Видео: Тўй кортежлари ҳамон муҳокамада. ИИВ вакили ва аҳли илм бу ҳақда нима деди?
|01:57 / 10.09.201986 3668 мин
Аҳолининг турмуш шароити яхшиланиб, моддий аҳволи юксалгани сари турли орзу-ҳаваслар ҳам кенг қулоч ёймоқда. Қолаверса, қайсидир маънода, қандай йўл билан бўлмасин, донг таратиш, машҳур бўлиш истаги, айримлар томонидан жамиятда белгиланган юриш-туриш қоидаларини менсимасликка, бошқалар зарарига бўлсин, ўз мақсадини амалга оширишга олиб келмоқда.
Яқингинада, ёшлардан бири ижтимоий тармоқ саҳифасидаги муштарийлари сонини ошириш илинжида темир йўл бўйлаб ҳаракатланаётган локомотив остига ётганига гувоҳ бўлдик. Бу ҳодиса кенг муҳокамаларга ҳам сабаб бўлди.
Бироқ, жамиятнинг йўл ҳаракати қоидаларига риоя қилиниши билан боғлиқ яна бир оғриқли муаммо ҳам борки, бу мустақил ҳаёт остонасида турган ёшларнинг тўй кортежларидир. Бу ҳақда қанчалик кўп гапирилмасин, ОАВ орқали чиқишлар қилинмасин, ўзига хос «тўқликка шўхлик» тобора авж олмоқда. Ачинарлиси, бу каби кортежлар ҳаракатланиши давомида йўл-транспорт ҳодисалари ҳам рўй бериши оқибатида кимнингдир жигаргўшаси жабрланиши, ҳатто фожиа билан тугаб, тўй азага айланган ҳолатлар ҳам йўқ эмас. Сўнгги статистик маълумотларга кўра, 2019 йилнинг ўтган 8 ойи мобайнида эса, республика бўйлаб, 494та ҳолатда ЎзР Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 129-моддасига биноан йўлларда гуруҳ бўлиб ҳаракатланиш қоидаларини бузганларга нисбатан чоралар кўрилган.
Келинг, кортежларда ҳаракатланувчилар, кортеж таркибидаги ҳайдовчилар, автомобилнинг ойнасидан танасининг катта қисмини ташқарига чиқарувчи операторлар ва йўловчилар учун қонунчиликда қандай ҳуқуқий таъсир чоралари белгиланганини кўриб чиқсак. Биз ЎзР ИИВ Йўл ҳаракати хавфсизлиги бош бошқармаси Матбуот хизмати бошлиғи, майор Акмал Юнусовга шу хусусда қатор саволлар билан мурожаат қилдик.
ЎзР ИИВ Йўл ҳаракати хавфсизлиги бош бошқармаси Матбуот хизмати бошлиғи, майор Акмал Юнусов
«Мотоцикллар ва бошқа транспорт воситалари ҳайдовчиларининг йўлларда йўл ҳаракати хавфсизлигига таҳдид солувчи ёки авария ҳолатини келтириб чиқарувчи гуруҳ бўлиб ҳаракат қилишда қатнашиши 669 минг сўм жарима солишга сабаб бўлади. Худди шундай ҳуқуқбузарлик маъмурий жазо қўлланилганидан кейин 1 йилдавомида такрор содир этилган бўлса,
Мавзуга оид
1 млн 115 минг сўм миқдорида жарима
солишга ёки транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқидан олти ойдан бир йилгача муддатга маҳрум этишга сабаб бўлади», - дея ойдинлик киритди майор Юнусов.
Акмал Юнусовнинг билдиришича, «транспорт воситаси ҳаракатланаётган вақтда йўловчи томонидан тана қисмларини (қўлдан ташқари) салондан чиқариш:
⁃ йўловчига нисбатан 223 минг сўм;
⁃ ҳайдовчига нисбатан 2 млн 230 минг жарима солишга сабаб бўлади. Худди шундай ҳуқуқбузарлик маъмурий жазо қўлланилганидан кейин 1 йил давомида такрор содир этилган бўлса, ҳайдовчига нисбатан 4 млн 460 минг сўм миқдорида жарима солишга ёки транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқидан бир йил муддатга маҳрум этишга сабаб бўлади».
ИИВ Йўл ҳаракати хавфсизлиги бош бошқармаси Матбуот хизмати бошлиғи, шунингдек, тўй кортежларининг нотўғри ҳаракатланиши оқибатида турли нохушликлар, ҳатто ўлим билан боғлиқ йўл-транспорт ҳодисалари рўй берган ҳолатлар мавжудлиги боис, ота-оналар ҳам фарзандларини тўй давомида тергаб туришса, мақсадга мувофиқ бўлар эди, деган фикрларни билдирди.
Хўш, Ислом динимизда бу борада қандай одоб-ахлоқ меъёрлари мавжуд? Йўлларда юриш-туриш динимизда тартибга солинганми? Ўзаро муомала-чи? Гуноҳ-савоби кимнинг зиммасида?!
Тошкент шаҳар бош имом хатиби ўринбосари Саҳобиддин Сатимов биз билан суҳбатда шу каби масалалар юзасидан динимиз таълимотларини маълум қилди.
