Ўйлаб кўрганмисиз, нима учун Америка валютаси қадрининг ортиши дунёнинг барча мамлакатлари учун таҳдид солади?
Кузатиб бораётган бўлсангиз, Дональд Трампнинг президентлик сайловида ғалаба қозонганидан кейинги 3 ҳафта мобайнида Америка миллий валютаси катта суръатда кучайиб бормоқда. Доллар ривожланган мамлакатлар валюталари саватчасига нисбатан 2011 йилда қайд этган энг қуйи кўрсаткичидан 40 фоиз юқорига кўтарилиб олди. У, шунингдек, ривожланаётган иқтисодиётлар пул бирликларини ҳам мағлуб этмоқда. Хусусан, Хитой юани 2008 йилдан буёнги энг кучли қадрсизланишга дуч келган. Ҳиндистон рупийси ҳам валюта ислоҳоти сабабли долларга нисбатан кескин пасаймоқда. Осиё бошқа валюталарининг долларга нисбатан тутган позицияси ҳавас қиладиган даражада эмас. Бундай жараён 1997-98 йиллардаги молиявий инқироздан сўнг кузатилмаган эди.
Таъкидлаш жоизки, доллар бир неча йилдан бери аста-секинлик билан ўз қадрини мустаҳкамлаб бормоқда. Бироқ, охирги ҳафталарда вазиятнинг кескин ўзгариши Америка иқтисодий сиёсатида жиддий ўзгаришлар рўй беришига бўлган умидлар билан боғлиқ, дейиш мумкин.
Сармоядорларнинг аксарияти Дональд Трамп солиқларни камайтиришига, инфратузилмаларга давлат харажатлари ортишига ишонмоқда. Бунинг натижасида, Федерал захира тизими инфляциянинг олдини олиш мақсадида қайта молиялаш ставкасини оширишга мажбур бўлади. Американинг ўн йиллик давлат облигациялари даромадлилиги сайловлар куни 1,7 фоизга ўсиб, 2,3 фоизни ташкил этди. Юқори фойда кўриш эҳтимоли, маълумки, ҳар доим сармояни жалб этади.
Аслида, дунёнинг энг йирик иқтисодиётининг ўнгланиши ва тезлик билан ўсишини фақат олқишлаш керакдек. Аммо, Рональд Рейганнинг биринчи президентлик даврида бюджет танқислиги ҳамда юқори фоиз ставкаларига қарамай доллар қимматлашгани бошқа мамлакатлар учун жиддий муаммоларни келтириб чиқаргани молия тарихчиларининг ёдидан кўтарилгани йўқ.
Албатта, бугунги кун Америка иқтисодиёти, 35 йиллар аввалгига қараганда жаҳон иқтисодиётида камроқ улушга эга. Бироқ, жаҳон молия ва кредит бозорларидаги пул миқдори ҳам шунга яраша ошган, бундан ташқари, АҚШ доллари кўпроқ аҳамият касб этмоқда. Айни шу сабаб, унинг қимматлашуви Америка учун ҳам, дунёнинг бошқа мамлакатлари учун ҳам бирдек таҳликалидир.
