Emeri, Gasperini va Moyyes: Top-klublar «yukini torta olmagan» 10 murabbiy

Boaş qöl ostidagi «Çelsi» oktabr oyida, öz uyida «Arsenal»dan 5 ta töp ötkazib yuborib, ortga çekinişni boşladi. Mart oyidagi qatorasiga 3 ta mağlubiyatdan söng, Andre işdan böşatildi. Asosiy sabab – klubning tajribali futbolçilari bilan çiqişa olmay qolişi va haddan ziyod maksimalist ekanida. «Çelsi»dan ketgaç, murabbiy Londonda qoldi va «Tottenhem» taklifini qabul qildi. U jamoa bilan çempionatda 5-örinni egallagan bölsa-da, klub prezidenti yaxşiroq natijani kutgan edi. Ikkinçi mavsumda u ham Boaş bilan ajraşdi.

8) Sakkizinçi örin – «Milan»da işi yurişmagan Fotih Terim. Turkiyada u mega afsona – «Galatasaroy» bilan sakkiz marta çempionlikni qölga kiritgan. 2000 yilda Terim «şerlar»ni UYeFA kubogida ğalabaga olib keldi: ular «Borussiya D», «Malorka», «Lids»ni, finalda esa «Arsenal»ni penaltilar seriyasida mağlub etişdi. Taktik jihatdan Arsen Vengerdan ustun kelgan Fotih jahonning sara murabbiylari safiga kirgandek tuyuldi. Unga jiddiy ahamiyat bera boşlaşdi.

Tez orada mutaxassisga «Fiorentina» işonib topşirildi. Terim «binafşalar»ga tezda tajovuzkor, hujumkor futbolni örgatdi. Biroq, klub prezidenti bilan janjallaşib, mavsumni oxirigaça yetkazmadi.

Ammo Berluskoni murabbiyning işini körib, turkni «rossoneri»ga munosib deb hisobladi. Fotih zudlik bilan yulduzlar jamoasini öziga xos tarzda qayta qurib, tajovuzkor hujumkor öyinni joriy qildi. Lekin «Milan» himoyasida hamma narsa mört bölib çiqdi. Don Silvio tez orada Terimdan hafsalasi pir böldi va atigi 10 turdan söng uni işdan böşatdi.

7) Yettinçi örin – Xuande Ramos va Xulen Lopetegi. Ikkalasi ham «Sevilya» bilan yevrokuboklarni qölga kiritişdi, ammo ikkalasi ham «Real Madrid»da muvaffaqiyat qozona olişmadi.

Ramos 2000-yillarning örtalarida ketma-ket ikkita UYeFA kubogini qölga kiritdi va bu andalusiyaliklar tarixidagi ilk xalqaro sovrinlar edi. Şuningdek, u sönggi 50 yil içida birinçi marta klubni kuçli uçlikka olib çiqdi. «Tottenhem» ispaniyalikni Angliyaga taklif qildi, biroq ikkinçi mavsum startidagi muvaffaqiyatsizlikdan söng u işdan böşatildi. Ammo bu «Real»ni taşvişlantirmadi. Xuande qöl ostida «qaymoqranglilar» kuçli öyin namoyiş etişdi, biroq mavsum oxirini barbod qilişdi. Bunday vaziyatda murabbiyni qoldiriş imkonsiz edi.

Xulen Lopetegi dastlab yoşlar bilan işlaş orqali muvaffaqiyat qozondi. U «Kastilya»ni boşqardi, keyinçalik Ispaniya yoşlar milliy jamoasi bilan bir neçta turnirlarda ğalaba qozondi. Şundan söng, Ispaniya milliy jamoasiga tayinlandi. Ammo Lopetegi mojaroli tarzda milliy jamoani «Real»ga almaştirdi. Klubdagi işni muvaffaqiyatsiz boşladi. Birinçi öyindayoq Madrid derbisida 2:4 hisobida yutqazdi. Keyin yana bir qança alamli mağlubiyatlar böldi, jamoa umuman futbol öynamadi. Xulen «Real»da 138 kun işladi. «Barselona» tomonidan «kaltaklanganidan» söng işdan böşatildi.

