Боғбонлар дарди: «Тирикчилик нима бўлади?»

«KUN.UZ» таҳририятига Наманган вилоятининг Чортоқ туманида истиқомат қилувчи бир гуруҳ фуқаролардан мурожаат келиб тушди. Унинг мазмуни қуйидагича:

“Чортоқ тумани ҳудудида боғ барпо этиш масаласида Наманган вилояти, Чортоқ тумани ҳокими номига 2011 йилда ариза билан мурожаат қилинган. Мазкур аризага кўра, туман ҳокимининг 2011 йил 10 октябрдаги 788-сонли қарори билан, "Чортоқ мева узум" агрофирмаси ҳудуди 569-контуридан 3,0 га, 556-контуридан 3,6 га ижара асосида (2011 йилдан 2060 йилгача жами 50 йил муддатга), жами 6,6 га ер ажратилган.

Ажратилган ер майдонларида ишчи кучи ёлланиб ерни тозалаш, керакли ишлов бериш амалга оширилиб, мазкур ҳудудда 1 гектардан жами 6 та боғ барпо этилган. 2017 йилда мазкур ҳудуд республика ер фонди захирасида эканлиги ҳақида маълум қилингандан сўнг, боғ эгалари томонидан боғни қайта расмийлаштириб бериш масаласида туман ҳокимлигига ариза билан мурожаат қилинган, лекин ариза ҳокимлик томонидан кўриб чиқилмаган, унга расман жавоб берилмаган.

Ҳозирги кунга келиб туман ҳокимлиги ер тузиш ва кўчмас мулк кадастри хизмати томонидан боғни бузиб ташланиши айтилмоқда. Боғ жойлашган ҳудуднинг адирликда жойлашганлиги, балл бонитетининг пастлиги (55 балл бонитети) туфайли мазкур ҳудуд фақат боғдорчилик учун қулай ҳисобланади. Бугунги кунда мазкур боғда мевалар ҳосилга кириб, бир нечта оилалар мазкур боғ орқали рўзғор тебратиб келишмоқда.

Боғни бузиб ташланиши оқибатида бир неча оилалар тирикчилик манбаисиз қолишини инобатга олган ҳолда ушбу масалада амалий ёрдам беришингизни сўрайман. Барча ижарачилар номидан Олимжон Мажидов”.

Биз мазкур масалага ойдинлик киритиш мақсадида Чортоқ туманида бўлиб, боғбонлар, туман ер ресурслари ва давлат кадастри бўлими, туман ҳокимлиги мутасаддиларининг фикрларини атрофлича тингладик.

Боғбон Олимжон Мажидовнинг айтишича, туман ҳокимининг қарорига биноан “Zafar Zohid Sardorbek” фермер хўжалиги ихтиёрига ажратилган, кейинчалик туман захирасига олинган 6,6 гектар ер майдонида интенсив боғ барпо этилиб, ундан ҳозирга қадар ўнга яқин боғбон фойдаланиб келмоқда.

Мазкур фермер хўжалигига қонунда белгиланган тартибда тегишли идораларга ўз вақтида ҳисоботларни топшириш ва солиқ тўловларини тўлаб бориш, ердан оқилона фойдаланиш, ерни унумдорлигини ошириш вазифаси юклатилган эди. Бу мажбуриятлар боғбонлар томонидан адо этиб келинган. Денгиз сатҳидан 615 метр баландликда жойлашган, адирликлар бағрига ястанган ажиб боғда бободеҳқонлар томонидан, мана, олти йилдан буён етиштирилаётган олма, бодом, олхўри, шафтоли каби сархил мевалар халқимиз дастурхонига тортиқ этилмоқда.

Чортоқ тумани ҳокимининг 2015 йил 3 сентябрдаги 960-сонли қарори билан, Олимжон Мажидов номига ажратиб берилган ер майдонидаги боғларга эгалик қилиш ҳуқуқи ҳамда ижара шартномаси туман ҳокимининг фермер хўжалиги юритиш учун ер участкаси бериш тўғрисидаги қарори вилоят ҳокими бошчилик қиладиган ер участкаларини бериш (реализация қилиш) масалаларини кўриб чиқувчи вилоят комиссияси томонидан тасдиқланмаганлиги сабабли бекор қилинди.

Таъкидлаш жоиз, бу ер қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни ижарага бериш билан боғлиқ бўлган 2009-2015 йилларда қабул қилинган қарорларни қонунга мувофиқлигини инвентаризациядан ўтказиш якунлари ва ерлардан самарали фойдаланиш устидан давлат назоратини амалга ошириш чора-тадбирлари доирасида туман ер захирасига киритилган.

Мазкур қарорнинг тегишли бандида назарда тутилган бўлишига қарамасдан, бу ҳақда на фермер хўжалиги раҳбари, на боғбонлар хабардор этилган. Бундан бир йил ўтгач воқиф бўлган боғбонлар ерга эгалик ҳуқуқини олиш илинжида давлат идораларида сарсон-саргардон бўлиб юришибди.

