Россиянинг «Вагнер» хусусий ҳарбий компанияси Нигердаги беқарорликдан фойдаланишга ҳаракат қилмоқда. Бу ҳақда АҚШ Давлат котиби Энтони Блинкен BBC нашри билан суҳбатда айтиб ўтган.
2023 йил июл ойи охирида президент Муҳаммад Базум ағдарилганидан бери Нигерни ҳарбий хунта бошқариб келмоқда.
Аввалроқ, давлат тўнтариши етакчилари, жангчилари аллақачон қўшни Малида жойлашган «Вагнер»га ёрдам сўраб мурожаат қилгани айтилганди.
Блинкен Нигердаги давлат тўнтаришини Россия ёки «Вагнер» уюштирган деб ҳисобламайди. Бироқ, АҚШ ушбу ҳарбий компания Саҳел минтақасининг баъзи қисмларида «ўзини кўрсатиши» мумкинлигидан хавотирда.
«Мен Нигерда содир бўлган ва юз бераётган воқеалар Россия ёки «Вагнер» томонидан уюштирилган деб ўйламайман, лекин... улар бундан фойдаланишга ҳаракат қилади. Бу ХҲК қаерга борган бўлса, ўша ерга унинг ортидан ўлим, вайронгарчилик ва эксплуатация келган. Хавфсизлик даражаси юқориламаган, аксинча пасайиб кетган», деган Блинкен BBC нашри билан интервюда.
АҚШ Давлат котибининг қўшимча қилишича, «Вагнер» келиши билан «улар ўзлари билан фақат ёмонлик олиб келган бошқа мамлакатларда содир бўлган воқеалар такрорланади».
Марказий Африка Республикаси ва Малида «Вагнер»нинг бир неча минг жангчиси мавжудлиги тахмин қилинади. Россия компанияси бу ерда ўз бизнес манфаатларини ҳимоя қилади, шунингдек, ушбу давлатларнинг Россия билан дипломатик ва иқтисодий алоқаларини мустаҳкамлашга ёрдам беради.
«Вагнер» жангчилари Африканинг бир қатор мамлакатларида инсон ҳуқуқларини кенг кўламда бузишда айбланган.
Баъзи тахминларга кўра, Нигер ҳарбийлари «Вагнер»га ёрдам сўраб мурожаат қилган, чунки мамлакатга қўшни давлатларнинг ҳарбий аралашуви таҳдид қилмоқда.
Ғарбий Африка давлатлари иқтисодий ҳамжамияти (ECOWAS) ўтган ҳафта исёнчилар етакчиларига ултиматум қўйиб, агар ағдарилган президент Муҳаммад Базум 6 август оқшомига қадар ўз лавозимига қайта тикланмаса, куч ишлатиш билан таҳдид қилган эди.
Ҳарбийлар бу ултиматумни эътиборсиз қолдирди, бироқ қўшниларнинг интервенциясидан хавфсираб, мамлакат ҳаво ҳудуди ва чегараларни ёпди. Энди 10 август куни бўлиб ўтадиган йиғилишда ECOWAS ташкилоти аъзолари бундан кейин қандай ҳаракат қилишлари кераклигини ҳал этиши лозим.
7 август куни АҚШ Давлат котиби ўринбосари Виктория Нуланд давлат тўнтариши етакчилари билан ўзининг сўзларига кўра, «қийин ва очиқ» музокаралар ўтказди. Нуланднинг айтишича, улар (давлат тўнтариши етакчилари) ёлланма аскарлар билан ҳамкорлик қилишнинг барча хавф-хатарларини яхши тушунади.