6) Oltinçi örin – «Liverpul» tarixidagi eng yomon murabbiy Roy Xojson. Birinçi murabbiylik tajribasini Şvetsiyada oldi – turli klublar bilan mahalliy ligada ğolib çiqdi. 2000-yillar boşida esa Daniya çempioni böldi. Keyin Roy şov-şuvli tarzda Şveytsariya milliy jamoasini Yevropa çempionatiga olib çiqdi. Ammo turnirda iştirok etolmadi, «Inter» murabbiyi böliş uçun milliy jamoa bilan şartnomasini muddatidan avval bekor qildi. Italiya grandi bilan heç narsaga erişa olmadi. UYeFA Kubogi finaliga çiqqan bölsa-da, jamoa yoqimsiz futbol namoyiş etdi.

Işdan böşatilgaç, bir neçta klublarda işladi. 2000-yillarning oxirida «Fulhem»ni quyi ligaga tuşib qolişdan qutqardi va tez orada Yevropa Ligasi finaliga olib çiqdi. Murabbiy Angliyada sensatsiyaga aylandi va «Liverpul»ga taklif etildi. Xojson bilan muammolar sentabr oyidan boşlandi. Ular Liga Kubogida törtinçi divizion jamoasidan mağlub bölişdi. Premer-liganing 20 ta öyinidagi 9 ta mağlubiyatdan söng, yanvar oyi boşida murabbiy işdan böşatildi. Roy «Liverpul»da kamida olti oy işlagan murabbiylar içida oçkolar böyiça antirekord örnatdi.

5) Beşinçi örin – Kike Seten. Dastlab u Ispaniyaning kiçik klublari bilan işlagan, Ekvator Gvineyasi milliy jamoasi ham uning boşçiligida bitta öyin ötkazgan. Uning top-ligadagi birinçi jamoasi ikkinçi diviziondan endigina kötarilgan «Las-Palmas» edi. Seten Primeradagi debyut mavsumida kamtarona klub bilan 12-örinni egalladi va bir yildan söng «Betis»ga ketdi. «Las-Palmas» esa boşqa mutaxassis rahbarligida Segundaga tuşib ketdi.

Kike «Betis» bilan oltinçi örinni egalladi. Muxlislar va futbol mutaxassislari murabbiy işidan hayratda qolişdi, çunki u La Ligada qiymati böyiça öninçi örinda turgan klub bilan yuqori natija körsata oldi. Şundan söng, «Barselona» Setenni boş murabbiylikka taklif qildi. 

Biroq, mutaxassis qöl ostida kataloniyaliklar öyini faqat yomonlaşdi, ayniqsa safar öyinlarida zaif körinişdi. Murabbiy taktika ustida köp işladi, ammo klub yetakçilari hurmatini qozonmadi. «Bavariya»dan uçralgan 2:8 hisobidagi şarmandali mağlubiyatdan söng hammasi tugadi. Bu zarba oqibatlaridan murabbiy hamon öziga kelolmayapti. Hozir u bolalarni şuğullantirmoqda.

4) Törtinçi örin – Jan Pero Gasperini. Öz falsafasiga ega murabbiy, ammo katta futbolda birorta sovrini yöq. U murabbiylik faoliyatini qadrdon «Yuventus» klubi yoşlar jamoasida boşlagan. Keyin asta-sekinlik bilan kötarilgan: «Krotone»ni B Seriyaga olib çiqqan, «Jyenoa»ni A Seriyaga qaytargan. Yuqori diviziondagi ilk mavsumda u öninçi örinni egalladi, bir yildan söng esa beşinçi örinni. Kamtarona klub bilan ajoyib natija.

Keyin Gasperini möjizalarga qodir murabbiy deb hisoblandi. «Inter» ertakka işondi va 2011 yilda uni yolladi. Lekin iş çappasiga ketdi.

Avvaliga rahbariyat Jan Peroning transfer istaklarini e’tiborsiz qoldirdi. Tajribali faxriylarga tölib ketgan jamoa yangi murabbiyning ğoyalariga moslaşişni istamadi. Dastlabki 5 ta öyindagi 4 ta mağlubiyatdan söng Gasperini iste’foga çiqarildi. Keyinçalik örtamiyona «Atalanta» bilan klub tarixidagi eng yaxşi natijalarga erişdi, yangi darajaga olib çiqdi. Ammo Gasp bu yaqin orada top-klublarga tayinlanmasa kerak.

