“U hatto Rossiyaning özida ham jinoyatçi hisoblanadi” – yurist uruşga çaqirilayotgan migrantlar haqida

Rossiyada malakali advokatlarning xizmatlari qimmat. Vatandoşlarimizning köpçiligi rus tilini yaxşi bilişmaydi. Tajribali advokat xizmatini tölay olmaganligi sababli adolatsiz va tuhmat bilan qamalganlari köp böladi.

Rossiya prezidenti Putinga yaqin deb köriladigan tadbirkor Yevgeniy Prigojinning ma’lum bir koloniyaga kelib, mahbuslarni olti oy davomida Ukrainadagi uruşga qatnaşsa, ularning afv etilişini va’da berib turganligini kördik. Bundan taşqari, bevosita kanalimizga bir vatandoşimiz aloqaga çiqdi. Unga ham şunaqa taklif bölganligini aytdi.

Kun.uz: –

Rossiya qonunçiligida xususiy harbiy kolonnikompaniya haqida sözlar yöq. Hayron qolasizki, mana şunday xususiy kompaniyaning egasi kelib, hozir istalgan qamoqxonaga kiryapti va mahbuslarni uruşga olib çiqib keta olişini aytyapti. Bu bilan Rossiyada hozir qonun işlamayapti, qonun işlamayotgan bölsa, davlatçilik ham yöq, degan xulosaga keliş mumkin-da.

Botirjon Şermuhammad: –

Rossiya qonunçiligida rostdan ham bu haqda heç qanday söz aytilmagan. “Vagner” deyilgan harbiy kompaniya ham heç qayerdan röyxatdan ötmagan. Lekin videoda köryapmizki, Prigojin özini şu taşkilot vakili deb taniştiryapti va mahbuslarga köplab va’dalarni beryapti. Bundan taşqari, Rossiya sudlari tomonidan hukm e’lon qilingan mahbuslarni heç kim kelib afv qilişi mumkin emas, faqat prezidentda bor bunday huquq.

Rossiya qonunçiligining 359-moddasiga köra, yollaniş va yollaş uçun javobgarlik bor. Masalan, yollaş uçun 3 yildan 18 yilgaça javobgarlik belgilangan bölsa, yollaniş uçun 15 yilgaça bor. Hozirgi kunda hukumatning şu narsaga yöl qöyib berganligi yoki öşa va’da bergan odam qanday qilib sözining ustidan çiqa oladi degan savol paydo böladi. Vatandoşlarimiz ham ogoh bölişsinki, bu odamning va’dasini bajarişga heç qanday vakolati yöq qoğozda. Şu xabarlar çiqqandan keyin ham Rossiyaning özida bunga munosabat örtamiyona bölyapti. Agar boşqa payt kelib birov mahbuslarni olib çiqib ketaman deganda edi, bu masalaga boşqaça munosabat bölar edi. Jamiyat qanday qilib bölsa-da, uruşda ğalaba qozoniş haqida öylayapti. Hattoki, özining doimiy 1 millionga yaqin askari böla turib, qamoqxonadagi mahbuslardan foydalanişga majbur bölayotganligining özi ham ahvoli tangligidan darak beradi. Bu yerda biz albatta vatandoşlarimiz manfaatidan kelib çiqişimiz kerak.

Kun.uz: –

Şuningdek, u yerda yaşayotgan migrantlarning köpçiligiga çaqiruv xatlari kelganligi ham ma’lum. Xatlarning nusxalarini köryapmiz: oylik va fuqarolik va’da qilingan.

Botirjon Şermuhammad: –

Rossiyada özbek diasporasining yuqori martabali vakili bilan suhbatlaşganimda, u Rossiyadagi ayrim mahbuslarga bunday takliflar ikki oy avval aytila boşlanganini aytdi. Bu işlar tizimli ravişda ança vaqtdan buyon davom etayotganligini köriş mumkin. Bundan taşqari, yana bir risk guruhi bor. Köpçilik vatandoşlarimiz Rossiyada noqonuniy yurişga majbur. Ana şu hujjatsiz va işsiz yurganlarning köpçiligi politsiya qöliga tuşib, deportatsiya qilinadi va ular beş yil davomida Rossiyaga kira olmasligi mumkin. Ana şunday vaziyatda u şaxsning oldiga takliflar qöyişlari mumkin. Hozir deportatsiya bölişing yoki uç oy bizga yollanib, oylik maoş va fuqarolikka ega bölişing mumkin deyişdi. Bu holatda hamma ham yöq deb ayta olmaydi. Bundan taşqari, Rossiya OAVlarida propagandaning ham ta’siri bor. Köpçilik vatandoşlarimiz uruşdagi vaziyatdan bexabar bölişlari mumkin. Ularning xayolida Rossiya dunyodagi eng katta armiyaga ega. Rossiya qöşinlari hozirda ğalaba qilyapti, ukrainlar qoçib ketyapti degan yolğon taassurot paydo bölişi mumkin.

Bu örinda rasmiy idoralarimiz faol tarğibot işlarini olib bölişlari kerak deb öylayman.

Kun.uz: –

Rossiyada migrantlar, mahbuslar uruşga yollanayotgan ekan, ular Ukrainada qölga tuşib qolsa, ularning maqomi qanday böladi? Asirmi, jangarimi, terroristmi? Özbekiston tomoni ularga qandaydir yordam körsata olişi mumkinmi?

Kun.uz: –

Bir narsani e’tiborga oliş kerakki, bu fuqarolar uruşayotgan ikki davlatning muntazam a’zosi emas. Ya’ni huquq normalariga köra, ular asir böla olişmaydi. Ya’ni Rossiya fuqarosi bölgan va ixtiyoriy ravişda uruşga borgan bölsa, armiyada xizmat qilmayotgan bölsa ham asir böla olişi mumkin. Xalqaro normalarga köra, asirlarning öz normalari bor va ularga şunga köra muomala qilinadi. Asir tuşgan migrantlar huquqlari heç qayerda belgilanmagan. Albatta, ularga ham inson sifatida qaralişi kerak deyiladi. Lekin buning huquqiy maqomlari yöq. Eng yomoni, bu insonlarga bir gap bölsa, Rossiya tan olmaydi. Ular halok bölgan va jarohatlanganlar röyxatiga ham kiritilmaydi. Uruşga qatnaşayotgan inson sifatida heç bir rasmiy hujjatlardan ötişmaydi. Nafaqat Rossiya tomondan, Ukraina tomondan ham Yevropa va AQŞdan kelayotgan yollanma askarlar uruşda qatnaşyapti. Yaqinda uçta yollanma britaniyalik va AQŞlik askarlarni ham sud qilişdi. Rossiya tomoni aytdiki, bular xalqaro komissiya talablariga köra asir hisoblanmaydi. Ukraina tomoni ham xuddi şunday sud qilişi mumkin.

Aytaylik hozir uç tomon bor: Rossiya, Ukraina va Özbekiston taraf. Agar Özbekiston taraf bu uruşda qatnaşadigan bölsa, Ukraina uçun bu bosqinçi, agressiv va jinoyatçi. Bu bir. Ikkinçidan, ular Özbekiston uçun ham jinoyatçi hisoblanadi.

Eng qiziği, Rossiya uçun ham bu jinoyatçi maqomida böladi. Sababi, yollaniş böyiça modda bor ularda ham. Rossiya qonunçiligiga köra bular ertaga qaytib kelsa, javobgarlikka tortilişi mumkin. Ertaga Rossiyada boşqa bir hukumat kelsa va qonunlar işlab ketsa, bularga heç bir Rossiya qonuni böyiça yengillik berişga asos yöq. Uçala tomondan ham bu insonlarning huquqiy maqomi yaxşi emas. Oğzaki va’dalar bajarilmay qolib ketişi ham heç gap emas. Şuningdek, videoda oçiqçasiga aytilyapti, agar qoçadigan bölsa, orqaga qaytsa otib taşlaymiz, deyişyapti.

Bu yerda yana bir narsa bor. Yaqinda kelgan bir xabarga köra, ilgari taklif bilan olib ketişgan bölsa, hali tasdiqlanmagan ma’lumotlarga köra, ba’zi qamoqxonalarda majburlaş holatlari ham uçrab turibdi. Bu juda ham xavfli holat. Hozirda bizning rasmiy idoralarimizdan boşqa heç kimning haqqi yöq öşa qamoqxonalarga borib, mahbuslar maqomini tekşirişga. Afsuski, rasmiylarimizdan haligaça biror sas, sado çiqmayapti.

Intervyuni töliq holda yuqoridagi video orqali tomoşa qilişingiz mumkin.

Ilyos Safarov suhbatlaşdi.

Tasvirçi va montaj ustasi Mirvohid Mirrahimov.