Ёнғоқ ишлаб чиқарувчилар ва экспорт қилувчилар уюшмаси дехқон ва фермерларни ҳамкорликка таклиф этади

Ёнғоқ ишлаб чиқарувчилар ва экспорт қилувчилар уюшмаси Ўзбекистон миқёсида ёнғоқ, бодом ва писта етиштиришда замонавий технологиялар ва навлардан фойдаланиш, лалми ерлардан унумли фойдаланган ҳолда, замонавий ёнғоқ, бодом ва писта плантацияларини барпо қилиш ҳамда ишлаб чиқариш ҳажмини кўпайтириш мақсадида 2017 йил 1 июнь куни Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев қарори асосида ташкил этилган.

Ёнғоқ, бодом ва пистанинг серҳосил замонавий плантацияларини ташкил этиш, илмий усулларга асосланган ва сув ресурсларини тежовчи технологияларни кенг жорий этиш, ёнғоқ, бодом ва писта ишлаб чиқариш ҳажмини кўпайтириш чораларини кенг тарғиб қилиш, маҳсулотларни сотиш бозорларини кенгайтириш мақсадида, маркетинг тадқиқотларини олиб бориш ва экспорт ҳажмини кўпайтириш уюшманинг асосий вазифаларига киради.

Уюшма, шунингдек, ёнғоқ, бодом ва писта кўчатларини парвариш қилишга жалб этиладиган аъзоларни ҳамда агрономларни агротехник тадбирларни тўғри ўтказиш бўйича ўқитишни ҳам ташкил этади.

Уюшма томонидан ёнғоқчилик соҳасини ривожлантиришни ҳоҳловчиларга ва аъзоларига қуйидаги хизматларни таклиф қилади:

• Агрономлар, фитопатолог, биотехнолог, микробиолог ва бошқа мутахассислар томонидан кўрсатиладиган хизматлар ва маслаҳатлар;

• Кўчат етказиб бериш ҳамда кўчатларни харид қилиш билан боғлиқ бўлган хизматлар;

• Интенсив боғларни лойиҳалаш хизматлари, ёнғоқ, бодом, писта боғлари учун керакли техника ва кўчатларни харид қилиш бўйича тавсиялар ва консултатив хизматлар;

• Ёнғоқчилик бўйича дунё тажрибасидан маълумотларни аъзоларга тақдим этиш, ёнғоқ маҳсулотларини экспорт қилишда кўмаклашиш;

• Уюшма мутахассислари назоратида боғлар яратиш ва парваришлаш.

Уюшма ва унинг мутахассислари томонидан кўрсатилаётган хизматлардан исталган тадбиркорлик субъекти, ассоциация аъзоси бўлиши ёки бўлмаслигидан қатъий назар бепул равишда фойдаланиши мумкин.

Ҳозирги кунда уюшмага бутун республикадан 80 дан ортиқ ёнғоқ етиштириш соҳасида фаолият олиб бораётган деҳқон ва фермер хўжаликлар аъзо бўлган.

Ёнғоқ ва бодом боғлар бутун республика худудларида барпо этилмоқда, жумладан Самарқанд, Жиззах, Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятларидаги йирик плантацияларни мисол келтириш мумкин.

2017 йилда ёнғоқ учун 500 гектар майдон ажратилган бўлиб, баҳорги мавсумда ёнғоқ кўчатлари экилди. 2018 йил эса ёнғоқ ҳамда бодом плантацияларнинг умумий майдони 5000 гектардан ортиқ майдонда ташкил қилиш режалаштирилмоқда.

Республикада ёнғоқ, писта ҳамда бодом кўчатларини кўпайтириш устида илмий тадқиқотлар ҳам олиб борилмоқда, шунга кўра Самарқанд вилоятининг Жомбой туманида илмий тадқиқот маркази ҳамда ишлаб-чиқариш лабораторияси қурилмоқда.

Ушбу лаборатория Инвитро усулида ёнғоқ, бодом ва писта кўчатларни кўпайтиришга ихтисослаштирилган. Лабораториянинг умумий майдони 24 гектардан ташкил топган бўлиб, 2 гектари илмий лаборатория, 2 гектар ер майдони кўчатларни кўпайтириш мақсадида қурилаётган иссиқхона, ҳамда 18 гектарида интенсив кўпайтириш мақсадида оналик боғ қуриш режалаштирилмоқда.

Келгусида лаборатория 100 дан ортиқ иш ўринларини яратиш кучига эга. Лабораторияни замонавий технология ва ускуналар билан жиҳозлаш режалаштирилмокда.

2017 йилдан бошлаб бугунги кунга қадар, уюшмага АҚШ, Испания, Исроил, Туркия ва Чили давлатларидан малакали мутахассислар ташриф буюриб, улар томонидан боғларда амалий машғулотлар ўтказилиб, замонавий ёнғоқ, писта ва бодом плантацияларини барпо қилиш юзасидан уюшма ходимлари билан фикр алмашиниб келинмоқда.

Уюшма ходимлари, аъзолари ва Самарқанд қишлоқ хўжалик институти профессор олимлари билан биргаликда АҚШнинг Калифорния штати UC Davis университетнинг профессорлари иштирокида илмий семинар ўтказилди.

Жорий йилда уюшманинг биотехнолог ва тупроқшунос мутахассислари Туркиядаги Инвитро ва тупроқ анализ лабораторияларида бир ой давомида малака ошириб келишди.

Украина давлатига 2017 йилнинг октябр ойида уюшма мутахассислари ташриф доирасида “Украина миллий ёнғоқ уюшмаси” билан ҳамкорлик меморандуми имзоланган бўлиб, ҳозирда ҳамкорлик алоқалари олиб борилмоқда.

2010-2020 йиллар давомида уюшма дастурида 15000 гектардан ортиқ ёнғоқ, бодом ҳамда писта плантатсиялари барпо этиш режалаштирилган. Республикамизнинг ҳар бир вилоятида ҳудудий “Ёнғоқагро” корхоналарини ташкил этиш амалга оширилмоқда.

Илмий тадқиқотлар ва жаҳон тажрибаси асосида экишга тавсия этилган ҳамда республикамиз об-ҳаво шароитига мос ёнғоқ навларидан бири – Чандлер навини деҳқон ва фермер хўжаликларига экишни тавсия қилинмоқда.

Чандлер нави – серҳосил, оқ мағиз, юпқа пўчоқли экспортга мўлжалланган навлардан ҳисобланади. Бу нав экилгандан сўнг 4 йилдан бошлаб, 4-4,5 килограммгача ҳосил бера бошлайди. 10-12 йилларда 30-40 килограмм ҳосил беради.

Интенсив боғларда ушбу навнинг экиш схемаси қатор ораси 7 метр, кўчатлар ораси 6 метрдан иборат, демак 1 гектар ер майдонига 238-240 та кўчат экилади. Чандлер навнинг бўйи 4-4,5 метргача етиши мумкин.