2022 йилда “Ташаббусли бюджет”да қандай янгиликлар кутилмоқда: маблағлар, ташаббус қолдириш вақтлари ва бошқалар

2022 йилда “Ташаббусли бюджет”га оид кутилаётган муҳим ўзгаришлар борасида Молия вазирлиги департамент бошлиғи Шерзод Муҳаммедов Kun.uz'га гапириб берди.

— Келаётган йилда “Ташаббусли бюджет”га қанча маблағ ажратилади?

— 2022 йилда ушбу мақсадлар учун йўналтириладиган маблағлар миқдори 4 баробарга оширилди. Яъни жорий йилда 400 миллиарддан ортиқ маблағ йўналтирилган бўлса, келгусида туман, шаҳар тасдиқланадиган бюджетларининг 5 фоизи сарфланади. Ушбу маблағларнинг ўзи ҳам 1,5 трлн сўмдан ортиқроқ бўлади. Бундан ташқари, туман ва шаҳар бюджетларининг қўшимча манбаларининг 30 фоизи ҳам ташаббусли бюджет учун йўналтирилади. Жорий йилда 1600дан ортиқ таклифни молиялаштириш имкони яратилган бўлса, келгуси йилда 4-5 баробар кўпроқ таклифларни молиялаштириш имконияти яратилади.

— “Ташаббусли бюджет” 2022 йилда қайси вақтларда ўтказилади?

— Келгуси йилда “Ташаббусли бюджет” икки марта ўтказилади. Биринчиси, 2 февралдан 2 мартгача, яъни 30 кун давомида. Иккинчиси, 15 июлдан 15 августгача бўлиб ўтади. Ушбу бир ойлик муддатда фуқароларимиз фақат таклиф киритади. Улар таклиф киритгандан сўнг бевосита 15 кун давомида бу таклифлар сараланади ва 20 кун ичида фуқаролар ўз таклифларига овоз йиғиши мумкин бўлади.

— Лойиҳа илк марта амалга оширилганда, тизимдан рўйхатдан ўтиш қийинчилик туғдириши ҳақида эътирозлар ҳам бўлди. Келгуси йилда буни соддалаштириш ҳақида ўйланганми?

— Бу бўйича бизда дастлаб One ID тизими орқали рўйхатдан ўтиш йўлга қўйилганди, жараённи соддалаштириш учун биз фуқароларимиздан фақат телефон рақамларига боғланган ҳолда рўйхатдан ўтиш тизимини жорий қилдик. Яъни аноним таклифлар ёки сунъий тарзда овозларнинг кўпайиб кетиши олдини олиш мақсадида фуқароларимизнинг телефон рақамларига боғлаган ҳолда рўйхатдан ўтиш ва овоз бериш жараёнини йўлга қўйдик. Бу қанақа? Яъни бир фуқарода битта жараёнда битта таклиф киритиш имконияти мавжуд бўлади ва барча фуқаролар фақат битта таклифга овоз бериш имкони мавжуд. Агар биз телефон рақами орқали назоратни олиб ташлайдиган бўлсак, бир фуқаро юзлаб таклифларни киритиши ёки овоз бериши мумкин бўлади. Бу бевосита адолатсизлик, адолат принципидан келиб чиқиб бир фуқаро бир марта таклиф киритиш ва овоз бериш жараёнини йўлга қўйдик.

— Биз ҳокимликнинг лойиҳалари, жумладан ҳокимиятга ошхона қуриш ёки сектор биносини таъмирлашга оид лойиҳалар ғолиб чиққанини ҳам кўрдик. Келгусида бундай ҳоллар такрорланмаслиги учун маълум чоралар ўйланганми?

— Ҳокимият ходимлари ҳам фуқаро, улар ҳам маълум бир таклифни илгари суриши мумкин. Тошкент шаҳрида  ҳокимлик ошхонасини таъмирлаш борасида таклиф бўлди, биз буни кўрдик. Ушбу таклиф ишчи гуруҳ томонидан ўрганилиб модерациядан ўтган ва бу таклиф ғолиб деб топилган. Билдирилган норозиликлардан келиб чиқиб ушбу таклиф молиялаштирилмади ва у ғолиб таклифлар рўйхатидан чиқариб ундан кейинги ўриндаги таклиф молиялаштирилди. Энди бу жараённи келгусида такомиллаштириб бориш бўйича ишларимиз кўп. Лекин фуқароларга таклиф қолдиришга оид ҳеч қандай чеклов қўя олмаймиз, яъни фуқаро исталган таклифини билдириш ҳуқуқига эга. Агар биз уларга қандайдир чекловлар қўядиган бўлсак, бу фуқароларнинг хоҳишларини чеклаш бўлади. Энди ҳудудлардаги ишчи гуруҳлар таклифнинг ижтимоий зарурлигидан келиб чиқиб, саралаш жараёнида эътиборли бўлиши лозим.

— Ишчи гуруҳ аъзолари ҳам ҳокимлик вакилларидан иборат эмасми, бу юқоридаги каби ҳолатларни кўпайтирмайдими?

— Ишчи гуруҳ аъзолари турли нодавлат-нотижорат ташкилотлар вакиллари ва маҳаллий кенгаш депутатлари ҳам маҳаллий ҳокимлик вакилларидан иборат. Бу ерда маълум бир ёндашув йўқ.

Албатта, ҳокимлик вакилларининг аралашуви ҳам бўлади. Лекин таклифлар бўйича эътирозлар бўлса, таклифлар Очиқ бюджет порталида доимий сақланади ва барча фуқаролар норозилиги бўйича ишонч телефонларига мурожаат қилиши мумкин. Ҳар бир ҳудудга масъуллар бириктирилган. Бизга таклифлар асоссиз рад этилган ва қабул қилинган бўлса ҳам молиялаштирилмаётгани каби эътирозлар бўлди, бундай ҳолатлар аниқ ўрганилмоқда. Бу ерда фуқароларимиз қўрқмаслиги керак, таклифлар асоссиз рад этилгани ҳам Очиқ бюджет порталида кўриниб туради. Буни ҳеч ким ўчириб ташлолмайди. Очиқ бюджет портали шундай ишлаб чиқилганки, таклиф киритилдими, порталда қолади.