3) Uçinçi örin – Devid Moyyes. «Everton»ni 11 yil boşqargan, APL tarixida oyning eng yaxşi murabbiyi unvoni böyiça Fergyuson, Venger va Gvardioladan keyin törtinçi örinni egallab turibdi. U autsayder klubni yevrokuboklarga da’vogarga aylantirdi va 2004/05 mavsumida Premer-Ligada törtinçi örinni egalladi. Keyin 7 yil davomida klub sakkizinçi örindan pastga tuşmadi. Moyyes jamoasi oddiy va samarali futbol namoyiş etdi, ammo uning özi hurmatga sazovor böldi.

Keyinçalik, şotlandiyalik mutaxassis «Mançester Yunayted»ga tayinlandi. Bu qarorni Aleks Fergyusonning özi qöllab-quvvatladi va uni öziga örinbosar sifatida kördi. Birinçi ogohlantiriş qönğiroği dekabr oyida yangradi. «Mançester Yunayted» 21 yil içida ilk bor öz maydonida «Everton»ga yutqazdi, 41 yil içida ilk bor «Nyukasl»ga mağlub böldi. Yangi murabbiy örtamiyonalar bilan oçko yöqotdi va top-klublarga yutqazdi. Devid işdan böşatilgan paytda jamoa yettinçi örinda edi. Unga asosiy e’tiroz – ruhiy jihatdan örtamiyona klub murabbiyi bölib qolganida edi. Hozir Moyyes «Vest Hem»da yaxşi işlayapti, mohiyatan «Everton» darajasidagi klubda.

2) Ikkinçi örin – Unai Emeri. Milliy darajada u «Almeriya»da özini tanitdi – klubni La Ligaga olib çiqdi va debyut mavsumida töqqizinçi örinni egalladi. Şundan söng Emeri «Valensiya»ga çaqirildi. Klubning moliyaviy muammolariga qaramay, uning qöl ostidagi jamoa birinçi mavsumda oltinçi, keyingi uç mavsumda uçinçi örinni egalladi. Hatto Çempionlar Ligasining pley-off bosqiçiga ham çiqdi. Keyin Rossiyaning «Spartak» klubida omadsiz tajriba böldi. Lekin Unaining öz vatanidagi obrösi bundan umuman tuşmadi – uni «Sevilya»ga çaqirişdi.

«Nervionliklar» bilan murabbiy Yevropa Ligasi qiroliga aylandi. Kubok sehri «PSJ» şayxlarining e’tiborini tortdi – ularga pley-off öyinlaridan omon çiqadigan va Çempionlar Ligasida ğalaba qozona oladigan murabbiy kerak edi. Taqdir taqozosiga köra, «Barselona»dan uçralgan «maşhur» mağlubiyat aynan Emeri davrida sodir böldi. Ajablanarlisi şundaki, mutaxassisning Parijdagi sarguzaştlari ikki mavsum davom etdi. Söngra «Arsenal»ning taklifi hatto uning özini ham hayratda qoldirdi, çunki top-klublardan biri unga imkoniyat berişini kutmagandi. Töğri, Unai Londonda Parijdagi xatolarini takrorladi va köpaytirdi. Ammo hozir u «Vilyarreal» yana zör işlamoqda.

1) Birinçi örin – Klaudio Raneri. Italiyalikning muhim yutuqlari va sovrinlari faqat örtamiyonalar bilan qölga kiritilgan. 1991 yilda Raneri «Napoli»ga yevrokuboklarga çiqişga yordam berdi. Maradona ketganidan keyin klubning natijalari pasaygan va moliyaviy inqirozga uçragan edi. Keyin Klaudio «Fiorentina»ni A Seriyaga olib çiqdi va Italiya Superkubogini qölga kiritdi (bunga qadar «binafşalar» 1975 yildan beri sovrinlarga ega emasdi). «Valensiya»da işlagan murabbiy Çempionlar Ligasi yöllanmasi va Ispaniya Kubogi sohibi böldi.

Abramoviç «Çelsi»ni sotib olgan paytida Raneri klubda boş murabbiy edi. Ana şunda uning dominant futbolni qöya olmasligi bilinib qoldi. «Köklar» darhol bir qança yulduzlarni sotib olişdi, ammo italiyalik birorta ham unvonni qölga kiritmadi va işdan böşatildi.

«Valensiya»ga qaytib, Yevropa Superkubogi sohibi böldi. Keyin «Parma»ning A Seriyada qolişiga yordam berdi. Söngra, «Yuventus»da omadi yurişmadi, «Inter»da ham muvaffaqiyatsizlikka uçradi. Ammo özining asosiy yutuğiga aynan örtamiyona «Lester» bilan erişib, Angliya çempioni böldi.