Ар-Риёд қазиб олинадиган ёнилғидан воз кечиш тўғрисидаги резолюцияни блоклади

Дубайда бўлиб ўтаётган БМТнинг Иқлим ўзгариши бўйича ҳадли конвенцияси (COP28) иштирокчиларининг 28-конференциясида келажакда қазиб олинадиган энергия ишлаб чиқариш ва ундан фойдаланишни глобал босқичма-босқич тўхтатиш тўғрисидаги қарор сўроқ остида қолмоқда. 5 декабр, сешанба куни тарқатилган БМТнинг иқлим бўйича икки ҳафталик конференцияси якуний резолюцияси лойиҳаси келажак учун турли вариантларни ўз ичига олади. Улардан бирида глобал «яшил ўтиш» мавзуси умуман тилга олинмаган, деб таъкидлайди AFP. 

Саудия Арабистони қазиб олинадиган ёнилғидан воз кечиш қарорига қарши чиқди. Қироллик энергетика вазири шаҳзода Абдулазиз бин Салмон Bloomberg агентлигига берган интервюсида унинг мамлакати конференциядаги бир қатор давлатларнинг талаблари билан «мутлақо» рози эмаслигини ҳамда нефт, газ ва кўмирдан воз кечиш мажбурияти бўлган резолюцияни маъқулламаслигини айтди.

Иқлим бўйича конференция қарорлари бир овоздан маъқулланишини талаб қилади, бетараф бўлган давлатлар рози бўлган деб ҳисобланади. 

Резолюциянинг бир нечта версиялари 

Энг ўзгарувчан вариант «қазиб олинадиган ёнилғидан тартибли ва адолатли ўтиш» чақириғини ўз ичига олади. Якуний резолюциянинг яна бир версияси «атмосферадан ташламаларни олиб ташлаш имкониятлари мавжуд бўлмагунча, қазиб олинадиган ёнилғиларни босқичма-босқич йўқ қилиш бўйича саъй-ҳаракатларни тезлаштириш ва энергия тизимида углерод нейтраллигига эришиш учун улардан фойдаланишни тахминан асрнинг ўрталарида ёки ундан олдин камайтиришни» талаб қилади. 

Бундан ташқари, якуний ҳужжат лойиҳасида кўмирдан фойдаланишни давом эттиришга оид турли вариантлар мавжуд бўлиб, улар жорий ўн йилликнинг охиригача атмосферага CO2 чиқарадиган кўмир ёқилғили электр станцияларини тақиқлаш ва янгиларини қуришни тўхтатиш, улардан фойдаланишни 2030 йилга қадар 2019 йилга нисбатан 75 фоизга қисқартиришдан иборат. Бундан ташқари, якуний декларациядан кўмир электр станциялари тўғрисидаги банд бутунлай чиқариб ташланиши мумкин. 

Мақсад - 1,5 даражали исишни ушлаб туриш

Якуний ҳужжат лойиҳаси, шунингдек, 2030 йилгача қайта тикланадиган энергия ишлаб чиқариш қувватларини уч баравар ошириш ва энергия самарадорлиги йиллик ютуқларни 2 фоиздан 4,1 фоизга кўпайтиришни назарда тутади. Бироқ, бу ихтиёрий деб белгиланган. 

24 варақдан иборат ҳужжатда глобал исишни 1,5 даражада ушлаб туриш мақсади «таъкидланади» ва «тасдиқланади», шу билан бирга, янги глобал ҳарорат рекордлари ва исиб бораётган иқлимнинг тобора аниқ таъсиридан хавотир билдирилади. Бундан ташқари, қарор лойиҳасида илмий хулосалар кейинги чора-тадбирлар учун асос бўлиши зарурлиги қайд этилган. Ҳужжат лойиҳаси 8 декабрдан бошлаб вазирлар йиғилишларида муҳокама қилинади. 

Германия бутун дунё бўйлаб кўмир, нефт ва газдан воз кечишга эришмоқчи 

Кўпгина мамлакатларнинг қаршиликларига қарамай, Германия ҳукумати Дубайда қазиб олинадиган ёнилғидан глобал воз кечиш қарори қабул қилинишини истаяпти. «Мақсадимиз аниқ: келажак қайта тикланадиган энергияга тегишли. Бундай ёнилғи даврининг охири бу ерда - COP28’да кўриниши керак», деди Германия ҳукуматининг иқлим бўйича комиссари Женнифер Морган. 

Ўз навбатида, Иқтисодий ҳамкорлик федерал вазирлиги давлат котиби Йохен Фласбарт иқлимни муҳофаза қилиш мақсадларига эришиш учун қазиб олинадиган ёнилғидан воз кечиш зарурлигини айтди. «Албатта, биз уни имкон қадар тезроқ тарк этишимиз керак», деди у.

Қазиб олинувчи ёнилғидан воз кечиш - COP28’даги энг мунозарали масала

Дубайда 200 га яқин давлатдан 97 минг вакил иштирок этаётган конференцияда глобал миқёсда кўмир, нефт ва газдан воз кечиш энг баҳсли масалалардан бирига айланди. БАА ва бошқа бир қанча давлатлар қазиб олинадиган энергия манбаларига таянишни давом эттирмоқчи ва углеродни ушлаш ва сақлаш каби технологиялардан фойдаланмоқчи. Бироқ, мутахассислар уларни илмий жиҳатдан баҳсли, жуда қиммат ва яқин келажакда кенг миқёсда фойдаланиш учун яроқсиз деб баҳолайди. 

БМТ бош котиби Антониу Гутерришга кўра, қазиб олинадиган ёнилғидан фойдаланишни тўлиқ тўхтатишгина инсониятга глобал исишни Целсий бўйича 1,5 даражада ушлаб туриш имконини беради. «Фан аниқ кўрсатяпти: 1,5 даража чегараси, агар биз барча қазиб олинадиган ёнилғини ёқишни тўхтатсак, реал бўлади», деди у. COP28 конференцияси 12 декабрда тугайди.