Шу йилнинг 22 октябрида Вазирлар Маҳкамасининг 850-сон қарори қабул қилинди. Унда хусусий тадбиркорлар юридик шахс ташкил этмасдан шуғулланиши мумкин бўлган фаолият турлари рўйхатига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилди. Унга мувофиқ, якка тартибдаги тадбиркорларга айрим тадбиркорлик фаолиятлари билан шуғулланишга рухсат берилмайдиган бўлди. Мисол учун, қурилиш материаллари, цемент, шифер, ёғоч ва бошқа шу каби маҳсулотлар савдоси билан шуғулланувчилар, пластик ва алюмин профиллардан эшик-ромлар ясовчилар, транспорт воситаларини ювиш хизматини кўрсатувчилар эндиликда юридик шахс ташкил этиши талаб этилади.
Таъкидлаш ўринлики, мазкур қарордан сўнг, аҳолининг турли қатламлари, жумладан якка тартибдаги тадбиркорлик билан шуғулланувчилар орасида турли фикрлар, қарашлар юзага кела бошлади. Ижтимоий тармоқларнинг айрим фойдаланувчилари ҳукуматнинг бу қарорини Ўзбекистонда монополияни қўллаб-қувватлаш борасидаги қадам сифатида баҳолашди.
Хўш, аслида ҳам шундайми, Миллий қонунчилигимизда бу борадаги ишлар қандай кўринишда эди?
Амалдаги қонунчиликка асосан хусусий тадбиркорлар чакана савдо, маиший хизмат кўрсатиш ва бошқа турдаги жами 81 та фаолият билан юридик шахс ташкил этмасдан шуғулланишлари, бу жараёнда бир нафардан уч нафаргача ходимни ёллаб ишлатишлари мумкин эди. Жумладан, якка тартибдаги тадбиркор:
- чакана савдо фаолияти билан шуғулланганда бир нафар;
- маиший хизмат кўрсатиш фаолиятилари билан шуғулланганда уч нафаргача;
- фаолиятнинг бошқа турлари билан шуғулланганда икки нафаргача ходимни ёллаб ишлатишига рухсат этилган.
Мазкур қарор қабул қилинишидан аввал, ҳукумат ишчи гуруҳи олиб борган ўрганишлар натижалари аслида бу борадаги ҳақиқий ҳолат айрим фаолият турлари бўйича бошқача вазият эканини кўрсатган. Бу ҳақда Молия вазирлигида бўлиб ўтган учрашувда Давлат солиқ қўмитаси бошқарма бошлиғи Равшан Насимов сўз юритди.
- биринчидан, хусусий тадбиркорлар қурилиш материаллари, цемент, шифер, ёғоч ва ёғоч маҳсулотлари ҳажмининг катталиги ва вазнининг оғирлиги сабабли ушбу маҳсулотларни транспорт воситаларига юклаш, ташиш, тушириш, қадоқлаш, қўриқлаш ва сотишни рухсат этилган бир нафар ёлланма ишчи билан бажара олмаётганликлари сабабли қонунчиликда белгиланганидан ортиқча ходимларни ёллаб норасмий ишлатишга мажбур бўлмоқда.
- иккинчидан, алюмин (пластик) профиллардан эшик, дераза ва бошқа буюмларни тайёрлашда йирик ускуналардан фойдаланилмоқда ҳамда саноат усулида амалга оширилмоқда. Хом-ашё материаллари ва тайёр маҳсулотларни ортиш, ташиш, тушириш ва ўрнатиш учун кўп ишчи кучи талаб этилиши сабабли ходимларни норасмий ёллаб ишлатишга тўғри келмоқда.
