Риштонда бузармонлик авжида. Тадбиркорлар хонавайронлик ёқасида

Kun.uz Фарғона водийси бўйлаб ижодий сафарини Риштон туманидан бошлади. Ушбу тумандаги деҳқон бозорида тадбиркорларга тегишли дўконлар ва умумий овқатланиш корхоналари туман ҳокимлиги ташаббуси билан бузиб ташланаётгани, боз устига, тадбиркорларга ҳеч қандай компенсация ваъда қилинмаётгани ҳақидаги эътироз ва шикоятлар ижтимоий тармоқларда ҳам кенг муҳокама қилинди, таҳририятга ҳам ушбу масалада мурожаат қилинди.

Биз бу ерда юз бераётган ҳодисалар билан воқеа жойида танишиш, мутасаддилардан изоҳ сўраш учун Риштон деҳқон бозорига кирдик.

Тўғриси, жуда кўплаб туманларда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 27 мартдаги «2017–2019 йиллар даврида деҳқон бозорларини реконструкция қилиш ва уларнинг ҳудудида замонавий савдо мажмуаларини қуриш дастурини тасдиқлаш тўғрисида»ги ПҚ–2853 сонли қарорини бажариш юзасидан бозорларлардаги мавжуд эскирган иншоотлар бузиб ташланиб, замонавий лойиҳалар асосида янгилари барпо этилмоқда.

Бироқ адолат юзасидан қайд этиш керакки, Риштонда бузилаётган дўкон ва бошқа иншоотлар яқинда, замонавий қилиб қурилган, кўпчилик туманлардагининг олдида тўйга борарди.

Февраль ойи бошида Риштон туманида ҳоким ўзгарди. Ғайратали Турғунович Мамадалиев ўз аризасига кўра ишдан бўшатилиб, туман раҳбарлигига шу пайтгача Сўх тумани ҳокими бўлиб ишлаб келган Таваккалжон Эсоналиевич Раҳимов сайланди. Янги ҳоким Риштонда туғилган, илгари шу туманда ИИБ бошлиғи вазифасида ҳам ишлаган.

Тадбиркорлар Kun.uz мухбирлари билан суҳбатда бузиш ишлари 9 февраль куни бозор паттачилари томонидан бошлаб юборилганини билдиришди. Туман ҳокимининг қарори эса 17 февраль куни чиққан. Туман ҳокими қарорида бозор кенгайиши муносабати билан аҳолининг турар жойлари ва нотурар жойлари бузилиши уларга етказилган зарарлар қопланиши санаб ўтилган. Бироқ дўконлари бузилаётган тадбиркорларга тегишли мулк ҳақида ҳеч қандай гап-сўз йўқ.

Масалан, тадбиркорлардан бири Ноҳида Соҳибова эрининг хорижда ишлаб топган пуллари эвазига бозордаги бинони харид қилган.

«Эрим четдан қайтиб келса, шу ерда тадбиркорлик қилиб иш бошлаймиз, деган ниятларимиз бор эди», дейди у.

Улар харид қилинган бинони таъмирлаб, ҳали ишлатишга ҳам улгуришмаган экан. 60 минг АҚШ доллари эвазига харид қилинган, кейин таъмирланган ва бир кун ҳам ишлатилиб, фойда кўрилмаган дўкон бузиб ташланяпти. Н.Соҳибованинг юраги бақувват экан, бошқа одам бундай пайтда бирор тузалмас дардни орттириб олган бўларди.

Дилдора Воҳидова эса чевархона очиб, тумандаги аёлларни иш билан таъминлаб, аҳолига хизмат кўрсатиб келаётган бўлган. Унинг устахонасини яқиндагина бузиб ташлашган. Воҳидованинг айтишича, у бу дўконни бир неча йил аввал аукционда, пул тўлаб харид қилганди.

Бизга маълум қилинишича, ўша пайтда аукцион ўтказилиб, бозор ҳудудидан дўконлар қуриш учун ер ажратилишига сабаб бозорни реконструкция қилиш учун зудлик билан маблағ тўплаш зарурияти бўлган.

Албатта, Риштонда бозор паттачиларига кимдир «буз!» деб буйруқ бермаса, ўз ҳолича бу ишга қўл уришга журъат этишмаган бўларди. Бундай оғзаки буйруқ ким томонидан берилгани ҳам аниқ. Тасаввур қилайлик, мана шундай ҳолатда туман раҳбарларига зўр келса-ю (айтайлик, тадбиркорлар судга беришса ва ғолиб чиқишса), «мен бундай буйруқ бермаганман», деб ўзини орқага олса, бозор раҳбарияти ва бузиш билан шуғулланган паттачилар нима қилади? Чунки, бозор ичидаги биноларни бузиш учун аниқ бир ҳужжатнинг ўзи йўқ. Барчаси оғзаки буйруқ билан амалга оширилмоқда.

Шу куни икки бор туман ҳокимлиги биносига келиб, туман ҳокими Таваккалжон Раҳимов билан учрашишга, вазият юзасидан тушунтириш олишга муваффақ бўлолмадик. Унинг қўл телефонига қўнғироқ қилиб, мақсадимизни билдирганимизда, у жавоб бермасдан, телефонни ўчириб қўйди, кейин эса қўнғироқларга умуман жавоб бермади.

Риштон туман ҳокимининг қурилиш ишлари бўйича ўринбосари Содиқжон Ҳайдаров бизга бу борада интервью беришга рози бўлди, аммо у камера қаршисига чиқишга ва овози ёзиб олинишига рози бўлмади. Шу билан бирга у дўконлар ёнғин хавфсизлиги қоидаларига мувофиқ келмаётгани сабабли ИИВ ёнғин хавфсизлиги бошқармасининг аллақандай кўрсатмасига асосан бузилаётганини маълум қилди.

«Риштон деҳқон бозори» МЧЖ бошқаруви раиси Исломжон Орифжонов эса бозор ташқарисига илиб қўйилган лойиҳалар томон бошлади. Бозорда автомобиль тўхташ жойлари, павильонлар ва III типдаги (1441,5 кв.м майдонга эга 1 қаватли) савдо мажмуаси қурилади. «Бозорқўм» бизга ва тўпланган тадбиркорларга Риштон бозорида шу йил амалга ошириладиган ишларни яна бир бор тушунтириб берди.

Президентнинг 2017 йил 27 мартдаги ПҚ–2853-сонли қарорининг 16-бандида шундай кўрсатиб ўтилган:

«Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари деҳқон бозорларини реконструкция қилиш ва уларнинг ҳудудида замонавий савдо мажмуалари қуриш ишларини амалга ошириш учун белгиланган тартибда зарур ер участкалари ажратилишини, шунингдек, уларнинг ҳудудлари тайёрланишини ҳамда бино ва иншоотлар бузилиши туфайли юридик ва жисмоний шахсларга етказилган зарарлар қопланишини таъминласинлар».

Тадбиркорларга тегишли бино ва иншоотларни бузган Фарғона вилоят ҳокимлиги Президент қарорини бажариш учун қарорга тўлиқ риоя қилиб, энди уларга етказилган зарарларни ҳам қоплаб бериши керак бўлади. Фақат зарар чиндан ҳам қопланиши керак, ўзи бир марта куйиб бўлганлардан «ҳеч қандай эътирозим йўқ», дея тилхат ёздириб олиниб, улар яна ўтга ташланмаслиги керак.

Кўрамиз, вилоят ва туман ҳокимлиги Президент қарорининг бу қисмига қай тарзда амал қилишар экан. Kun.uz Риштондаги ушбу воқеани кузатишда давом этади.

P.S. Биз Риштонда бўлиб қайтганимиздан кейин бузиш ишлари янада жадаллашган.

Шуҳрат Шокиржонов, Хуршид Далиев,

Kun.uz мухбирлари