Абдулла Азизов — Ўзбекистонда яна 5 йил хизмат қилиши, кадрлар тайёрлашдаги хатоликлар ва одамларга қайси вакцинани тавсия қилиши ҳақида

Хўш, соғлиқни сақлаш тизимига рақамлаштиришни олиб кириши айтилган Азизов ўтган 11 ой давомида қандай натижаларга эришди? Тиббиётимизда нимани ўзгартира олди?

Бугунги ўзбек жамиятида четда ўқиб, ишлаб келган кадрларга кўпроқ ишонилмоқда. Улар бу ишончни оқлай оляптими?

Ўзининг айтишича, Данияда ойига 30 минг долларлаб пул топган кишини Ўзбекистонда бугун нима ушлаб турибди?

Шавкат Мирзиёев Абдулла Азизовга «интервью бераётганингни кўрдим, кўзингда нур қолмабди», деганда нимани назарда тутганди?

Kun.uz шу каби саволлар юзасидан Ўзбекистон соғлиқни сақлаш вазири ўринбосари Абдулла Азизов билан интервью уюштирди.

Интервью аввалроқ эълон қилиниб, илк қисми матнлаштирилган ҳолда тақдим этилган эди. Қуйида суҳбатнинг иккинчи қисми матни жузъий қисқартиришлар билан эълон қилинмоқда.

— Сиз соғлиқни сақлаш тизимида иккита вазир билан ишладингиз. Айтинг-чи, қайси вазир билан ишлаш сиз учун осонроқ?

— Жуда нозик саволлар беряпсиз. Менга иккала вазир билан ишлаш бирдек.

—  Ўзингиз Шодмонов демоқчидек бўляпсиз, менимча.

— Менда ўз фикримни қаттиқ туриб ҳимоя қилиш одати бор. Фикрларимни икки вазирга ҳам айтиб, ҳимоя қила оламан. Лекин қўллаб-қувватлашга келсак, мени энг кўп қўллайдиган инсон – президент.

— Қаерда фармацевтика ривожланган экан, ўша жойда тиббиёт кучсиз, деган гап бор. Дарҳақиқат, бизда бу соҳа жуда ривожланган, қандайдир хаос ҳукм сурмоқда. Наҳотки шу тармоқни тартибга солишнинг имкони йўқ бўлса?

— Фармацевтика соҳаси бошқа давлатларда ҳам ривожланган соҳа ҳисобланади. Инсон ҳаёти ҳамма учун ҳам энг азиз бўлган неъмат. Шунинг учун ҳам соғлиги учун ҳар қандай қиммат дорини олишга тайёр туришади ва баъзи ҳолатларда компаниялар бундан фойдаланишади.

Фармацевтика – оғриқли соҳамиз. Оддий мисол, онамга иккита врач текширмасдан ҳам 10тадан дори ёзиб берган ва шундан кейин тоблари қочиб қолди. Бу муаммо ҳаммада кузатилади. Айрим шифокорларимиз фирмалар билан келишиб қўйишади: қайси дорини ёзиб беришини. Данияда ўғлим шамоллаганда врач унга пенициллин ёзиб берганда онам ҳайрон бўлдилар ҳалиям шу дори воситаси қўлланишини эшитиб. Бизда эса энг кучли антибиотикни ёзишади, бу нотўғри. Чунки кейинги сафар ундан ҳам кучлироғини олишга тўғри келади.

Албатта, бу масалада қўл қовуштириб ўтириш ниятимиз йўқ. Дорилар рўйхати асосида мобил илова яратиляпти. Унга дори номини киритиш орқали нархлари, аналоги ҳақида маълумот олади. Бу жуда қулай илова бўлади халқимиз учун.

— Шахсан сизнинг ташаббусингиз билан соғлиқни сақлаш вазирлиги янги бинога кўчиб ўтди. Айтинг-чи, янги бинога ўтиш учун қанча маблағ кетди?

— Янги бинога кўчиш учун ҳеч қандай маблағ кетмади, чунки бино 2019 йилда таъмирланган экан. Биз учун бино муҳим эмас, янги бинолар бўлгани яхши, лекин аввал базани тўғрилашимиз керак. Аҳоли саломатлигини, уларнинг узоқ умр кўришларини таъминлаш биринчи вазифамиз. Шунга урғу беришимиз керак.

