“Агар дунёда қурғоқчилик темпи шундай кетадиган бўлса, бизнинг Ўзбекистонда ҳам яқин келажакда деҳқончилик қилиш оғирлашади”, – дейди биолог олим Бахтиёр Расулов. У Kun.uz билан суҳбатда мамлакатга қурғоқчилик муаммоси хавф солаётгани, сув ресурсларининг кескин етишмовчилиги жиддий масалаларни келтириб чиқаришини, қишлоқ хўжалигида анъанавий усуллардан воз кечиб, янги илмий методларга ўтиш кераклигини таъкидлади.
Глобал иқлим ўзгариши, хусусан, ҳаво ҳароратининг кескин кўтарилиши фонида дунёда йирик экологик муаммолар юзага келмоқда. Баъзи ҳудудларда сув сатҳининг кўтарилиши, тошқинлар, қурғоқчилик каби офатлар кузатиляпти. Бу эса эковазиятнинг издан чиқаётганига бир сигналдир. Дунёга хавф солаётган муаммолар Марказий Осиё, хусусан, Ўзбекистонни ҳам четлаб ўтаётгани йўқ. Жойларда сув ресурсларининг етишмовчилиги соҳаларга, айниқса, қишлоқ хўжалигига таъсир қилишни бошлаган.
Хўш, бундай вазиятда соҳанинг келгуси кўринишини қандай тасаввур қилишимиз керак? Олдинда бизни яна қандай жиддий масалалар кутиб турибди? Мутахассислар бунга ечим бера оладими? Kun.uz Ўзбекистон Фанлар Академияси Генетика ва ўсимликлар экспериментал биологияси институти катта илмий ходими, биолог олим Бахтиёр Расулов билан шу ҳақда суҳбат ташкил қилди.
“Гляциология деган фан бор, у музликларни тадқиқ этади. Фан берган хулосаларга кўра, биз абадий деб билган музликлар интенсив эриши, дунё океанлар сатҳи кўтарилиши, ҳароратнинг кўтарилишини кейинги 10-20 йил давомида кўришимиз мумкин. Бу эса ўз навбатида дунёда сув ресурсларининг танқислигига сабаб бўлаётганини бугунги кунда ҳам кузатяпмиз. Буни фақат Ўзбекистон учун хос бўлган фожиа деб билмаслик керак, дунёдаги ўзгаришларнинг бир қисми сифатида бизнинг мамлакатда ҳам сезилмоқда.
Сув ресурсларининг аста-аста чекланиб бораётгани, айниқса, қишлоқ хўжалигида сезилмоқда. Масалан, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашда бу жуда муҳим бир восита ҳисобланади. Йилдан йилга сув ресурсларига боғлиқ ҳолда тупроқларнинг шўрланиши, экилаётган экинларнинг ҳосилдорлиги камайиб бориши, деҳқончилик учун харажатларнинг ортиб бораётгани, қишлоқ хўжалиги экинларида вирус, бактерия, замбуруғ табиатли касалликларнинг авж олаётгани катта салбий оқибатларнинг мантиқий давоми сифатида кўриш мумкин.
Ҳозирда Ўзбекистоннинг қишлоқ хўжалигида иккита катта экин тури: буғдой ва ғўза (пахта) экилади. Қуёшли кунларда вегетация (кўпайиш) учун қулай бўлган шароитларда деҳқончилик қиларканмиз, истаймизми ёки йўқ, албатта, сув ресурсларига эҳтиёж сезамиз. Бундан ташқари, ҳосилдорликни оширишда, аҳолининг озиқ-овқатга бўлган талабини қондиришда яна ўша сув жуда аҳамиятли.
