«Ўзбекнефтгаз» муассислигидаги фирма ишчилари 10 ойдан бери маош олмади

284 млрд сўмлик асбоб-ускуна сотган ташкилот қарздорлик ботқоғида? Айбдор ким?

Таҳририятимизга “Ўзбекнефтгаз” Миллий холдинг компанияси муассислигида ташкил этилган “Chigil Neft Gaz” МЧЖ ишчи ходимлари номидан мурожаат келиб тушди. Унда мазкур фирма томонидан 300 дан ортиқ ишчи хизматчиларга 9-10 ойдан бери ойлик иш ҳақлари берилмай келаётгани ҳақида маълум қилинганди.

KUN.UZ мухбирлари мазкур масалани ўрганиш мақсадида 24 октябрь куни Қарши шаҳрига хизмат сафари уюштирди.

Ўрганишларда аниқланишича, 2008 йил май ойида ташкил этилган мазкур ташкилот даставвал “UzGazOil” МЧЖ таркибида геология-қидирув бошқармаси сифатида фаолият юритиб, Қашқадарё вилояти ҳудудида йирик конларда 2010 йилга қадар белгиланган вазифаларни тўлиқ бажарган ва 10-15 га яқин қудуқ қазиб, разведка ишларини бажарган. Аммо, кейинроқ, моддий-техник муаммолар пайдо бўлгани, аниқроғи “ZeroMax” компаниясининг касодга учрагани сабабли ташкилотни молиялаштириш тўхтаб қолган. Бу эса, ўша вақтларда 1000 дан ортиқ ишчи-ходим ишлаган фирма фаолиятига салбий таъсир кўрсатмай қолмади, албатта.

Асосий вазифаси бурғилаш бўлган ташкилот харажатларни камайтириш мақсадида ишчиларни қисқартира бошлаб, “Ўзбекнефтгаз” МХКнинг 2016 йил 14 июнь куни қабул қилган қарорига асосан “Chigil Neft Gaz” МЧЖга айлантирилган фирмада барча иш ўринлари сақлаб қолинган.

Шундан сўнг, молиялаштириш манбаидан маҳрум бўлган ташкилот ўзида мавжуд бўлган бурғилаш насослари ва шунга ўхшаш техника воситаларини “Ўзбурнефтгаз”га қарашли “Қўқонпармалаш”, “Сурхонпармалаш”, “Олотнефтгаз” ва “Қоровулбозорнефтгаз” каби ташкилотларга ижарага бериш орқали ойига 150-160 млн сўм даромадга эга бўлиб турган. Бу эса ойлик маошга етарли бўлмагани сабабли иш ҳақларини беришда белгиланган муддатга амал қилинмаган.

Ойлик маошларда узилишлар бўла бошлагани туфайли ишчи-ходимлар орасида норозилик юзага келиб, улар Президент виртуал қабулхонасига 2016 йил октябрь ойида мурожаат қилган. Ойлик муаммосини ҳал этиш мақсадида “Ўзбекнефтгаз” МХК раҳбарияти “Шўртаннефтгаз” МЧЖ ҳисобидан молиявий ёрдам сифатида пул ажратиб берган. Бунинг ҳисобидан 2016 йил июнь-июль ойи бўйича иш ҳақларидаги қарздорлик ёпилган. Кейинчалик бу муаммо яна кун тартибига чиқа бошлаган.

Бунинг сабабини сўраганимизда, доимий молиялаштириш манбаидан маҳрум бўлинганини важ қилиб кўрсатишди. Ташкилот мулозимлари фирма холдинг таркибида бўлгани сабабли “Ўзбекнефтегаз” раҳбариятига қиш мавсуми яқинлиги, ишчиларга маош беришда муаммолар мавжудлиги ва бошқа масалалар билан бир неча бор мурожаат қилган. Ўша вақтдаги, ҳозирда собиқ раҳбар ва бош бухгалтер томонидан баъзан ёзма, баъзида оғзаки мурожаатлар қилиниши оқибатида яна молиявий кўмак беришга қарор қилинган.

Бундан ташқари “Ўзбурнефтгаз” тасарруфидаги ижара воситасида йиғилиб қолган “Chigil Neft Gaz”га тегишли пулларни ўтказиб берган. Ўтган йил ноябрь ойида келиб тушган пуллар лавозим окладларидан қатъиназар барчага бирдек тақсимланган.