Масалан, Куба – тиббиёти кучли давлат. У ерда шифокорлар билими экспорт қилинади. Улар катта-катта бинолар қурмаган, лекин бу тизимнинг базасини кучли қилган. Ҳозир бизда шифокорларнинг ойлигини бирданига 5 минг доллар қилиб, тиббиётда сифатни ошириб бўлмайди. Чунки уларда билим даражаси ўша-ўшалигича қолади. Пулни билими кучлиларга бериш, қолганлар эса унга қараб интилишлари керак.

Данияда яхши маошга эришиш учун 15 йил ҳаракат қилганман, молиявий жиҳатдан кўра, ўз ишимни севишим устун келган. Тинимсиз ҳаракатлар, изланиш яхши маошга олиб боради.

— Интервью давомида менда шундай хулоса уйғоняптики, Абдулла Азизов жойлардаги тиббиёт тизими муаммоларни яхши билмайдигандек.

— Ҳар доим ҳудудда юриш билан муаммо ҳал қилинмайди. Кўп вилоятларда бўлдим, муаммоларнинг аксарияти бир хил. Раҳбар борганда, албатта, ваъда берилади “қиламиз, бажарамиз”, деган. Лекин бу билан иш битмайди, у кетгандан кейин қаерга мурожаат қилиш керак, қандай мутахассис кераклиги жумбоқлигича қолади. Раҳбарнинг вазифаси эшитувчи бўлиш эмас, бажарувчи бўлиши керак. Муаммони ҳал қилиш учун фақат ҳудудга бориб келишнинг ўзи етарли эмас, оддий одам ҳам билади бу муаммо борлигини.

Уни эшитишдан осони йўқ, муаммони тизимли ечиш, маблағ топишни ўйлаш керак аввал.

— Бугун Ўзбекистонда шундай тенденция мавжудки, кўп соҳалар чет элдан келган кадрлар билан ривожланмоқда. Айтинг-чи, бизда кадрлар тайёрлашдаги асосий хатоликлар нимада ёки қаерда?

— Муаммоларнинг илдизи мактабдан бошланади. Мактабларда аҳвол оғир, айниқса, ҳудудларда. Мактабда боланинг билимини мустаҳкамламай туриб кейинги босқичларга ўтиб бўлмайди.

Четдан келаётган кадрнинг битта энг яхши томони – у четга кетиш учун изланган ва бунга эришган. Хорижга кетишга эришишнинг ҳам ўзи бўлмайди, ҳеч ким кутиб турмайди уни. Ўзим ҳам жуда кўп компанияларда ишлаш учун бошқалардан яхшироқ кадр эканлигимни исботлашга кўп марта тўғри келган.

Биздаям яхши кадрлар бор, уларни ишга олишмайди, ўзларини кўрсатишга йўл беришмайди. Хусусий компанияларнинг устунлиги – улар кучли кадр учун курашишади.

Техника ҳам, бинолар ҳам ҳеч нарсани ҳал қилмайди – инсон ресурси ҳамма нарсани ҳал қилади. Кадрда ишонч бўлиши керак, яхши натижа кўрсатса, яхши имкониятларга эга бўлиши ҳақида.

— Соғлиқни сақлаш масалаларига бағишланган йиғилишлардан бирида президент сизга қарата: “Абдулла, Ўзбекистонга келганингда кўзингда нур кўрардим, охирги интервью берганингда кўрдим – кўзингда нур қолмабди. Биздаги бюрократия ҳар қандай одамнинг кўзидаги нурни қочиради”, деган фикрни айтди. Айнан қайси ҳолатлардаги бюрократия сизнинг кўзингиздаги нурни қочирди?

— Президент ҳаммасини билади. Бизда президентнинг айтган гапларини ҳар ким турлича тушуниши ва талқин қилиши энг катта муаммолардан бири.

— Японияда ўқидингиз, Данияда нуфузли корхоналарда ишлаб, ойига 30 минг долларгача пул топгансиз. Ҳозир эса Ўзбекистоннинг бюрократия ривожланган тиббиёт тизимида, бор шароитларга кўниб, нисбатан анча кам ойликка ишлаяпсиз. Айтинг-чи, сизни бу ерда нима ушлаб турибди?

— Оилада қизим дадамни кўрмаяпман, деб баъзида йиғлайди.

Данияда ишлаганимда оилам билан ҳар йили 2 марта чет элда дам олиб келардик. Европада пайтим шунингдек, ҳафтанинг пайшанба кунигача ишлардим, жума куни уйдан туриб, ишни юритардим. Болаларим доим мен билан бўларди.

