2008 йил 81 ёшида оламдан ўтган америкалик олим Самуел Хантингтон 1992 йили Америка тадбиркорлик институтида нутқ сўзларкан, кейинчалик дунёда жуда машҳур бўлиб кетган ва янги назарияга айланган бир фикр, башоратни билдирган эди: “Дунё тақдирини маданиятлар тўқнашуви ва унда устун келган томонлар ҳал этади”.
Баъзи таҳлилчилар назарида турли жамиятларда эркинлик чекланиб, цивилизациялар ўртасидаги қарама-қаршиликлар кучайиб борар экан, Хантингтоннинг тахминлари исботини топяпти.
Ўтган бир ойдан ошиқроқ вақт давомида янги тўлқинда давом этаётган ва ўн минглаб инсонлар: норасида гўдаклар, аёллар ва бошқа бегуноҳ инсонлар ўлимига сабаб бўлган Исроил-Фаластин уруши дунё жамоатчилигини ҳам бефарқ қолдираётгани йўқ.
Катта баҳслар авжида, дунё янада қутблашиб бормоқда. Ғарбнинг аксар мамлакат етакчилари Исроилнинг ўзини-ўзи ҳимоя қилиш ҳуқуқини қўллаб-қувватлаётган бўлса, Шарқ, мусулмон дунёси яҳудий давлатини босқинчиликда айбламоқда. Қутблашиш диний ва геосиёсий манфаатларга асосланмоқда.
Kun.uz мухбири давом этаётган шу урушга марҳум олим Хантингтон назарияси, асосида қараб суҳбат ўтказди. Хўш, маданиятлар тўқнашуви шунчаки назариями ё аллақачон реалликка айланган ҳақиқат?
Суҳбат меҳмонлари Файласуф Виктор Алимасов, Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институти директори Олимжон Давлатов ва сиёсатшунос Ҳамид Содиқ бўлди.
— Интервюга кириш сўзимни бежиз Самуел Хантингтон сўзларидан бошламадим.
Зеро, бугун дунёда давом этаётган қатор келишмовчиликлар, низоли вазиятларга қараб, наҳотки, олим ҳақ бўлса, деган фикрга борасан киши. Келинглар, бошқа савол ва фикрларга, жумладан, бугунги суҳбатимизнинг марказий объектларидан бири бўлган Исроил-Фаластин урушига ўтишдан аввал дастлаб шу саволни муҳокама қилсак.
Бугун дунёда бўлаётган можароларда халқларнинг, жумладан, ғарб ва мусулмон жамиятларининг маданий ва диний хусусиятлари қанчалик асосий манба?
— Виктор Алимасов:
