Qrim köprigidagi portlaş oqibatida avtomobil yölining bir qismi qulab tuşdi. Bu Putinning 70 yillik yubileyidan keyingi kuni röy berdi.
8 oktyabr tongida Kerç böğozi orqali ötuvçi temiryöl köprigida portlaş röy berişi oqibatida avtomobil köprigining bir qismi qulab tuşdi. Yonilği töldirilgan bir neça sisternalar yonib ketdi, köprik böylab avtomobil va poyezdlar harakati vaqtinça töxtatildi.
Şanba kuni keçga borib annexia qilingan Qrimning Rossiya tomonidan tayinlangan gubernatori Sergey Aksenov köprik böylab yengil avtomobillar va avtobuslar harakati tiklangani, bunda barça transport vositalari «töliq tekşiruvdan ötkazilişi», yuk maşinalari esa böğozni parom orqali keçib ötişi mumkinligini ma’lum qildi.
Şuningdek, köprikdagi portlaş va yonğin oqibatida şikastlangan temiryöl ham tezda ta’mirlanişi va’da qilindi. Şu kuni keçqurun «Rossiya temiryöllari» 15 vagonli ilk poyezd ta’mirlangan köprik orqali ötgani haqida xabar berdi.
Köprikdagi portlaş va yonğin haqida ilk xabarlar 8 oktyabr kuni mahalliy vaqt bilan soat 6 atrofida tarqala boşladi.
Mahalliy rasmiylar köprik böylab harakatlangan yuk poyezdida yonilği töldirilgan sisternalar yonib ketgani töğrisida xabar berişdi. Bu haqda dastlab annexia qilingan Qrim rahbari maslahatçisi Oleg Kryuçkov aytdi, keyin uning sözlarini «Qrim temiryöllari» matbuot xizmati tasdiqladi. «Kema arkalari şikastlanmagan. Hodisa sababi va oqibatlari töğrisida gapirişga hali erta. Yonğinni öçiriş böyiça iş olib borilmoqda», deya yozdi Kryuçkov öz telegram-kanalida.
Reuters / Scanpix / LETA
Keyinroq Rossiya Milliy aksilterror qömitasi Qrim köprigida yuk avtomobili portlatilgani, bu esa parallel temiryöldagi poyezdning yonilği töldirilgan yettita sisternasi yonib ketişiga olib kelganini ma’lum qildi.
Rossiya Tergov qömitasi Qrim köprigidagi portlaş oqibatida uç kişi halok bölganini ma’lum qildi. «Bular portlatilgan yuk maşinasi yaqinida harakatlangan yengil avtomobil yölovçilari bölgan. Ayni vaqtda suvdan ikki kişi jasadi olib çiqilgan - erkak va ayol, ularning şaxsi aniqlaştirilmoqda», deyilgan idora telegram-kanalida.
Bundan taşqari, Tergov qömitasi xodimlar portlatilgan yuk maşinasi va uning egalari haqida ma’lumotlar ham aniqlanganini ma’lum qildi. «Bu Krasnodar ölkasida yaşagan şaxs, uning yaşaş joyi böyiça tergov harakatlari olib borilmoqda. Avtomaşina harakati yönalişlari örganilib, hujjatlaştirilmoqda», deyilgan xabarda.
Mavzuga oid
Annexia qilingan Qrim rahbari Sergey Aksenov öz telegram-kanalida «favqulodda hodisa oqibatida Krasnodardan Kerçga boradigan yölning avtomobillar uçun möljallangan polotnosida ikkita oraliq yopmasi qulab tuşgani» haqida ma’lum qildi. «Şu bilan birga yonilği töldirilgan sisternalar yonib ketgan», deya yozdi Aksenov.
Moskva vaqti bilan soat 10:00 atrofida Rossiya favqulodda vaziyatlar vazirligi Qrim köprigidagi yonğin öçirilganini ma’lum qildi.
Rossiya Tergov qömitasi Qrim köprigidagi hodisa böyiça jinoiy iş qözğatilganini ma’lum qildi. «Tergov qömitasi raisi topşiriğiga köra, Kriminalistika boş boşqarmasi kriminalistlari voqea joyiga jönab ketdi», deya idora matbuot xizmati xabaridan iqtibos keltirgan «Interfaks». Tergov qömitasi aynan qanday moddalar böyiça jinoiy iş oçilganiga aniqlik kiritmagan, ammo «tergovçilar sodir etilgan jinoyatga aloqadorlarni aniqlayotgani» ma’lum qilindi.
Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov Vladimir Putin hodisa yuzasidan boş vazir, FVV rahbari va kuçişlatar tuzilmalar rahbarlaridan hisobot olgani hamda «hodisa sabablarini aniqlaş hamda oqibatlarni bartaraf etiş böyiça hukumat komissiyasi» tuzişga körsatma berganini ma’lum qildi. Keyinroq Putin «Kerç böğozi orqali transport ötişini himoya qiliş çora-tadbirlarini kuçaytiriş töğrisida»gi farmonni imzoladi, unga köra Rossiya Federal xavfsizlik xizmatiga yana ikkita asosiy infratuzilma obekti — Rossiyadan Qrimgaça bölgan energiya köprigi hamda Krasnodar ölkasidan Qrimga magistral gaz quvuri uçun «himoya çoralarini taşkil etiş va muvofiqlaştiriş» vakolati beriladi.
Ijtimoiy tarmoqlarda yuk maşinasi haydovçisi, 51 yoşli Mohir Yusubovning surati paydo böldi. U yuk taşiş xizmati bilan şuğullangan va köpinça Krasnodar ölkasida harakatlangan. 6 oktyabr kuni sönggi marta yaqinlari bilan aloqaga çiqqan. Köprikkaça yölning sönggi qismini yarim soatda bosib ötiş mumkin bölgan holatda, Yusubov bunga 6 soat sarflagan. U boşqargan maşina uning jiyani Samir Yusubovning nomida bölgan. Samir hozir çet elda ekanini malum qilgan.
9 oktyabr kuni RBK kuç tuzilmalaridagi manbasiga tayanib yozişiça, Qrim köprigida portlatilgan yuk maşinasi egasi mineral öğit yetkazib beriş böyiça buyurtmani internet orqali qabul qilgan. Naşrning yozişiça, haydovçi taşkillaştirilgan terakt haqida bilmagan, undan foydalanişgan. FXX qanday portlovçi modda işlatilganini tekşirmoqda.
Qrim rasmiylari hodisada Ukraina tomonini aybladi. Qrim parlamenti rahbari Vladimir Konstantinov köprikdagi yöl polotnosiga «ukrainalik vandallar» tomonidan zarar yetkazilganini ma’lum qildi. Ukraina rasmiy şaxslari köprikdagi portlaş uçun mas’uliyatni zimmasiga olmagan.
Portlatilgan Qrim köprigining koinotdan olingan tasviri.
Ukraina qanday reaksiya qildi?
Portlaş va yonğin aks etgan videoyozuvlardan birini dastlab Mikolayiv oblasti harbiy ma’muriyati rahbari Vitaliy Kim tvitter sahifasiga joylaştirdi.
Ukraina prezidenti ofisi rahbari maslahatçisi Mixaylo Podolyak ham tvitterida qulab tuşgan köprik suratini e’lon qilib, ingliz tilida şunday yozdi: «Qrim, köprik, boşlanişi. Noqonuniy narsalarning barçasi yöq qilinişi, öğrilangan narsalarning barçasi Ukrainaga qaytarilişi, Rossiyadan kelgan barça bosqinçilar quvib çiqarilişi kerak».
Keyinroq, Podolyak Ukraina portlaşga aloqador emasligini aytib çiqdi.
«Kadrlar almaşinuvidan biroz oldinroq FXX nokdaunga uçradi: Putin köprigidagi portlaşni tomoşa qilişdi. Endi mudofaa vazirligi janubdagi bölajak ğalabalar uçun FXXni ayblaşi mumkin. Hozirça köprikni kim portlatgani ayon emas. Yodda tuting - fura RFdan kelayotgandi», deya yozgan u.
Ukraina Milliy xavfsizlik va mudofaa kengaşi kotibi Oleksiy Danilov feysbukdagi sahifasida Qrimdagi köprik portlaşi böyiça kinoyali post qoldirdi.
Unga ilova qilingan videoda köprik portlaşi kadrlari Merilin Monroning AQŞ prezidenti Jon Kennediga bağişlab aytgan «Tuğilgan kuningiz bilan, janob prezident» qöşiği uyğunlaştirib qöyilgan. Danilov postda «Xayrli tong, Ukraina» deb yozgan.
7 oktyabr kuni Rossiya prezidenti Vladimir Putin 70 yillik yubileyini nişonlagandi.
Ukraina ommaviy axborot vositalari xabariga köra, Qrim yarimorolini Rossiya bilan boğlab turuvçi köprikning portlatilişiga Ukraina xavfsizlik xizmatining aloqasi bor. «Ukrainskaya pravda» huquq-tartibot idoralaridagi manbasiga tayanib, Qrim köprigini portlatiş — Ukraina xavfsizlik xizmati operatsiyasi ekani haqida yozdi.
