Қирқ йил ҳам ўтмай туриб, фантастлар – хаёлот олами вакилларининг орзулари ҳақиқатга айланди. “Одам эмас, роботлар тер тўкмоқда”, бироқ салбий жиҳатга эга эмасдек туюлган мўъжиза керак бўлмай қолишлик ҳиссини уйғотди. Сунъий онг ҳаётнинг турли соҳаларидан одамларни сиқиб чиқармоқда, бироқ у бутунлай одам ўрнини эгаллай олармикан? Бу саволга Puzzle English таълим йўналишидаги онлайн-ресурс муҳаррири Иван Юрченко жавоб беради.
Роботлар қай даражада “чуқурлашиб кетишди?”
Таълим
Машиналар аллақачон таълим соҳасига киришган. Осиёнинг ривожланган мамлакатларидаги мактаб ва институтларда роботлардан фойдаланиш – кундалик амалиёт.
Япония мактабларида одамга ўхшаш робот-ўқитувчи Saya ўқувчиларга билим беради, турли тилларда суҳбатлашади ва мутолаа қилади. Жанубий Кореяда роботлардан кичик ёшдаги болалар билан ўтказиладиган машғулотларда фойдаланилади. Робот iRobi (ишлаб чиқарувчи Yujin Robotics) болаларга қисқа матнлар ва ҳикояларни ёдлашда ёрдам бера олади. Унинг укаси Robosem мактаб ўқувчиларига математика, хорижий тил ва тарихни ўргатади.
“Табиийки, машина ёрдамида ўрганиш келажакда ўқув жараёнига мустаҳкам равишда кириб боради”, - дейди ишонч билан Puzzle English онлайн-сервис асосчиси Александр Антонов. Сунъий онг бугун ҳам онлайн-талабалар хатолари ва кўникмаларни ривожлантиришнинг мақбул траекторияси танлови таҳлилини аъло даражада уддаламоқда.
Антонов Puzzle English ўқувчилари фойдаланадиган “Шахсий режа” сервисини мисол тариқасида келтирган. Сервис ҳар куни ўқувчиларга вазифалар беради, келаси кун дарсларини таклиф этишдан аввал олдингилари қай даражада яхши ва тез бажарилгани, қандай хатоларга йўл қўйилганини таҳлил қилиб, тилни ўзлаштиришнинг кучли ва кучсиз жиҳатларини баҳолайди.
АҚШ ҳам технологик пойгада Осиёдан ортда қолаётгани йўқ. BirdBrain Technologies (Питтсбург) компанияси Finch исмли роботни яратди. У Python, Java, Scratch, Greenfoot каби кенг тил йўналишларида дастурлашни ўргатади (жумладан 5 ёшдан ошган болаларга ҳам) ва барча операцион тизимларга мослашади.
Тиббиёт
Замонавий тиббиётни роботларсиз тасаввур этиш мушкул. Вашингтон университети олимлари тадқиқот ва касалликлар билан курашиш учун одамлар органлари (органоидлар)ни етиштиришда роботлардан фойдаланишади. Бундан ташқари, роботлар органоидларда ҳужайраларни етиштиради. “Бу бизнинг турли касалликлар билан курашишимиздаги сирли қурол”, - дейди доцент Бенджамин Фридиман.