Бизда шанба, якшанба кунлар доим пляж, кино, театр, ўрмонга бориш, ҳар хил ўйинлар ўйнаш билан ўтарди. Ҳозир уларнинг биттаси ҳам қолмаган. Чунки мен ҳар доим ишдан кеч келаман. Болаларимни фақат эрталаб кўраман.

Бир нарса аниқ: реформа ҳеч қачон осон ўтмаган. Ҳозир бизда иш ҳажми жудаям кўп. Мен билмайман мени нима ушлаб турганини...

Мантиқий ўйласак, ҳисоб-китоб қилсак, Азизов бу ерга келиши керакмасди. Азизов Данияда бўлиши керак эди.

Шундай қийин шароитда мени бу ерларда ушлаб турган нарса балки юрагимдир.

—Шавкат Мирзиёев сизни ўзининг энг яхши кўрган кадрларидан бири, дея бир неча бор эътироф этган. Нима деб ўйлайсиз, қайси хислатларингиз президентга маъқул келган бўлиши мумкин?

— Президентга тўғрисўзлигим маъқул келган бўлса керак. Чунки ўйлаганларимни тўғри айтадиган одамман. Менга мансаб эмас, натижа муҳимроқ. Шунинг учун ғояларимни яшириб ўтирмайман ва бу жиҳат ҳам президентга ёққан бўлиши мумкин.

— Яқиндагина коронавирусга қарши эмландингиз. Хўш, қайси вакцинани олдингиз ва одамларга нимани тавсия қиласиз?

— Яширмайман, “Спутник” вакцинасини олдим. Иккита дозани олганимда ҳам бир неча кун ҳолсизландим. Суриштирсам, вакцина олгандан кейин шундай вазият кузатиларкан. Айрим ходимларимизда тана ҳарорати кўтарилиши ҳам кузатилди. Хитой вакцинасини қабул қилганларда эса бундай ҳолат кузатилмади.

— Абдулла Азизов орзу қилган тиббиёт тизими қандай бўлиши керак?

— Мен орзу қилган тиббиёт тизимида халқимиз шифо истаб, четга чиқиб кетиши керак эмас. Мен Ўзбекистоннинг Ўрта Осиё тиббиёт маркази бўлишига ишонаман. Тўғри, Қозоғистон биздан бу борада анча илгарилаб кетди, лекин бизнинг тиббиёт соҳасида яхши мутахассисларимиз бор. Ҳозир бизга Тожикистон, Қирғизистон, Афғонистон, Қозоғистондан келиб даволанишяпти беморлар. Яна хорижий инвесторларни жалб қилиш ҳаракатидамиз. Уларнинг даволаш стандартлари, протоколлари жорий қилинади ва ходимларимиз малака оширишади. Лекин бунга бирданига эришиб бўлмайди. Масалан, Туркия 15 йилда ўтган. Балки 8 йилларда эришармиз бунга.

— Шахсий орзуларингиз ҳақида гапира оласизми?

— Шахсий орзуларим масаласида ҳеч кимга айтмаган гапларни айтаман. Мен Ўзбекистонга яна 5 йил хизмат қилмоқчиман – президентимизнинг кейинги муддатларида ҳам. Чунки мен ўзимни шу команда аъзоси сифатида биламан. Шу орада жамият учун нимадир қилишим мумкинлигини биламан.

— Сиз Шавкат Мирзиёев ушбу сайловларда ҳам номзодини қўйиши ва қайта сайланишига ишонасизми?

— Ишонаман, президентнинг қилган ишлари бутун дунёда эътироф этиляпти.

Ундан кейин эса вақтимни фарзандларим учун ажратмоқчиман. Бу Ўзбекистонда ёки Данияда ҳам бўлиши мумкин, ниятим фарзандларим янада ўсиши учун уларни кучли ва қийин муҳитга ташлашим керак. Шунда тез ривожланишади. Ҳозирда мени Ўзбекистондаги таълим тизими қониқтирмайди. Улар учун таълимни ўзим уйда яратганман.

Ёшларимиз уйғонишини, улардаги ўзига бўлган ишончни йўқотмасликларини хоҳлардим. Ота-оналар ҳам уйғониши керак бунинг учун. Фарзанд учун киритилган инвестиция энг яхши ва энг тўғри инвестиция бўла олади.

Интервьюни тўлиқ ҳолда юқоридаги видео орқали томоша қилишингиз мумкин.

Илёс Сафаров ва Гулмира Тошниёзова суҳбатлашди.
Тасвирчи ва монтаж устаси – Нуриддин Нурсаидов.