yashaydigan, klubdagi qizlarning yoqimtoyi boʻlgan reperlar ham dunyoning bir chekkasida dahshatli adolatsizlikni koʻrsa, jim qarab turolmaskan. Amerikada, yahudiylar davlatida turib, baralla ovoz bilan yahudiylar tuzgan Isroil davlatini qirgʻinda ayblab chiqarkan. «Falastinga ozodlik» degan ikki dona soʻzni aytish uchun oʻz jonini xatarga qoʻyishga ham tayyor boʻlarkan.
Chunki Falastin degan doim bosqinchilar, qoʻshnilar, dindoshlar talagan, mustaqil boʻlishiga yoʻl qoʻymagan yerdagi zulmdan azob chekkan millionlab insonlar ovozi endi dunyoning har chekkasida eshitiladi. Hozir internet asri, hamma istalgan maʼlumotini tekshirib koʻra oladi. Bu zamonda endi odamlarni aldab boʻlmaydi.
Musulmonmi, gʻayridinmi, nasroniymi, yahudiymi, oqmi, qorami, ziyolimi yoki repermi, vijdoni boʻlsa, johil boʻlmasa, aslida nima boʻlayotganini soniyalarni aniqlay oladi. Vijdoni bor yahudiy Isroilda turib urushda qatnashganlardan intervyu olib, kino ishlaydi. Vijdoni bor TSAHAL askari yuzini koʻrsatmay boʻlsa ham, tinch aholi atayin qirilganini oshkor aytadi. Johil boʻlmagan harbiylar qanday qilib qoʻlda yasalgan paraplan bilan dunyoda eng qattiq qoʻriqlanadigan chegaralardan birini kesib oʻtish mumkin, deb savol beradi.
Dunyo shunchalik adolatsiz boʻlib ketdiki, kimdir Falastin yerlarida ikki davlat boʻlishi kerak, Falastin ham davlat boʻlishga haqli desa, Isroil va Amerika darrov oʻsha odamni antisemitizmda ayblab chiqadi. Vaholanki, bu yerlar chindan Falastinga tegishli. Aqli joyida boʻlgan odamlar isroilliklar bir vaqtlar omon qolishni soʻrab kelgan joylaridan chiqib ketsin demayapti, shunchaki Isroil Falastinning qolgan qismini bosib olishni bas qilsin, Falastin ham oʻz davlatini tuzsin deyapti.
Lekin Isroil millatchilari chiqib «Bu yerlarni bizga Xudo bergan!», deydi. Falastin davlati tuzilishi kerak deganlarni terrorchi deydi. Bunaqa tarixiy daʼvolarga qaralsa, hech bir muammo tugamaydi. Musulmonlar butun yer yuzi bizga berilgan, deb chiqishi mumkin, nasroniylar bizning paygʻambar Bayt Lahmda tugʻilgan, Falastin bizniki, deyishi mumkin. Hammaning oʻz tarixiy, diniy asosi bor.
Lekin inson bu dunyoda xavfsiz yashashining eng asosiy sharti – kelishuv! Qavmlar bir-biri bilan kelishmasa, hech qanday mojaro tinchimaydi, insonning boshi qiyomatgacha urushdan chiqmaydi. Barchamizni murosali, insonlar bilan kelishib yashaydiganlardan qilsin...
