Global siyosatda maqomi özgarayotgan Isroil: buni körsatayotgan uç voqea

Isroil hukumati va öng siyosiy doiralar filmga juda keskin munosabat bildirdi. Hatto rejissyorlarni fuqarolikdan mahrum qiliş haqida çaqiriqlar ham yangradi, ularga nisbatan tahdidlar böldi.

Bu reaksiya Isroil jamiyati içida ham Ğazodagi uruş va uni qanday baholaş masalasidagi ziddiyat qançalik keskinlaşganini körsatadi.

Maklemor mojarosi: “Free Palestine”dan keyingi boykot

Ikkinçi voqea AQŞdagi konsertlar bilan boğliq.

Britaniyalik maşhur xonanda Ed Şiranning AQŞdagi turnesida amerikalik reper Maklemor ham iştirok etişi kerak edi. Maklemor konsertlardan birida sahnadan “Free Palestine!” - “Falastin ozod bölsin!” deya çaqiriq qildi.

Şundan keyin u turnening qolgan konsertlaridan çetlatildi. Taşkilotçilar bu qarorni ayrim stadionlar Maklemor iştirok etsa, konsertlarni qabul qilmasligini bildirgani bilan izohladi.

Lekin voqea şu bilan tugamadi.

Maklemorga hamdardlik bildirib, Ed Şiranning turnesida qatnaşişi kerak bölgan boşqa bir qança ijroçilar ham konsertlardan çiqib ketdi. Natijada voqea oddiy şou-biznes mojarosidan çiqib, AQŞ jamoatçiligida Isroil–Falastin masalasi böyiça keçayotgan katta bahsning bir qismiga aylandi.

Menimça, bu voqea AQŞ jamiyatida Isroil siyosatiga munosabat avvalgidek bir xil emasligini yana bir bor körsatdi.

Yaʼni masala endi faqat siyosatçilar yoki ekspertlar doirasida emas. U ommaviy madaniyat, şou-biznes, ijtimoiy tarmoqlar va oddiy auditoriya darajasigaça tuşib kelgan.

Ğarb davlatlarining sanksiyalari: tanqid amaliy bosqiçga ötmoqda

Uçinçi voqea esa yanada muhimroq.

Bir qator Ğarb davlatlari Isroilning Ğarbiy Sohildagi yahudiy manzilgohlari siyosatiga qarşi amaliy çoralar körişni boşladi.

Buyuk Britaniya, Fransiya va Kanada Ğarbiy Sohildagi yahudiy manzilgohlarida işlab çiqarilgan mahsulotlar savdosini taqiqlaş böyiça milliy çoralar körişini bildirdi. Irlandiya, Ispaniya, Niderlandiya, Norvegiya va Belgiya ham bu yönalişda çoralar körgan yoki şunday çoralarni ilgari surmoqda. Umuman, 12 davlat savdo çeklovlarini joriy etiş yoki qöllab-quvvatlaş niyatini maʼlum qildi.

Bu yerda muhim jihat şuki, gap butun Isroil mahsulotlariga embargo haqida emas. Çeklovlar xalqaro huquq nuqtai nazaridan noqonuniy deb qaraladigan bosib olingan Ğarbiy Sohildagi yahudiy manzilgohlarida işlab çiqarilgan mahsulotlarga qaratilmoqda.

Bir qaraşda, bu Isroil iqtisodiyoti uçun hal qiluvçi zarba emas. Lekin siyosiy jihatdan bu juda muhim signal.

Çunki Ğarbdagi tanqid endi bayonotlar va çaqiriqlardan asta-sekin amaliy siyosatga - savdo çeklovlari va sanksiyalarga öta boşlayapti.

Isroil uçun global siyosiy muhit özgaryaptimi?

Mana şu uç voqea bir tendensiyani körsatadi.

Isroilning Ğazodagi harbiy harakatlari va Ğarbiy Sohildagi siyosatiga nisbatan tanqid nafaqat arab va musulmon dunyosida, balki Ğarb jamoatçiligi va ayrim Ğarb hukumatlari darajasida ham kuçaymoqda.

Albatta, bu Ğarb davlatlari Isroil bilan munosabatlardan voz keçdi, degani emas. AQŞ va Yevropa davlatlarining Isroil bilan xavfsizlik, iqtisodiyot va siyosat sohalaridagi aloqalari hali ham juda çuqur.

Lekin siyosiy muhit özgarayotganini ham inkor qilib bölmaydi.

Bir neça ön yil davomida Ğarb siyosatçilari uçun Isroilga yaqinlik köp hollarda siyosiy kapital hisoblangan bölsa, bugun Isroil–Falastin mojarosi, ayniqsa Ğazodagi uruş fonida bu masala ança murakkablaşdi.

Jamoatçilikning munosabati özgaryapti. Madaniyat va şou-biznes vakillari orasidagi pozitsiyalar özgaryapti. Ayrim hukumatlar esa tanqiddan amaliy çeklovlarga ötyapti.

Isroil öz xavfsizligini taʼminlaş uçun katta miqyosda kuç işlatiş huquqiga ega ekaniga işonib keldi. Lekin kuç işlatişning kölami va uning tinç aholi uçun oqibatlari Isroilning xalqaro reputatsiyasi va siyosiy imkoniyatlariga tobora kattaroq narx bilan tuşmoqda.

Globallaşgan dunyoda ommaviy qurbonlar bilan keçadigan harbiy siyosatni uzoq muddat davomida xalqaro siyosiy oqibatlarsiz olib boriş juda qiyin.

Menimça, sönggi voqealarning asosiy signali ham şu: Isroilning harbiy qudrati özgarmagan bölişi mumkin, ammo uning global siyosiy muhitdagi maqomi va unga munosabat özgariş jarayoniga kirgan.