27 октябр куни Марказий банк бошқарувининг асосий ставкани йиллик 15 фоиз даражасида ўзгаришсиз қолдириш тўғрисидаги қарори юзасидан МБ раиси иштирокида матбуот анжумани бўлиб ўтди. Унда Мамаризо Нурмуродов банкларда юзага келган доллар тақчиллигининг келиб чиқиш сабаблари юзасидан маълумот берди.
«Нега ҳозирги кунда банкларда аҳолини валюта билан таъминлашда қийинчиликлар пайдо бўлди? Батафсилроқ тушунтиришга ҳаракат қиламан. Бизнинг тижорат банкларимиз, асосан, нақд валютани Россия банкларидан олиб келар эди. Рақамларга тўхталиб ўтадиган бўлсак, 2021 йилда тижорат банкларимиз 2 млрд доллар, Марказий банк 100 млн доллар валюта олиб келган. 2022 йилнинг бошида геосиёсий вазият ўзгариши натижасида рус банкларига доллар ва евро бериш тўхтатилди. Натижада Европа ёки Америка банкларидан валюта олиб келишга зарурат пайдо бўлди. Ушбу вазиятда биз Марказий банкка хос бўлмаган функция, яъни АҚШнинг Федерал резерв тизими билан боғланиб, нақд валюта олиб келиб, тижорат банкларига етказишни бошладик. Рақамларга қарайдиган бўлсак, жорий йилда 12,2 млрд доллар пул ўтказмалари амалга оширилган бўлса, аҳолига 6,5 млрд доллар нақд валюта сотдик. Тасаввур қилинг, қанча нақд валюта керак. 2021 йилдаги рақамлар билан 2022 йилда пайдо бўлган эҳтиёжга эътибор беринг. Шундай шароитда, 7 млрд доллар нақд валюта олиб келиб, тижорат банкларига етказдик. Содда қилиб тушунтирадиган бўлса, олдин ҳеч қандай шартларсиз Россия банкларидан валюта олиб келганмиз. Аммо Федерал резерв тизимидан валюта олишнинг ўзига хос шартлари бор. Пул ўтказмалари нотовар шаклдаги банк хизматларига кириб, одатда 1000 долларгача бўлган миқдорда амалга оширилади. Меҳнат муҳожирларимиз томонидан ҳам асосан шу миқдордаги суммада пул ўтказмалари амалга оширилади», - деди Нурмуродов.
Марказий банк раисининг тушунтиришича, жорий йилда пул ўтказмалари миқдори ўтган йилга нисбатан 2,2 баробарга ошган. Ғарб мамлакатлари банкларидан валюта олиб келиш учун ушбу пул ўтказмаларининг ҳақиқатан ҳам меҳнат муҳожирлари томонидан амалга оширилганлигига нариги томонни ишонтириш керак.
«Пул ўтказмалар таркибини таҳлил қиладиган бўлсак, 2021 йилгача 1000 долларгача бўлган ўтказмалар умумий пул ўтказмаларининг 62-64 фоизини ташкил этган бўлса, бугунги кунда 10 минг доллардан кўп ўтказмалар улуши 60 фоизга етган. Энди ўзимизга савол берайлик, 10 минг доллардан ортиқ бўлган товарсиз операция бўлиши мумкинми? Бўлиши мумкин. Фақат саноқли. Аммо айрим шахслар бир ойда 20-30 марта 10 минг доллардан валюта оляпти. Бу товар характерига эга бўлмаган операциялар», – дея таъкидлади регулятор раҳбари.
Мамаризо Нурмуродов Россия фуқаролари рублдаги даромадларини Ўзбекистон орқали долларга айлантираётганини тасдиқлади.
«Россияликларнинг Россияда рублда олинган даромадларни Ўзбекистон орқали долларга алмаштириши. Буни инкор қила олмаймиз, бу нарса бор. Кўпчилик улар Ўзбекистонга келиб карта очади, рублдаги пулини доллар қилади ва олиб чиқиб кетади, деб ўйлашмоқда. Аммо ундай эмас, бу каби ҳолатларни доим назорат қилиб борамиз. Йил бошидан бери 67 мингта Россия фуқаросига ҳисобрақами очилган, шундан деярли ярмига яқини доимий равишда Ўзбекистонда ишлайдиганлар. Бу каби операцияларни асосан Ўзбекистон фуқаролари амалга оширмоқда. Буни инкор эта олмаймиз»
