Дарахтлар яшил эмас, оқ тусга киради. Жомбойдаги маҳалла аҳолиси цемент чангидан азият чекмоқда

Ўзбекистонда тадбиркорлик учун кенг имкониятлар, қулай муҳит ва қатор имтиёзлар тақдим этилди ва бу жараён ҳамон давом этмоқда. Яратилган шароитлардан фойдаланиб, ўз тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйиб, даромад олаётган ва мамлакат иқтисоди ривожига ҳисса қўшиб келаётган юртдошларимиз талайгина.

Соҳадаги бу ютуқлар шу юрт фарзанди бўлган ҳар бир инсонни қувонтириши табиий. Тадбиркорлар даромад олаётгани, ватан тараққиётига ўз ҳиссаларини қўшаётганлари яхши, албатта.

Аммо бир жиҳат борки, буни асло унутмаслик керак. Яъни, тадбиркорлик субъекти белгиланган тартиб-қоидалар, меъёрларга амал қилиши, муҳими, аҳоли яшаш тарзи, саломатлигига салбий таъсир кўрсатмаслиги керак. Қисқача айтганда, даромад аҳоли манфаатларига зид келмаслиги, одамларга азият етказиш ҳисобига бўлмаслиги зарур.

Kun.uz таҳририятига Самарқанд вилояти, Жомбой тумани, «А.Қурбонов» маҳалласи аҳолисидан айнан шу мазмунда мурожаат келиб тушди.

«Бизни бир неча йиллардан буён бир муаммо қийнаб келмоқда. Гап шундаки, маҳалламизда аҳоли истиқомат қиладиган ҳудуд яқинида хусусий цемент омбори жойлашган. У ерда вагондан цемент туширилади. Бу жараёнда хавфсизлик чоралари кўрилмаган, белгиланган экологик меъёрларга амал қилинмаган. Оқибатда, аҳоли саломатлиги учун ўта зарарли бўлган цемент чанглари ҳавога тарқалади. Аҳоли шу чанг ҳаводан нафас олади. Натижада, турли хил нафас йўллари касалликлари кўпайиб бормоқда. Маҳалла ҳудудида Жомбой туман тиббиёт бирлашмаси ҳам жойлашган. Бу ерда даволанаётган беморларга ҳам цемент чангларининг салбий таъсири бўлаётгани аниқ. Биз ушбу масалада бир неча марта тегишли ташкилотларга ёзма ва оғзаки мурожаат қилдик. Аммо муаммо ечимини топгани йўқ», – дейилади мурожаатда.

Ушбу мурожаат жойида ўрганилди. «А.Қурбонов» маҳалласида 3 мингдан зиёд киши яшаб келмоқда. Маҳалла ҳудуди ичидан ўтган поезд йўлининг икки томонида аҳоли истиқомат қилади. «Jomboy yashil chiroqlari» МЧЖга қарашли цемент омборхонаси мавжуд томонида маҳалланинг 1 минг 200 нафардан зиёд аҳоли мавжуд. Ушбу цемент омборига вагонлардан цемент туширилади ва ҳавога кўтарилган чанг маҳалла ҳудуди бўйлаб тарқалади.

Маҳалла аҳолиси мазкур ҳолат юзасидан ўз эътирозларини билдирди.

«Уйимиз ушбу цемент омбори яқинида жойлашган. Цемент туширилаётган вақтда ҳаво туман кўринишига келади. Бундай ҳавода қандай нафас олиш мумкин!? Бир неча йиллардан бери шундан азият чекмоқдамиз. Тегишли ташкилотларга бир неча бор мурожаат қилсак-да, неча йиллардан буён муаммо ҳал бўлгани йўқ. Тадбиркорликка ҳеч қандай тўсқинлигимиз йўқ. Аммо белгиланган меъёрлар асосида фаолият юритсин. Даромадни тадбиркор оляпти, зиённи эса биз кўрмоқдамиз», – дейди маҳалла фаоли Азимхон Мажидов.

«2003 йилдан буён қийналиб кетдик. Мен цемент чанги туфайли аллергик касалликка ҳам чалиндим. Цемент туширилаётган пайти ифлосланган ҳаводан нафас олиб, касалим қўзғалиб, қаттиқ қийналаман», – дейди 72 ёшли онахон Халима Жабборова.

Маҳаллада истиқомат қилувчиларнинг айтишича, хонадонлар цемент чанги билан қопланади. Баҳор ва ёз ойларида ҳовлилардаги мевали дарахтлар яшил рангга эмас, балки цемент чанги туфайли оқ рангга бўялади.

Маълум бўлишича, цемент омбори қурилиши жараёнида тадбиркор томонидан аҳолига хавфсизлик меъёрларига амал қилиниши, одамларга зиён бўлмаслиги ҳақида ваъдалар берилган. Қурилиш жараёнида зиён етган маҳалла кўчалари таъмирлаб берилиши айтилган. Аммо қурилиш ишлари якунланиб, омбор фаолияти йўлга қўйилгандан кейин ҳудуд девор билан ўраб олинган, абгор ҳолатга келган кўчалар таъмирлаб берилмаган.

