АҚШда маҳаллий, асосан ҳудудий босма ва электрон нашрларни сақлаб қолиш бўйича ҳукумат даражасида ҳаракат бошланди. Вашингтон, Орегон ва Аризонадан сайланган уч нафар сенатор «Ҳудудий журналистикани қўллаб-қувватлаш» тўғрисида қонун лойиҳасини тақдим этишди.
Қонун лойиҳасига кўра, коронавирус пандемияси борган сари «синдираётган» маҳаллий газеталарни сақлаб қолиш бўйича муаяйн таклифлар берилган. Қуйида ушбу қонун лойиҳаси ва АҚШда унга бўлган муносабат ҳақида ўқийсиз.
Бундай қонун нимага керак?
Коронавирус пандемияси дунё иқтисодиётига кучли зарба берди. Хусусан, кўп давлатларда босма ОАВ ҳам жиддий зарар кўрмоқда. Ҳатто дунёнинг энг бой давлати АҚШда ҳам. Бир томондан, газета каби анъанавий ОАВ иқтисодий танг ҳолатга келиб қолди, бошқа томондан пандемия одамларда маълумотга бўлган эҳтиёжни кескин оширди. Одамлар тўлиқ ўрганилмаган вирус ҳақида кўпроқ ва аниқроқ маълумот қидира бошлади.
Бундай кутилмаган шиддат эса ОАВ бозорининг оёғини осмондан қилиб юборди. Инсонга қандайдир маълумот жуда зарур, лекин кўчага чиқиш тақиқланган, одамлар орасига кириш ҳам таваккали бор иш. Бу вақтда интернет бозорнинг тобора катта қисмини эгаллай бошлади. Шундоқ ҳам интернетга ютқазаётган газетчилик эса жиддий зарбага учради.
Бу ҳолатни Ўзбекистонда ҳам кўриш мумкин: пандемия вақтида газеталарнинг тиражи кескин тушиб кетди, интернет сайтларнинг ўқувчилари янада ошди. Айрим газеталар дастлабки карантин эълон қилиниши билан чоп этилмай қолди.
Матбуотни ўз демократиясининг асосий омилларидан бири деб ҳисобловчи америкаликлар эса бу ҳолга жим қараб туришмади. Албатта, у ерларда ечим сифатида мажбурий обунага мурожаат қилинмайди, ҳар доимгидек, замонавий одамлар каби холис ва оқилона тўғри йўл изланди.
Пандемия вақтида энг катта муаммолардан бири — ёлғон маълумот тарқатиш, дезинформация эканлиги аниқ бўлди. Масалан, Ўзбекистонда вакцина ҳақидаги турли бўлмағур, асоссиз миш-мишлар эмланмоқчи бўлганлар сонининг ошмаётганига сабаб бўлмоқда. Матбуот ҳозир энг керак бўлган пайтда унинг йўқлик томон юз тутишига жим қараб туриб бўлмайди, деб ўйлаётган америкаликлар кўп экан. Шундай инсонлардан уч нафари қонун лойиҳасини ишлаб чиқишди.
Қонун лойиҳаси яратилишига нималар сабаб бўлди?