Виртуал ва Халқ қабулхоналари ташкил этилганидан сўнг, маошини ололмаётган ишчи ходимларнинг қабулхоналарга мурожаатлари кўпайган ва масъулияти чекланган жамият раҳбарияти томонидан мазкур муаммолар юзасидан вилоят ва шаҳар прокуратураларига тушунтиришлар тақдим этилган.

Ходимларнинг югур-югурлари, ишчиларнинг Бош вазирнинг Геология, ёқилғи-энергетика комплекси, кимё, нефть-кимё ва металлургия саноати масалалари комплекси раҳбари Ғуломжон Иброҳимовга (эндиликда собиқ) бир неча маротаба арз қилишлари туфайли “Ўзбекнефтгаз” вақти-вақти билан пул ўтказиб турганига қарамай, кейинчалик ишлар яна орқага кета бошлади. Техник воситаларни ижарага олганлар ҳам уларни қайтарган, бунинг оқибатида фирмага келиб тушадиган пул миқдори ҳам камайган.

Бу орада “Ўзбекнефтегаз” МХК август ойида “Chigil Neft Gaz” МЧЖга тегишли ва ишлаб турган 12 та бурғилаш қурилмаси ва омборхонада сақланаётган бурғилаш чоғида эҳтиёж тушадиган асбоб-ускуналарни “Ўзбурнефтгаз” тасарруфидаги ташкилотларга сотиш бўйича махсус қарор чиқарган. Унга мувофиқ, “Chigil Neft Gaz” “Косоннефтгаз” ва “Олотнефтгаз” қидирув экспедициясилари билан умумий қиймати 284 млрд сўмлик олди-сотди шартнома тузилган. Унда 15 фоизлик олдиндан тўлов белгиланган эди. Бу салкам 40 млрд сўм деганидир. Бироқ “Ўзбекнефтегаз” МХК давлат раҳбарининг йиғилишлардан бирида нефть ва айниқса газ конларини кўпайтириш бўйича топшириқларидан сўнг, 15 фоизлик олдиндан тўловсиз асбоб-ускуналарни бериш амалга оширишни илтимос қилган.

Шундан сўнг, шартнома шарти бажарилмаганига қарамай, “Chigil Neft Gaz” МЧЖга тегишли бўлган 5 млрд сўмлик асбоб-ускуналар ташкилот омборхонасидан “Косоннефтгаз” қидирув экспедициясига бериб юборилган. Кейинроқ 6 та бурғилаш ускунаси “Олотнефтгаз”га тақдим этилган.

Мустақиллик байрами арафасида 4 млрд сўмдан ортиқ даромад манбаи пайдо бўлганидан сўнг, август ойида бир амаллаб “Ўзбекнефтегаз” МХК мулозимларидан бири О.Рустамов қабулларига кирилиб, мактаб олди мавсуми экани, йирик байрамлар яқинлашаётгани тушунтирилган ва 1 млрд 862 млн сўм пул олишга эришилган. Пул тушиши билан ҳар бир ишчига берилмаган бир неча ойлик маошлари ҳисобидан бир хил суммада 2 млн 480 минг сўмдан пул ўтказиб берилган.

Шундан сўнг, сентябрь ойида ҳам аслида ташкилотга тегишли бўлган пулларини ялиниб-ёлвориб сўраш жараёни давом этган ва 4 октябрда, шунда ҳам “Ўзбурнефтгаз”га зарур бўлган жиҳозларни бериш тўхтатилгандан кейингина 540 млн сўм пул тушириб берилган.

Миллий холдинг компания раҳбарияти сизлар яқинда “Шўртаннефтгаз” таркибига кирасизлар, пулни улардан сўранглар, деган важ билан “Chigil Neft Gaz” асбоб-ускуналаридан тушаётган  пулларининг ўз вақтида ўтказилишини назорат қилмаган.

Шу ўринда савол туғилади: 284 млрд сўмлик асбоб-ускуналар олдиндан тўланадиган 15 фоизлик тўловсиз, Миллий холдинг компанияси кўрсатмаси билан бериб юборганига қарамай, яна нима учун пулни айни холдинг таркибига кирувчи ва “Chigil Neft Gaz” МЧЖни ўзига қўшиб олмаган “Шўртаннефтгаз”дан  сўраши керак?

Қолаверса, Мажбурий ижро бюроси 1 млрд сўмлик солиқни тўламаган ташкилот раҳбари ва бош ҳисобчисига нисбатан маъмурий жавобгарлик бўйича жарима белгилаган. МЧЖ вакилининг айтишича, МИБ ва Қашқадарё вилояти прокуратураси ташкилотдаги иқтисодий вазиятдан яхши хабардор бўлгани сабабли одамгарчилик қилиб, жиноий иш қўзғатгани йўқ.

