Yaman kuchlari husiychilarga qarshi urush boshladi, AQSH B-1’larni oʻz bazasiga qaytardi – kun dayjesti
|14:311 2958 min
Oʻtgan kun davomida jahonda roʻy bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.
Yamandagi urush
Xalqaro miqyosda tan olingan Yaman hukumati 4-oktabr kuni husiychilarga qarshi yirik harbiy kampaniya boshlaganini maʼlum qildi.
Yamandagi boshqaruv Kengashi raisi Rashod al-Alimiy oʻz murojaatida hukumat kuchlari mamlakat husiychilar «changalidan ozod qilinmaguncha» hujumni davom ettirishini aytdi. Uning soʻzlariga koʻra, bu qaror vaziyatni yumshatish uchun barcha imkoniyatlar tugaganidan keyin qabul qilingan. Keyinroq harbiy vakil husiychilarni qurolni tashlashga chaqirdi.
Reuters manbalariga koʻra, operatsiyada havo hujumlarini Saudiya Arabistoni olib boradi, quruqlikdagi janglarda esa Yaman kuchlari qatnashadi. AQSH esa Ar-Riyodga razvedka maʼlumotlari bilan yordam bermoqda.
Husiychilar esa shu kuni javob harakatlarini amalga oshirdi. Ular Ar-Riyod va Hurays hududidagi Saudi Aramco obyektlariga ballistik raketalar va dronlar bilan zarba bergan. Husiychilar buni soʻnggi 12 soatda Saudiya Arabistoni boshchiligida koalitsiya bergan 50 ta havo va raketa zarbasiga javob deb atadi. Saudiya bu daʼvoni hozircha tasdiqlamadi.
Yaman hukumatining qarori husiychilarning soʻnggi harbiy yutuqlari fonida eʼlon qilinmoqda. Oʻtgan oy husiychilar kutilmagan hujum orqali bir necha haftada Bob al-Mandab boʻgʻozi va Qizil dengiz boʻyidagi 150 kilometrga yaqin sohilni egallagandi.
Erondagi urush ortidan Hoʻrmuz yopilgach, Bob al-Mandab yanada muhim yoʻlakka aylandi. Oʻzini rasman «Ansorulloh» deb ataydigan husiychilar 2014-yildan buyon Yamanda poytaxt Sano va shimoli-gʻarbiy hududlarni nazorat qilib keladi. Saudiya Arabistoni 2015-yilda urushga aralashgan, biroq ularni magʻlub eta olmagan.
AQSH B-1 bombardimonchilarini qaytardi
Amerika Qoʻshma Shtatlari Buyuk Britaniyadagi aviabazadan oʻzining B-1 bombardimonchi samolyotlarini olib chiqib ketdi. Bu maʼlumotni Pentagon rasmiysi tasdiqladi va samolyotlar AQShdagi «oʻz doimiy bazalariga qaytarilganini» bildirdi.
London shimoli-gʻarbida joylashgan RAF Fairford aviabazasida oʻn ikkita B-1 samolyoti bor edi. Bu yirik bombardimonchilar AQShning Eronga bergan zarbalari uchun ishlatilgan va har birining narxi bir necha yuz million dollardan oshadi.
Ushbu voqea – Buyuk Britaniyadagi AQSH aviabazasi yaqinida bir necha kishi terrorchilik harakatlarini tayyorlashda gumonlanib hibsga olinganidan keyin yuz bermoqda.
Mavzuga oid
Oʻtgan hafta Britaniya rasmiylari bazani nishonga olgan ehtimoliy hujumga Eronning aloqadorligi haqida «jiddiy belgilar» borligini taʼkidlagandi. Eron esa ayblovlar asossiz ekanini bildirdi va bu masala yuzasidan Britaniyaning Tehrondagi elchisini chaqirtirdi.
Rossiya-Ukraina urushi
Ukraina va Rossiya qish oldidan bir-birining infratuzilmasiga zarbalarni kuchaytirishga «bel bogʻlagan».
Xususan, prezident Volodimir Zelenskiy soʻzlariga koʻra, Vladimir Putin qish oldidan Ukrainadagi nishonlar doirasini kengaytirmoqchi. Bu hujjatni Ukraina maxsus xizmatlari qoʻlga kiritgan.
«Biz hujjatlarni koʻrdik va bilamizki, ular infratuzilma, logistika tugunlari va ayniqsa shahar va qishloqlarga zarba berishga yoʻl qoʻyadi. Putin shu yoʻl bilan «kuch namoyish qilmoqchi», chunki Rossiya qoʻshinlari ayni paytda pozitsiyalarini yoʻqotib, katta talafot koʻrmoqda», dedi Ukraina prezidenti shanba kuni eʼlon qilingan Reuters'ga bergan intervyusida.
Ukraina esa Moskva taktikasiga «ularning neft zavodlari va urush uchun pul keltiradigan obyektlariga zarbalar berish» bilan javob qaytarmoqchi.
Rossiya Mudofaa vazirligi Zelenskiyning ogohlantirishini «eshitganini» maʼlum qildi. Vazirlik endi oʻz navbatida «harbiy va harbiy-sanoat obyektlari, shuningdek, ular bilan bogʻliq infratuzilmaga» hujumlarni kuchaytirishini aytdi. U eskalatsiya uchun javobgarlikni shaxsan Zelenskiyga yukladi.
