Лекин атрофга назар солинг: катта-кичик шаҳарларимизнинг кўчалари аллақачон автомобилларга тўлиб-тошган. Катта тирбандликлар рўй бермоқда. Маҳаллий раҳбарларимиз эса бу муаммонинг ечимини фақат кўчаларни янада кенгайтиришда кўришмоқда.
Шаҳар энг аввало инсон учун
Кўча кенгаяр экан, у ўз бағрига янада кўпроқ машина сиғдира бошлайди. Чунки авваллари кўча ноқулай деб аввал бошқа томондан йўл солган ҳайдовчилар ҳам рулни шу ёққа бура бошлашади. Бу аллақачон биздан фаровонроқ давлатларнинг бошидан кечган масала. Кўчаларни кенгайтириш — асло муаммонинг ечими эмас.
Катта шаҳарларимиз марказий қисмларида токи пулли тураргоҳлар қилинмас экан, бу жойларда автомобиллар ҳаракатини чеклаб, қийинлаштириб, жамоатчилик транспортига кенг йўл очилмас экан, бизни Покистон, Миср каби давлатларда бўлганидек, кўчаларда хаос кутмоқда.
Ҳеч бир светофор ва ЙПХ ходими ҳам бу хаосни тартибга сола олмайди. Кеч бўлади.
Юқоридаги суратда бир автобусга жой бўладиган одамлар кўчада нечта машинада ҳаракатланиши мумкинлиги тасвирланган. Чиндан ҳам дўппини бир чеккага олиб, бош қотириб кўрса бўладиган масала.
Шаҳар энг аввало инсонларнинг эмин-эркин ҳаракати, бемалол нафас олиши ва ҳордиқ чиқариши учун бўлиши керак. Шаҳардаги кўчалар ва майдонлар инсонларга хизмат қилиши керак, темир машиналарга эмас.
Бутун жаҳонда автомобил, умуман, транспорт бир нуқтадан иккинчисига тезроқ етиб олиш учун ҳаракатланиш воситаси ҳисобланади. Фақат «кўрмаганнинг кўргани қурсин» қабилида яшай бошлаган постсовет давлатларида автомобил бойлик, ҳаётда бир нарсага эришганлик белгиси. Камида танишлари, қўни-қўшнилари кўз ўнгида бир нарсани исботлаб қўйгиси келгандек, машина харид қилишга қизиқади.
Ўзбекнинг «иккинчи хотини»
Ўзбекистонда автомобил аллақачон яна бир рўзғор — «иккинчи хотин» мақомини олиб бўлган. Бу ҳақда азалдан ҳазиломуз латифалар бор эди. Лекин аста-секин бу ҳазиллар юртимизда ҳаётий ҳақиқатга дўниб бўлган.
Чунки кўпчилигимиз автомобил харид қилганимиздан сўнг ундан иш-уй-бозор режимида фойдаланишдан ташқари, аввало уни гўёки келинчакдек безатамиз. Аукционга пул сарфлаб, чиройли авторақам танлаймиз.
Бундай инсоннинг машинасига дахл қилганлик, гўёки унинг иккинчи хотинига дахл қилингандек тушунилади. Ростданам-да! Қоидабузарлик содир этган автомобилни суратга олганлар гўёки бир мўмин-мусулмоннинг иккинчи хотинини уят иш устида суратга олгандек қабул қилинмоқда. Ўша нафратга дучор бўлаётган «терпилалар», «козёллар» қўлга тушиб қолгудек бўлса — гўёки гўшангада ушлаб олинган хиёнаткордек «самосуд» қилинмоқда.