Цемент омборхонасини кўздан кечирар эканмиз, ҳақиқатан ҳам цемент чанги тарқалишига қарши кўрилган бирор чора кўринмади. Бу ҳолатга изоҳ олиш учун омборхонада бирор масъулни учратишнинг имкони бўлмади.

Маҳалла ҳудудида Жомбой туман тиббиёт бирлашмаси ва туман кўп тармоқли марказий поликлиникаси жойлашган.

Туман тиббиёт бирлашмаси бош врач ўринбосари Наим Абдуқодиров яқинда ишга келгани ва бу борада бирор фикр айтолмаслигини билдирган бўлса-да, туман кўп тармоқли марказий поликлиника мудири Фарҳод Абдураҳмонов ҳолат юзасидан ўз мулоҳазаларини айтиб ўтди.

«Ҳақиқатан ҳам поликлиникамиз цемент омборига яқин жойлашган. Цемент чанги аҳоли ўртасида аллергик ва нафас йўллари касалликларини келтириб чиқаради», – дейди поликлиника масъули.

Ушбу ҳолат юзасидан «А.Қурбонов» маҳалласига масъул бўлган ҳудудий шифокор Шоҳида Азимовадан изоҳ сўрадик.

«Сўнгги йилларда маҳалла аҳолиси ўртасида аллергик ва нафас йўллари касалликлари билан мурожаат этувчилар сони кўпайгани рост», – дейди шифокор.

Шундай экан, бу борада қандай зарур чора-тадбирлар амалга оширилгани ҳақидаги саволимизга, афсуски, поликлиника масъулларидан тайинли изоҳ ололмадик.

Вазият шундай экан, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва давлат санитария эпидемиология назорат маркази каби масъул ташкилотлар бу борада қандай чора-тадбирларни амалга оширган? Бу ташкилотларга маҳалла аҳолиси томонидан кўплаб мурожаатлар бўлган. Муаммо нега ҳанузгача ечим топмаган?

Ушбу саволларга жавоб олиш учун мазкур ташкилотлар мутасаддилари билан суҳбатлашдик.

«Мазкур ҳолат юзасидан маҳалла аҳолиси бизга мурожаат қилган. Инсон соғлигига етказилаётган зиён масаласи ҳам бўлгани учун бу вилоят давлат санитария эпидемиология назорат марказига йўлланган. Улар томонидан хулосалар берилган», – дейди Самарқанд вилояти экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш инспекцияси бошлиғи Тўрахон Ҳошимов.

Самарқанд вилояти давлат санитария эпидемиология назорат марказининг бу борадаги хулосаси билан танишдик.

Марказ бош врачи О.Бойқобилов имзо чеккан ва Самарқанд вилояти экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси бошлиғига йўлланган хатда фуқаролар шикоят аризаси ўрганиб чиқилгани, Жомбой туман «Jomboy yashil chiroqlari» МЧЖга қарашли цемент омборхонасида ўрганиш вақтида цемент сақланмаётгани ёки цемент тушириш ва юклаш ишлари олиб борилмаётгани сабабли лаборатория ўлчов ишлари олиб бориш имкони бўлмагани, мурожаатчиларга цемент тушириш ишлари олиб борилаётган вақтда хабар бериши тушунтирилгани билдирилади.

Мурожаатчилар билан суҳбатлашганимизда, бу ишлар кечки вақтда амалга оширилиши ва бу вақтда мутасаддиларга хабар берилганда, иш вақти соат 18:00га қадарлиги, бу вақтда лаборатория ускуналарини олиб бориб бўлмаслиги ҳақида жавоб берилгани билдирилди.

Самарқанд вилояти экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш инспекцияси бошлиғи Тўрахон Ҳошимовнинг билдиришича, бу масала маҳалла аҳолисининг Президент виртуал қабулхонасига 2017 йил 22 декабрдаги мурожаати асосида ҳам ўрганиб чиқилган. Ўрганиш натижаларига кўра, бошқарма томонидан тадбиркорга ҳаво ифлосланишининг олдини олиш юзасидан тегишли чора-тадбирларни амалга ошириш, олиб борилган ишлар юзасидан 2018 йил 10 февралгача маълумот бериши ҳақида 2018 йил 4 январда талабнома берилган. Аммо тадбиркор томонидан бу борада зарур чоралар кўрилмаган ва белгиланган муддатда маълумот берилмаган.

Шунингдек, Т.Ҳошимов бу масала юзасидан яна зарур чоралар кўрилишини билдирди.

Ўрганишлар давомида тадбиркор билан суҳбатлашишнинг имкони бўлмади.

Масала юзасидан Жомбой тумани ҳокими Умид Назаров билан ҳам суҳбатлашдик.

«Ушбу муаммо юзасидан вилоятдаги тегишли ташкилотлар томонидан белгиланган тартибда лаборатория текширувлари амалга оширилиб, ҳолат тасдиқлангани ҳақида тақдимнома берилса, биз зарур чора-тадбирларни кўрамиз», – дейди туман ҳокими.

Kun.uz ушбу муаммо тез орада ижобий ечим топишига умид билдиради ва бу мавзуга яна қайтади.

Бардошбек САМАД ўғли,
Kun.uz мухбири.