Шу ерда яна бир қизиқ фактга эътиборни қаратамиз: “Chigil Neft Gaz” дебиторлик қарзларини ўз вақтида ундирганида, бунда юқори турувчи “Ўзбекнефтгаз” МХК ёрдам берганида ҳамда бошқа ташкилотларга сотилган қурилмаларнинг қийматини ўз вақтида ўтказилишини таъминлаганида солиқдан ҳам иш ҳақидан ҳам қарздорлик аллақачон ёпилган бўлмасмиди?! Чунки 2017 йил 30 сентябрдаги ҳолатга кўра, “Косоннефтгаз” ва “Олотнефтгаз”нинг “Chigil Neft Gaz”дан дебиторлик қарзи 8 млдр сўм атрофидаги маблағни ташкил этади. Бу 8 ойлик иш ҳақи ва солиқ ҳамда бошқа тўловларни тўлиқ амалга ошириш имконини тақдим этган бўлар эди.

Биз вазиятни ўрганиш учун борган 23 октябрда “Chigil Neft Gaz”нинг “Шўртаннефтгаз” МЧЖ таркибига қўшилиши бўйича “Chigil Neft Gaz”МЧЖнинг ягона муассиси ҳисобланмиш “Ўзбекнефтегаз” МХКнинг қарори етиб келгани, бу бўйича мажлис ҳам ўтказилгани айтилди.

Эндиликда, “Шўртаннефтгаз” МЧЖ раҳбарияти таркибига кирувчи “Chigil Neft Gaz” ходимларининг неча нафари қисқартирилади, қанчаси иш жойидан маҳрум бўлишини ҳал қилади. Бундан ташқари, “Шўртаннефтгаз” ўз таркибига кираётган корхонанинг дебиторлик ва кредиторлик қарзларини ёпиш бўйича барча масъулиятни ҳам зиммасига олади.

Мақоламиз сўнггида Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексидан иқтибос келтиришга қарор қилдик. Унинг 161-моддасида меҳнатга ҳал тўлаш жараёни тартибга солинган бўлиб, унга кўра меҳнатга ҳақ тўлаш муддатлари жамоа шартномаси ёки бошқа локал норматив ҳужжатда белгиланиши ва ҳар ярим ойда бир мартадан кам бўлиши мумкин эмаслиги қайд қилинган. Кодекснинг 154-моддасида иш берувчи ўзининг молиявий ҳолатидан қатъиназар ходимга бажарган иши учун ҳақни белгиланган меҳнат ҳақи шартларига мувофиқ, мазкур Кодекснинг 161-моддасида кўрсатилган муддатларда амалга ошириши белгиланган.

Сўнгсўз ўрнида бир мулоҳаза: Нега “Chigil Neft Gaz” МЧЖ муассиси бўлган “Ўзбекнефтгаз” МХК бир неча ойлардан бери ходимлар маошини тўлашни пайсалга солиб келмоқда. Нима учун меҳнати билан оиласининг қора қозонини қайнатаётган оддий фуқаро жабр кўриши керак?

Текширишлар вақтида маълум бўлишича, бир неча ой мобайнида ойлик маошини ололмаган ишчиларнинг айримлари қўшимча даромад манбалари бўлмагани сабабли коммунал, электр токидан фойдаланганлик ва бошқа тўловларни ўз вақтида тўлай олмагани учун МИБ томонидан жаримага тортилган ва уларнинг уйлари 5 ойдан бери электр манбаидан узиб қўйилган. Хўш, бу ҳолат учун асл жавобгарлик кимнинг зиммасида?

Биз улардан “нима учун бошқа иш қидирмаяпсизлар?”, дея сўраганимизда, “кетишни ҳам билмаймиз, қолишни ҳам, аниқ гап айтишмаганидан сўнг. Қолаверса, умид қилиб турибмиз”, деган жавобни беришди.

Эндиликда, “Chigil Neft Gaz”нинг “Шўртаннефтгаз” МЧЖ таркибига қўшилиши бўйича қарордан хабар топган ишчиларнинг аксариятида бу умид янада кучайган. Биз ҳам “Шўртаннефтгаз” МЧЖдан “чигил”чилар умидини чиппакка чиқармасликни ва уларнинг маошлари билан боғлиқ долзарб муаммони зудлик билан биринчи галда ҳал қилиб беришига ишонч билдириб қоламиз.