Бундан бир аср муқаддам жадидчи боболаримиз маърифатсиз миллатнинг эртаси ҳам қоронғи бўлишини айтиб, барчани мактаб қуришга, фарзандларини илмли қилишга даъват этганди. АҚШдаги Green Building Council ("Яшил" қурилиш кенгаши) томонидан 2013 йилнинг март ойида эълон қилинган ҳисоботда мамлакатдаги умумий мактабларни таъмир ҳолатини яхшилаш, ундаги шароитларни кенгайтириш учун ўртача 271 миллиард АҚШ доллари сарфланиши эътироф этилган. Бу эса ўз ўрнида ҳар бир ўқувчи учун тахминан 5000 АҚШ доллари миқдорида маблағ ажратилишидан дарак беради. Минг афсуски, бу насиҳатни орадан сал кам 100 йил ўтса ҳам, замондошларимиз томонидан амалда қўлланилганда ҳам, биз "эшитмаймиз", "кўрмаймиз" ва англаб етмаётгандекмиз. Бундай тушкунликда бўлишимизни қуйидаги суратларни сўзлаб берар.
Сиз кўриб турганингиз Иккинчи Жаҳон урушини кўрган Чехиядаги билим юрти ёки олис, чекка ҳудуддаги мактаб эмас, пойтахт Тошкент шаҳри, Олмазор туманида жойлашган 24-умумтаълим мактабининг олд биносидир. Агар ташриф буюрсангиз, ўша синиқ ойна, шумшайиб қолган баҳайбат олд бино олдида ҳиндистонлик сиёсий арбоб Баҳодур Лал Шастрининг ҳайкали сизга жилмайиб боқиб турганига гувоҳ бўласиз.
Савол пайдо бўлади, сайёҳлар ташриф буюрса, диққатга сазовор маскан сифатида шу ерга келишадими ёки ҳас-пўшлаб, кўзни юмиб ўтиш керакми? Ахир, сайёҳлик соҳасини ривожлантиришга қанчалик уринсак, шунчалик маданий, тарихий ва ижтимоий объектларга эътибор қилиш лозим эмасми? Ҳа, майли дедим, аммо дўппини бир четга қўйиб савол берсак, қандай мактаблар таъмирга муҳтож, деб топилади?
