Советлардан салом
Қўшиб ёзиш (“приписка”) – совет даврида пайдо бўлган ва ўша тузумнинг моҳиятидан келиб чиққан иллат. Чунки совет тузуми мафкурасида хусусий мулкчиликка барҳам бериш ғояси бўлган ва бу ғояни 20-асрда айнан социалистик мамлакатлар ҳаётга татбиқ этишга ҳаракат қилган.
Мулк хусусий эмас, давлатники бўлса, моддий манфаатдорлик стимули ишламайди. Демак, ишларнинг ривожини кўп жиҳатдан:
– маъмурий мажбурлов,
– назорат,
– “яхши ишламаганлик” учун турли жазо чораларини қўллаш таъминлайди.
Айнан шундай шароитда “приписка” қилиш эҳтиёжи пайдо бўлади: мақсад самара эмас, “режани бажариш” ва жазодан қочиб қолиш бўлгани учун, қўшиб ёзишга стимул пайдо бўлади.
Биз ҳозир тарихда қолган совет тузуми ҳақида гапиряпмиз. Савол: нега унда янги Ўзбекистон шароитида “приписка” гуллаяпти? Ахир совет тузумидан воз кечилганига 31 йил бўлди!
“Жипириқлик” ва “жиннилик”
Ижтимоий тармоқда тарқалган видеода Ўзбекистон президентининг иқтисодиёт соҳаларини ривожлантириш, инвестиция ва ташқи савдо сиёсатини амалга ошириш масалалари бўйича маслаҳатчиси ўринбосари Шуҳрат Ғаниев видеоселекторда бир қанча туманларда такрорий экин мадонлари ақбовар қилмас ҳажмда қўшиб ёзилганини айтади ва ўз услубида ҳолатга ва буни қилган ҳокимларга муносабат билдиради.
“Катта холангни чорвоғими бу, Мухтор, бу нима қилганинг, 6200 гектар ёзиб юборибсан! Гапир, Мухтор. Ҳозир бориб ўлчайми? Нима қиласан бунақа ёлғон маълумот бериб. Кимни алдаяпсан?” – дейди Ғаниев Нишон тумани ҳокимига қарата.
Такрорий экинларни қўшиб ёзгани учун Қарши тумани ҳокимини у “жипириқ” деб атади: “Қарши тумани 5830 гектар экиб ташлабди... 3315 та хонадонга 1100 гектар эктириб ташлабди... Сан жипириқ рақамларни кўрмаяпсанми? Ишламаяпсанми такрорий экин бўйича, жипириқ?”
“Ҳозир чақирасиз прокуратурага Косоннинг ҳокимини, Қаршининг ҳокимини, Нишоннинг ҳокимини, Миришкорнинг ҳокимини, хўпми?” – дейди Шуҳрат Ғаниев прокуратура масъулига қараб.
У Касби туман ҳокими Тўхтамурод Мейлиев берган маълумотни прокуратурадан одам юбориб текширтиришини айтади. Навоий вилояти Хатирчи тумани раҳбариятини “жинни” деб атайди. Паст Дарғом тумани ҳокимининг эса “миясини жойига тушириш” кераклигини таъкидлайди.