UXX matbuot kotibi Artem Degtyarenko idora bunday yangiliklarga izoh bermasligini ma’lum qildi. «Biz bu portlaşda UXX yoki Ukrainaning boşqa biror davlat idorasi roli haqida faqat yakuniy ğalabamizdan söng fikr bildiramiz», dedi Degtyarenko.
Ukrainaning «Politika strany» telegram kanali yozişiça, portlaş Ukrainaning maxsus operatsiyasi ekani — asosiy versiya. Ammo, uruş eskalatsiyasiga intilayotgan «Kremldagi guruhlar» körsatmasiga binoan, Rossiya maxsus xizmatlari aralaşgan bölişi mumkinligi haqidagi fitna nazariyasi ham ilgari surildi.
Foto: RIA Novosti
Ukraina rasmiylari ham portlaşda mamlakat harbiylari yoki maxsus xizmatlari iştirok etgani haqida oçiq bayonot bermadi. Avvalroq, ular Qrim köprigini zarbalar uçun qonuniy nişon sifatida körişini bir neça bor ta’kidlagan edi.
Xususan, avgust oyida Mixaylo Podolyak Ukraina hukumati Qrim köprigini qonuniy harbiy nişon deb bilişi, çunki bu yarimoroldagi Rossiya armiyasi ta’minoti uçun asosiy yöl hisoblanişini aytgandi. Ukraina qurolli kuçlari general-mayori Dmitro Marçenko iyun oyida zarba beriş uçun texnik imkoniyatga ega bölişi bilan Qrim köprigi ukrain harbiylari uçun «birinçi raqamli nişonga aylanişi»ni aytgandi.
Qayd etiş kerakki, aprel oyida «Moskva» kreyseri çöktirilişi, avgust oyida esa Qrimdagi harbiy aerodromdagi portlaşlar va samolyotlar yöq qilinişi uçun ham Ukraina tomoni rasman javobgarlikni zimmasiga olmagandi.
Muhim loyiha
Putin yarimorol annexiasidan keyin qurişga körsatma bergan Qrim köprigi 2018 yil mayida oçilgandi. Rossiya prezidenti şaxsan oçiliş marosimiga kelgan va bu jarayon davlat telekanallarida translatsiya qilingan.
Putin 2019 yil Qrim köprigi orqali temiryöl aloqasi yölga qöyilişi vaqtida. Foto: GETTY IMAGES
2016 yilda «Kommersant» köprik qurilişi uçun 228 mlrd rubl sarflanganini ma’lum qilgan. «Vedomosti» esa 2017 yil fevralida loyihaning umumiy qiymati 300 mlrd rubldan oşişi haqida yozgandi. 2018 yil mayida köprik böylab avtomobillar harakati yölga qöyilgan, 2019 yil dekabridan poyezdlar qatnovi boşlagan.
Qrim köprigi quriliş loyihasi boş pudratçisi Arkadiy Rotenbergga tegişli bölgan «Stroygazmontaj» edi. Quriliş subpudratçisi ham Kremlga juda yaqin hisoblangan uşbu biznesmenga aloqador «Mostotrest» bölgan. Rotenbergning aytişiça, Qrim köprigi qurilişi bilan şuğullanişni undan şaxsan Vladimir Putinnning özi söragan va bu loyihani «pul topiş maqsadida emas», balki «mamlakat rivojiga qöşilgan hissa» deb bilişiga işontirgan.
Hozirda Qrim köprigidan Ukraina janubidagi rus armiyasi ta’minotida ham foydalaniladi.
Ukrain harbiylari bir neça bor köprikni yöq qiliş kerakligini aytib çiqqandi. Ammo Kiyev özida bu köprikni yakson etişga qodir bölgan qurol yöqligini tan olgandi.
Bundan taşqari, ukrain harbiylari bir neça oydan buyon Dnepr daryosi ustidan ötgan, Xersonga olib boruvçi Antonov köprigini öqqa tutib kelmoqda - bundan maqsad daryoning öng sohiliga joylaştirilgan rus qöşinlarini ta’minotdan uzib qöyiş hisoblanadi. Köprikka önlab raketalar borib tekkan, ammo bu zarbalar Qrim köprigida yonilği töldirilgan sisternalar portlaşi va yonğin çiqişi oqibatida yuzaga keltirgani kabi vayrongarçiliklar keltirmagandi.