- Мана, икки йилдан буён туман ҳокимлиги, туман ер ресурслари ва давлат кадастри бўлими, Президентнинг Халқ қабулхонасига қилган мурожаатларимиз жавобсиз қолдирилди. 2017 йил бошида тайинланган туман ер ресурслари ва давлат кадастри бўлими бошлиғи Иномжон ака ҳам дардимизни эшитишни, ҳужжатларимизни қабул қилишни истамаяпти, - дейди боғбон Муроджон Нажмиддинов. - Бу боққа  нафақат ўзимиз, балки оила-аъзоларимизнинг етти йиллик машаққатли меҳнатлари тикилган. Эккан дарахтларимиз энди бу йил яхши ҳосилга кирай деганда, боғни бузиб ташлашини айтишди. Туман ҳокими қабулида бўлганимизда, бизга болалар спортига, металломга пул ўтказиб бериш лозимлигини айтишди. Ҳар биримиз имкониятимиз даражасида, 200-250 минг сўмдан ҳомийлик маблағларини ўтказиб бердик. Аммо шунга қарамай муаммо ҳал этилмаяпти. Ўзингиз ўйланг, уч нафар фарзандим бор. Пойтахтдаги олийгоҳда таҳсил олаётган тўнғич ўғлимни моддий таъминотини уддасидан чиқишни ўзи бўладими, бир ўзим ишласам ахир. Туманда туппа-тузук ташкилотга ишга кирайлик десак, муқим ишлаб турган саноат корхонасининг ўзи бўлмаса. Боғ олиб қўйилса, ишсизликдан биз ҳам бола-чақамизни ташлаб чет-элга тирикчилик учун кетайликми? Ўзимизда тайёр имконият бўла туриб, жабру ситамларга учрайликми?

Мазкур масала юзасидан туман ер ресурслари ва давлат кадастри бўлими раҳбари Иномжон Сафаров бизга шундай деди:

- Аслини олганда бу боғ пахтачилик ва ғаллачиликка ихтисослашган. Шундай бўлса-да, уларга туман ҳокимининг қарори билан Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил 7 сентябрдаги 02-23-73-сонли хатига асосан фуқаролар Валижон Жўраев ва Олимжон Мажидовларга жами 11,6 га. ер майдонлари боғдорчилик йўналишидаги фермер хўжаликларини ташкил этиш учун ажратиб берилган. Лекин қулай табиий иқлим шароити бўлишига қарамасдан, ижарага олувчиларнинг айби билан ҳосилдорлик даражаси кейинги уч йил мобайнида белгиланган нормативдан пасайтириб юборилгани сабабли ер ижара шартномаси бекор қилинган. Бу ҳақдаги ҳоким қароридан Олимжон Мажидовнинг хабари бўлган. Вилоят ҳокимининг тегишли фармойишига биноан боғни бузилиши белгиланган. Бироқ туман ҳокими, туман ички ишлар бўлими бошлиғи билан боғдаги ҳолат ўрганилганда, боғ фойдаланувчиларига имконият бериш ҳақида бир тўхтамга келинди.

Шу ўринда ҳақли бир савол туғилади: адирликдаги боғ ўрнида қандай қилиб пахта-ю ғалла экиш, ундан манфаатдорлик кўриш мумкин? Айтишларича, бу ер жойлашган ҳудуднинг адирликда жойлашганлиги, балл бонитетининг пастлиги (55 балл бонитети) туфайли мазкур ҳудуд фақат боғдорчилик учун қулай. Пахтачилик ва ғаллачиликда 50 центнерни қўя турайлик, ҳатто ҳосилни 20 центнерга ҳам кўтариб бўлмайди, дейишмоқда.

Президентимизнинг 2017 йил июль ойида Наманган вилоятига қилган ташрифи чоғида ҳам Чортоқ туманини боғдорчиликка йўналишидаги фермер хўжаликларига ихтисослаштириш вазифаси юклатилган эди-ку!

Боғда тирикчилик қилаётган Олимжон Мажидов, Аҳмаджон Муродов, Ўктамжон Эргашев, Содиқжон Солиев, Муроджон Нажмиддинов, Исоқжон Норимов, Аҳмадбек Раҳимов, Камолиддин Эргашев, Бобуржон Холмирзаев, Баҳодир Умрзоқовлар ҳамроҳлигида масала юзасидан Чортоқ тумани ҳокими Ойбек Ҳайдаров қабулида бўлдик.

- Туманимизда бугунга кунда захирага олинган ер майдонлари деярли йўқ. Биз мавжуд ер майдонларидан, керак бўлса ҳар бир қарич ердан оқилона фойдаланишимиз лозим. Олдимизда эса туманимизнинг 15 миллион долларлик экспорт режасини адо этиш вазифаси турибди. Ҳар бирингиз айни шу жиҳатга алоҳида эътибор қаратишингизни истар эдим, - деди туман ҳокими Ойбек Ҳайдаров. – Туман ҳокимлиги ҳамда ер ресурслари ва давлат кадастри бўлими томонидан бир ой муддат ичида захирага олинган боғ ҳудудида янгитдан фермер хўжалигини ташкил этиш бўйича тендер танловини ўтказиш, ҳар бирингизга бир гектардан ер майдонини ажратиб бериш чораси кўрилади.

Шахсан мамлакатимиз раҳбари бу масалага ўзи бевосита эътибор қаратиб келаётган бир вақтда давлат ва халқ ўртасидаги муносабатларнинг очиқлиги жамиятимиз равнақи йўлида ғов бўлиб турган муаммоларни бартараф этилишида муҳим ўрин тутади.

Ўйлаймизки, Чортоқ тумани ҳокими ва мутасаддилари ҳам берган ваъдаларида собит бўлиб, боғбонларнинг ерини ҳуқуқий жиҳатдан расмийлаштириб беришади. «KUN.UZ» таҳририяти бу масалага яна қайтади.

Оқилхон Дадабоев,
журналист.