АҚШ Хитойни Россияга қурол беришда айблади. Пекин тинчлик шартномаси режаси тузиб, Москвага делегация юбормоқчи

18-19 феврал кунлари АҚШ Давлат котиби Энтони Блинкен CBC телеканалига берган интервьюсида Вашингтонда Хитойнинг Россия армияси эҳтиёжлари учун ҳалокатли бўлмаган қуроллар етказиб бераётгани ҳақида маълумотлар борлигини айтди. Блинкеннинг сўзларига кўра, Вашингтонда Пекин ҳалокатли воситалар, яъни қуроллар ва ўқ-дорилар етказиб бериши мумкинлиги бўйича ҳам тахминлар мавжуд.

«Биз буни диққат билан кузатмоқдамиз. Ҳозирча биз Хитой компанияларини кўрдик. Хитойда эса хусусий ва давлат компаниялари ўртасида ҳақиқий фарқ йўқ. Ва бу компаниялар, бизнинг кўришимизча, Россияга Украинада ишлатиш учун ҳалокатли бўлмаган воситалар етказиб бермоқда. Ва биздаги маълумотларга кўра, хитойликлар Россияга ҳалокатли қуроллар етказиб бериш масаласини ҳам кўриб чиқмоқда. Биз бу қадам биз учун ва алоқаларимиз учун жиддий муаммо келтириб чиқариши ҳақида уларга аниқ тушунча бердик», деган Блинкен.

20 феврал куни Хитой ҳукумати Блинкеннинг бу даъволарини ёлғон деб атади.

«Биз Қўшма Штатлар Хитой-Россия муносабатларини танқид қилишига ёки ҳатто босим ўтказишига ҳеч қачон рози бўлмаймиз», деган Ван И Мюнхен хавфсизлик конференцияси доирасида Блинкен билан ўтган учрашувда.

Хитойнинг «Синхуа» агентлиги Хитой Ташқи ишлар вазирлиги вакилининг Москва ва Пекин ўртасидаги муносабатлар «қўшилмаслик, қарама-қаршиликка бормаслик ва учинчи томонга йўналтирмаслик тамойилларига асосланади» деган гапларини келтирган.

Хитой етакчиси Си Жинпинг Россия президенти Владимир Путиннинг иттифоқчиси деб кўрилади ва у Россиянинг Украинага бостириб киришини тўғридан тўғри қораламаган. Бироқ расмий Пекин бу можарода бетараф қолишни маъқул кўрди, аммо очиқчасига Россияни ядровий таҳдидлардан тийилишга чақирди.

Мюнхен конференцияси чоғида Блинкен Хитойнинг Россияга айнан қандай ёрдам кўрсатишини назарда тутганига аниқлик киритмади. Бироқ, Пекин Москвага айнан нимани етказиб бериши мумкинлиги ҳақидаги саволга жавобан, Блинкен бу қурол ва ўқ-дорилар бўлиши мумкинлигини айтди.

Титаникка чипта

Аввалроқ АҚШ Бахмут ҳудудида шиддатли жанглар олиб бораётган Россиянинг «Вагнер» компаниясига сунъий йўлдош тасвирларини тақдим этган Хитой компаниясига нисбатан санкциялар киритганди.

АҚШ ва Хитой ўртасидаги муносабатлар сўнгги ойларда жуда ёмонлашди. Икки мамлакат Тайван масаласи бўйича бир неча бор кескин баёнотлар берди ва феврал ойи бошида АҚШ ўз ҳаво ҳудудида Хитойнинг разведка қилишда гумонланган ҳаво шарини уриб туширди.

Бироқ, агар Хитой Россияга қурол етказиб беришга ростдан ҳам розилик билдирса, унда АҚШ-Хитой муносабатлари янада ёмонлашиши мумкин.

Республикачи сенатор Линдси Гремнинг айтишича, воқеаларнинг бундай ривожланиши икки давлат муносабатлари учун ҳақиқий фалокат бўлади. «Бу худди «Титаник» ҳақидаги фильмни кўрганингиздан сўнг кемага чипта сотиб олишга ўхшайди. Бундай қилиш мумкин эмас», деган сиёсатчи ABC News телеканалига.

Блинкен журналистларга берган интервьюсида, шунингдек, АҚШ Хитой Россияга Ғарб давлатлари томонидан жорий қилинган иқтисодий санкцияларидан қочишга ёрдам бераётганидан хавотирда эканини ҳам айтган.

Россиянинг Украинага қарши уруши бошлангандан бери рус-хитой савдоси ҳажми ўсишда давом этмоқда ва Пекин Россия нефт, газ ва кўмирининг асосий харидорларидан бирига айланди.

Москвага ташриф ва Пекиннинг тинчлик шартномаси режаси

Айни пайтда, 20 феврал куни Кремль матбуот котиби Дмитрий Песков Хитой Коммунистик партияси Ташқи ишлар комиссияси девонхонаси раҳбари Ван И тез орада Москвага ташриф буюриши ва Путин билан учрашиши мумкинлигини тасдиқлади.

Аноним дипломатик манбанинг Reuters агентлигига айтишича, Ван И Путин билан Украинадаги можарони тинч йўл билан ҳал қилиш бўйича Хитой таклифларини муҳокама қилади.

Мюнхен конференциясида Ван И Хитойнинг тинчлик режаси тез орада эълон қилиниши ва унда барча мамлакатларнинг ҳудудий яхлитлигини ҳурмат қилиш зарурати белгилаб қўйилишини айтган.

Reuters агентлигининг ёзишича, Мюнхенда Ван И Хитой Украинадаги урушга нисбатан «бефарқ бўлмагани, аммо оловга мой қуймагани»ни таъкидлаган.

«Менимча, бу урушни қандай тўхтата олишимиз ҳақида ҳамма, айниқса, Европадаги дўстларимиз хотиржамлик билан ўйлашни бошлаши керак», деган Хитой дипломатияси раҳбари.

Унинг қўшимча қилишича, «айрим кучлар борки, улар музокаралар муваффақиятли ўтиши ёки уруш тезда тугашини яққол хоҳламаяпти».

Бу вақтда Италия ташқи ишлар вазири Антонио Таяни журналистларга 24 феврал куни Россиянинг Украинага кенг кўламли босқинининг бир йиллиги муносабати билан Хитой етакчиси Си Жинпинг можарони тинч йўл билан ҳал қилиш бўйича нутқ сўзлашини айтган.