Urush xalqaro maydondagi bayonotlardan tashqari frontda ham davom etmoqda. Xususan, yakshanba kuni Rossiya Kiyevdagi Shimoliy koʻprikka zarba berdi. Harbiylar bu orqali Ukraina qoʻshinlari hamda harbiy yuklarni tashishda foydalaniladigan yoʻnalishni nishonga olganini bildirdi.
Shuningdek, Rossiya kuchlari Qora dengizda harbiy texnika olib ketayotgan ikkita yuk tashuvchi kemaga ham zarba berganini bildirdi.
Ukraina esa Rossiya boʻylab dronlar uchirdi. Rossiya havo hujumidan mudofaa kuchlari shanbadan yakshanba tongiga qadar qator hududlarda Ukrainaning 559 ta dronini tutib olgan va yoʻq qilgan.
Bundan tashqari yakshanbaga oʻtar kechasi Ukraina dronlari Adigeya Respublikasiga hujum qilgan. Ukraina Xavfsizlik xizmatiga koʻra, Maykop yaqinidagi «Xanskaya» harbiy aerodromiga berilgan zarbada Rossiyaning eng zamonaviy jangovar samolyotlari – Su-35 va Su-34 nishonga olingan. Shuningdek, dronlar aerodrom hududidagi oʻq-dori omboriga ham zarba bergan. Nishongacha boʻlgan masofa taxminan 500 kilometrni tashkil etadi.
Fransiyada namoyishlar davom etmoqda
Dushanbadan boshlab butun Fransiya boʻylab 400 dan 500 tagacha maktab qisman yoki toʻliq yopiladi. Fransiya taʼlim vaziriga koʻra, bu qaror soʻnggi kunlarda politsiya va namoyishchi oʻquvchilar oʻrtasidagi toʻqnashuvlardan soʻng qabul qilingan. Shuningdek, vazir Eduar Jefre namoyishlar boshlanganidan beri 24 ta maktab yoqib yuborilgani yoki talon-toroj qilinganini aytdi.
Fransiyada taʼlim standartlari yuzasidan minglab oʻquvchilar namoyish oʻtkazmoqda. Oʻtgan haftada boshlangan bu norozilik namoyishlari Parijdan boshqa shaharlar – Monpele, Nant va Marselga ham tarqaldi. Yuqori sinf oʻquvchilari va boshqalar oʻqituvchilar yetishmasligi, sinfxonalarning oʻta gavjumligi hamda binolarning taʼmirtalab holatiga eʼtiroz bildirmoqda.
Taʼlim vaziri dushanba kuni zarar koʻrishi mumkin boʻlgan maktablar soni oshishi ehtimolini aytdi. Shu bilan birga «qisman va bosqichma-bosqich darslarga qaytishga» vaʼda berdi.
Rasmiylarga koʻra, yuqori sinf oʻquvchilari harakatiga suqilib kirib, harakatni oʻquvchilardan tortib olgan va zoʻravonlikka qoʻl urayotgan faollar - xususan, oʻta soʻlchi guruhlar vakillari bor.
Juma kuni Fransiya adliya vazirligi 3700 ta maktabning 735 tasi zoʻravonlik bilan kechgan namoyishlardan zarar koʻrganini aytgandi. Oʻsha kuni 1747 kishi hibsga olingan.
Fransiya hukumati yuqori sinf oʻquvchilari va taʼlim xodimlari duch kelayotgan qiyinchiliklarni hal qilish uchun qoʻshimcha choralar koʻrmoqda. Bu choralar oʻquv mashgʻulotlarining davom etishini taʼminlash, sharoitlarni yaxshilash, oʻquv kunlarini yaxshiroq tashkil etishni oʻz ichiga oladi.
Namoyish tashkilotchilari esa hukumatni aniq choralar koʻrmayotganlikda ayblab, namoyishlarni davom ettirishga chaqirdi.
Braziliyada saylov
Braziliyada 4-oktabr kuni boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovining birinchi turi kutilmagan natija bilan yakunlandi. Sobiq prezidentning toʻngʻich oʻgʻli, oʻng qanot senatori Flavio Bolsonaru – amaldagi prezident, chap qanot vakili Lula da Silvadan oldinga chiqdi. Biroq nomzodlarning hech biri 50 foizdan ortiq ovoz toʻplay olmadi, shu sababli saylov ikkinchi turga oʻtdi.
Maʼlumotlarga koʻra, barcha ovozlarning 99 foizi sanalganda Bolsonaru 47,03 foiz, Lula esa 45,16 foiz ovoz olgan. Flavio 15 shtatda, Lula 12 shtatda gʻolib chiqqan.
Ikki nomzod natijaga turlicha munosabat bildirdi. Bolsonaru «Braziliya oʻzgarish istaydi» dedi va buni Lula boshchiligidagi partiya davrining oxiri deb atadi.
Lula esa natijani kutilmagan deb tan oldi, ammo kurash hali tugamaganini aytdi: «Ertadan yangi kampaniya boshlaymiz».
Ikkinchi turdagi kurash – birinchi turda chiqib ketgan nomzodlarning saylovchilari atrofida kechadi. Uchinchi, toʻrtinchi va beshinchi oʻrinni egallagan nomzodlarning barchasi oʻng qanot vakillari. Biroq ular oldinroq hech kimni qoʻllab-quvvatlamasligini aytgandi.
Saylov fonida AQSH omili ham muhokama qilinmoqda. Lula Vashington maʼmuriyatini bojlar, sanksiyalar va vizalarni bekor qilish orqali saylovni Bolsonaru foydasiga ogʻdirishga urinishda ayblagan. Tramp maʼmuriyati bu borada izoh bermagan.
