Гулистон шаҳри ҳокимлиги биноси қаршисидаги майдонда Боёвут ва Гулистон туманлари фермерлари «ўз аҳдларига, шон-шавкатларига содиқлигини ифодалаб, юрт тараққиётига беқиёс ҳисса қўшишни, нопок ишларга қўл урмасликни эзгу ният қилиб, қасамёд қабул қилган»и муҳокамаларга сабаб бўлди. Чунки, қонун ҳужжатларига кўра ҳарбийлар, врачлар, судьялар қасамёд қилиши белгиланган бўлиб, тадбиркорлик субъекти – фермернинг қасамёд қилиши қонунчиликда белгиланмаган.
Тадбиркорлик субъектининг бундай шаклда қасамёд қилиши чиндан ҳам ҳайратланарли бўлиб, менда фермерларнинг қандай аҳдлари борлиги, қандай шон-шавкатга содиқлик талаб қилиниши каби саволлар туғилади. Бу ер эгалари олдидаги аҳдларми? Ёки шартномавий мажбуриятларми?
Қуйида қасамёднинг ҳуқуқий мазмуни ва фермернинг ҳуқуқий ҳолати бўйича қисқача ўз фикримизни билдирамиз.
Қасам қадим замонлардан бери қўлланиб келади. Диний нормаларда қасам муқаддас ҳисобланиб, уни бузиш гуноҳ ҳисобланган.
Қасамёд (қасам) ўз моҳиятига кўра муайян мажбуриятларни бажаришга бўлган садоқат ва фидойиликни тантанавор ифода этишни англатади.
Қасамёд, ҳуқуқий нуқтаи назардан, муайян мансабдор шахслар ёки хизматчиларнинг давлат, жамият ва фуқаролар олдидаги ахлоқий ҳамда ҳуқуқий масъулиятини тантанали тан олишга хизмат қиладиган институт сифатида кўрилади. Қонунчилигимизда муайян мансабдор шахсларнинг қасамёд қилиши лавозим мажбуриятларига киришишнинг шарти сифатида белгиланган бўлиб, Президент, судья, ҳарбий хизматчи, врач, адвокат каби лавозимларга киришиш учун ўрнатилган тартибда қасамёд қабул қилиш лозим.
Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 92-моддасига мувофиқ Президент Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси йиғилишида қасамёд қабул қилган пайтдан бошлаб ўз лавозимига киришган ҳисобланади:
Шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг «Судлар тўғрисида»ги Қонунига кўра илк бор судьялик лавозимига сайланган ёки тайинланган шахс қуйидаги мазмунда қасамёд қилганидан кейин ўз вазифасини бажаришга киришади:
«Зиммамга юклатилган вазифаларни ҳалол ва виждонан бажаришга, одил судловни фақат қонунга бўйсунган ҳолда амалга оширишга, судьялик бурчим ва виждоним буюрганидек беғараз, холис ва адолатли бўлишга тантанали қасамёд қиламан».
Судьялар Ўзбекистон Республикаси Давлат байроғи, Қорақалпоғистон Республикасида эса Қорақалпоғистон Республикаси Давлат байроғи олдида ҳам тантанали вазиятда қасамёд қилишади.
Ҳудди шунингдек, қонун ҳужжатларига мувофиқ ҳарбий хизматчилар ҳарбий хизматга киришда, врачлар ҳам олий тиббий маълумот ҳақида ҳужжат олган вақтда қасамёд қилади.
