G‘arb Rossiya va Shimoliy Koreya ittifoqiga qanday javob berishi mumkin?

Moskva ham, Pxenyan ham KXDR Rossiyaga qurol yetkazib berayotgani haqidagi ayblovlarni qat’iyan rad etdi. Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov 17 oktyabr kuni bunday ta’minotlar haqida hech qanday dalil yo‘qligini yana bir bor ta’kidladi. 

Moskva va Pxenyanning G‘arb harakatlaridan noroziligi 

Troya universiteti Seul kampusida xalqaro munosabatlar bo‘yicha professor Den Pinkstonning aytishicha, potensial o‘zaro kelishuvlar Rossiya va Shimoliy Koreya uchun yonilg‘i, oziq-ovqat va harbiy texnologiya bo‘yicha harbiy foyda keltirishi mumkin bo‘lsa-da, ikkala davlat ham ikki tomonlama munosabatlarni mustahkamlash va G‘arbga «muammo keltirib chiqarish» imkoniyatiga ega.

«Bu ikki davlat ham G‘arbdan chuqur norozilik hissiga ega va xalqaro tartibni o‘zgartirish istagida, - deydi professor. - Bu ro‘yxatga boshqa o‘yinchilarni ham qo‘shishingiz mumkin, masalan, Xitoy va Eron. Ularning shikoyatlari bir-biriga to‘g‘ri kelmaydi, lekin bu mamlakatlarning barchasi G‘arbdan norozi».

Garchi, Pinkstonga ko‘ra, bu yangi «antidemokratik ittifoq»ni tashkil etuvchi davlatlarning hech biri bir-biriga to‘liq ishonmasa ham, ular o‘z manfaatlariga xizmat qilar ekan, hamkorlik qilishda davom etadi. Rossiya va Shimoliy Koreya misolida bunday hamkorlik juda uzoq davom etishi mumkin: «Bu ikki davlat hozirgidan butunlay boshqacha xavfsizlik arxitekturasiga ega bo‘lishni xohlaydi. Rossiya yetakchisi Vladimir Putin NATO va Yevropa Ittifoqini yo‘q qilmoqchi, Shimoliy Koreya esa 1953 yil iyul oyida Koreya urushini tugatgan sulh bitimini bekor etmoqchi va ehtimol Koreya yarimorolining janubiy yarmini nazorat qilish niyatida».

Bular opportunistik harakat qiladigan siyosiy o‘yinchilardir, chunki ularda mavjud global geosiyosiy vaziyatdan foydalanish imkoniyatlari bor, deb tushuntirdi Pinkston. Shu bilan birga, uning fikricha, Shimoliy Koreya uchun qudratli davlat - Rossiya bilan ittifoqchilikni mustahkamlash obro‘-e’tiborning ma’lum bir ko‘rinishi bo‘lib, u ma’lum darajada Kim Chen In boshidan kechirgan xo‘rlik tuyg‘usidan xalos qiladi. 

Professor fikricha, bu ittifoqning xavfli tomoni shundaki, Pxenyanga nisbatan AQSh yoki Janubiy Koreya tomonidan joriy qilingan navbatdagi sanksiyalar Kim rejimini zaiflashtirishi ehtimoldan yiroq emas. Va Rossiya allaqachon BMT Xavfsizlik kengashidagi veto huquqidan foydalanib, KXDRga BMT tomonidan bosimning kuchayishiga rozi bo‘lmasligini ma’lum qilgan. 

Shimoliy Koreyaning o‘ziga xos mahorati Moskva uchun foydali bo‘ladimi? 

Katta miqdordagi kriptovalutalarni o‘g‘irlash, diplomatik niqob ostida giyohvand moddalar kontrabandasi va boshqa ayyor harakatlar orqali hakerlik hujumlaridan foydalanish bilan shu qadar uzoq vaqt davomida umumiy sanksiyalar ostida mohirona omon qolishga muvaffaq bo‘lgan Shimoliy Koreya Rossiyaga yadro va raketa texnologiyalari evaziga o‘zining ba’zi hiylalarini o‘rgatishga tayyor, degan taxminlar ham bildirilgan. 

Dankuk universiteti xalqaro huquq professori Pak Chjun Vonning aytishicha, Shimoliy Koreya «provokatsion pozitsiyani egallashda davom etishi va qulay xalqaro vaziyatdan o‘z maqsadlari uchun to‘liq foydalanishi» ehtimoli bor. 

Uning so‘zlariga ko‘ra, AQSh siyosatining hozirda «falaj» holatida ekani Pxenyan e’tiboridan chetda qolmaydi. Shimoliy Koreya, deya qo‘shimcha qilib o‘tdi Pak, Ukraina va Yaqin Sharq hozir dunyo e’tiborini tortayotganidan ham xabardor. Rossiya BMT Xavfsizlik kengashida KXDR bilan do‘st ekani hisobga olinsa, unga qarshi qo‘shimcha sanksiyalar ko‘lami va ta’siri cheklanishi mumkin. 

«Bularning barchasi Shimol uchun yaxshi va men umid qilamanki, Pxenyan kelasi yilgi AQSh saylovlariga qadar bu noaniqlikdan foydalanishda davom etadi, - deydi Pak. - Amerikaning yangi prezidenti kim bo‘lishini bilganimizdagina vaziyat barqarorlashishi mumkin».