Самарқандда яхши ниятлар билан улкан зарар келтирувчи лойиҳа амалга оширилмоқда ва бўйинга қарз сиртмоғи ташланмоқда, деб ёзади россиялик таниқли урбанист Аркадий Гершман.
Гершман Самарқанд шаҳрининг Гагарин ва Рўдакий кўчалари кесишмаларида қурилиши назарда тутилган лойиҳани танқид остига олган. Қайд этиш лозимки, Гагарин-Мирзо Улуғбек чорраҳаларидан фарқли ўлароқ, ҳали бу манзилда ишлар тўлақонли бошланмаган, ҳали ҳам зарарли лойиҳани тўхтатиш мумкин.
«Иккита кенг тарқалган янглиш фикр бор: ҳар қандай янги қурилиш бу — яхшиликка, кўчалардаги автомобил тирбандлигини йўқотиш учун светофорлардан воз кечиб, йўлайиргич (развязка) қуриш. Принцип жиҳатдан олиб қаралса, шаҳар четидаги йўлларда йўлайиргичларнинг чиндан ҳам фойдаси тегади, лекин шаҳар кўчалари ҳақида сўз борганда йўлайиргичлар тирбандликни фақат 100 метр нарига кўчириб беришини, атрофдаги қулай муҳитни барча учун ўлдиришини англашимиз лозим. Инсон фақат йўлнинг чеккасида яшашга мажбур бўлади.
Математиклар ва транспортчилар ўтган асрдаёқ оддий чорраҳаларнинг ўрнига қуриладиган янги йўллар ва ўша йўлайиргичлар кўчада машиналар сони ошиши ва янги тирбандликларга олиб келишини исботлаб бўлишган. Шунинг учун ақлли шаҳарлар анчадан буён бу усуллардан воз кечиб борган — бунинг ўрнига жамоат транспорти, пиёдалар ва велосипед йўлакларини кўпайтиришга пулни аяшмаяпти. Бу — асосий масала.
Самарқандда эса жонли турар жой массиви ичидан шаҳар четида қад ростлаган янги турар жой массивига йўл солишга ва шаҳар марказидаги кўчани йўлайиргичли трассага айлантиришга қарор қилишди. Бунинг йўлида янги полосалар учун кўп йиллик дарахтлардан ҳам воз кечилмоқда, туннеллар қурилиши учун коммуникациялар кўчирилмоқда.
Бу ерда шаҳарни режалаштириш ва дизайн соҳасидаги классик хатолар такрорланмоқда: аввал тақир далада массив қурилади, кейин ундан одамлар қандай чиқиши ўйлай бошланади, бирйўла кенг, серсоя тротуарларга эга кўча асфалтли трассага айлантирилади.