Тошкент шаҳар бош имом хатиби ўринбосари Саҳобиддин Сатимов
«Йўл шариатимизда вақф ҳисобланади. Йўл омма, халқ фойдаланадиган ижтимоий маскан. Табиийки, бунинг қонун-қоидаси бўлиши керак. Бундай қонун-қоидалар Ислом шариатида махсус ўлчовлар билан белгиланган. Жумладан, светофорнинг қизил чироғида турган инсон, тўхтаб турмай юриб кетса, иккинчи ҳайдовчи ёки инсон ҳақини еган ҳисобланади. Шундай экан, йўл ҳаракатининг барча иштирокчилари ўзга иштирокчиларнинг ҳақига риоя қилмоқлик ҳамма учун бирдек лозим ҳисобланади», - дейди биз билан суҳбатда Саҳобиддин Сатимов. - Йўл ҳаракатига амал қилмаслик нимага олиб келади? Йўл ҳаракати ҳодисасига, тўқнашув ёки баъзи бир ҳолатларда тан жароҳатига, Аллоҳ сақласин, айрим ҳолларда инсон ўлимига ҳам сабаб бўлади. Шунинг учун динимиз йўл ҳаракати қоидаларига риоя қилишни қатъий буюради ва тарғиб этади. Яқинда, жума намозидан қайтаётганимда Чиғатой дарвозадаги бозорда “Ласетти” русумли автомобилни йўлнинг ўртасига қолдириб кетганлари боис, 600 метрлик масофани 20 дақиқада босиб ўтдим.
Худди шундай ҳолат инсон орзу-ҳаваси натижасида вужудга келишини кўриб чиқсак. Аввало, тўй кортежи Исломда тарғиб этилган иш эмас ва мусулмонларга хос бўлган иш ҳам эмас. Хўп, инсон бошида тўйи бор экан, бир марта уйланар экан, деб баъзида чекинамиз. Бунинг натижасида шаҳримизда қандай ҳолатлар вужудга келмоқда? Тўй кортежлари бир йўлак бўйлаб, одоб билан юриш ўрнига, йўлни бутунлай тўсиб, орқадан келаётган автомобилларни ўтказмасдан, турли хил хурмача қилиқлар қилиб, айрим ҳолларда қарама-қарши йўналишга ҳам чиқиб кетиш ҳоллари учрайди.
Энди тасаввур қилинг, мен имом хатиб сифатида элнинг яхши ва ёмон кунида хизматидаман. Жаноза намози бўлди. Тумонат одам йиғилган. Жанозада маййитни тезроқ ўрнига етказиш керак. Мен имом хатиб сифатида етиб боряпман, қандай ҳолат бўлади? Ёки бўлмаса, бир инсон соғлиғи боис шифохонага шошиляпти. Тўй кортежи сабаб тирбандликка йўлиқса, ҳеч ким “раҳмат”, демайди. Аксинча, шундай тўй кортежида кетаётган келин-куёв тўйнинг биринчи кунданоқ лаънат олади, дуоибад олади, гуноҳ ишни касб қилади. Бировнинг йўлини олиб қўйдингизми, сиз йўлтўсарсиз, ўзганинг ҳақини олиб қўйяпсиз. Бу нарсада Аллоҳ таборака ва таъоло ҳузурида, албатта, жавобгарлик бор.
“Абу Ҳурайра (р.а.)дан ривоят қилинади: Пайғамбаримиз саллоллоҳу алайҳи васаллам мўминнинг мўминдаги ҳақи еттита деганлар. Шунинг биттасида, нафақат йўлни тўсиш, балки мусулмонга азият етказадиган нарсани четга олиб қўйишни ҳам санаб ўтганлар. Йўлда дарахт йиқилиб ётибди, тош турибди, шуни четга олиб қўйишингиз, мусулмоннинг-мусулмондаги ҳақи дейилган. Биз бу ишнинг ўрнига бошқаларнинг йўлини тўсиб қўймоқдамиз».
Саҳибиддин Сатимов суҳбатимиз сўнгида энди оила қураётган ёшларга ҳам ўз тавсияларини билдириб, уларга мустақил ҳаётнинг илк кунлариданоқ исрофгарчиликка йўл қўймасликка чақирди.
«Янги оила қураётган ёшлар ота-оналарининг масъулиятини ўйласин. Охирги вақтларда кўр-кўроналикка, нарсаларнинг суратига эътибор қаратиш жонланиб қолди. Масалан, келин-куёв тўйларда онасининг оёғини остига йиқилган, қўлини ўпган. Ислом бунга буюрмайди, балки маънавий моҳиятига етиб боришга буюради. Энди икки ёшнинг шундай кортежни қилиши ота-онасига зиёнми? Тўйхонада қўлини ўпгани қаерда қолди-ю, ота-онасининг мисқоллаб йиққанини, кўчада бировдан лаънат эшитиш ҳисобига сарфлашлиги қаерда қолди.
Биринчи тавсиям, шундай бўлардики, тўйингизни, мустақил ҳаётингизнинг биринчи кунидан ўзгага оғирлик қилманг, биринчи кунидан имкон қадар енгиллик томонини олинг. Зотан, Ислом ҳам шунга буюради. Мана шунда ҳаётлари бахтга тўлади. Ўзга инсонларнинг ҳам жамиятда намунали ҳаёти кўпаяди», - дея сўзини мухтасар қилди Саҳобиддин Сатимов.
