Фарғонада инновацион бизнес ғоялари стартапида ғолиб бўлган 65 тадбиркор пулини ололмаётгани айтиляпти

2023 йил июл ойида Фарғона вилоятидаги тадбиркорлар орасида инновацион бизнес ғояларини (стартап) амалга ошириш истагида бўлган тадбиркорлар ўртасида танлов эълон қилинган. Лойиҳа Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва Жаҳон банки билан ҳамкорликда ташкил этилган.

Маълум бўлишича, танловга Фарғона, Андижон ва Наманган вилоятларидан жами 128 та ариза келиб тушган. Экспертлар улар ичидан техник, молиявий ва ташкилий жиҳатдан энг юқори балл тўплаган ва молиялаштириш ҳажми танлов шартига мувофиқ 20 000 АҚШ долларидан ошмаган 65 та энг яхши ғоя ва стартапларни танлаган.

Танлов мезонларида кўрсатилишича, дастурнинг тахминий якунланиш жараёни 2023 йил июн ойида, субгрант ҳақида битим имзолаш июн ойида, лойиҳани жадаллаштириш дастури эса 2023 йил июл ойининг боши ва декабр ойининг охиригача тугатилиши белгиланган.

Дастур ғолибларининг Kun.uz'га қилган мурожаатида айтилишича, ғолибларнинг стартаплари 2024 йилнинг январ ойига ўтилганига қарамасдан ҳали молиялаштириб берилмаган.

Ғолиблардан бир Саидазим Жўрахоновнинг айтишича, Инновацион ривожланиш агентлиги ходимлари август ойида ютганлардан хусусий фирма очишни ва стартап учун маблағлар шу фирмага тушириб берилишини маълум қилган. Мурожаат қилаётган томон айтилган вақтда фирма очиб, солиқни тўлашни бошлаган.

“Тelegram гуруҳида биздан фирма очишни сўраганларидан кейин фирма очдик. Кимдир 2 ой, кимдир 6 ой олдин фирма очган. Ва солиқларни ҳам тўлаяпти. Мен танловнинг 2 йўналишида ғолиб бўлганман. Фирмаларим учун солиқ тўлаяпман. Лекин ҳали уларни ишга тушириб, фойда олганим йўқ. Солиқдан фойдага кирмаган фирмам учун тўлов қилишим кераклиги ҳақида хат келяпти”, – дейди Саидазим Жўрахонов.

Танловнинг яна бир ғолиби Севара Абдужабборова ҳам худди шу муаммога дуч келаётгани айтди.

“Менинг лойиҳам болаларни соғломлаштириш маркази очиш бўйича эди. Вазирликка ва масъул ташкилотларга қилган мурожаатларимиздан кейин, эрта-индин ҳал бўлади деб ортга суриб келишяпти. Айрим ҳолларда ёзма мурожаатларимиз жавобсиз ҳам қолди”, – дейди у.

Kun.uz ҳолатга аниқлик киритиш учун Инновацион ривожланиш агентлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва Жаҳон банки вакиллари билан боғланди.

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги матбуот хизмати Дилшод Назировнинг маълум қилишича, ғолиблар лойиҳаси тез орада молиялаштирилади, лекин уларга пул бериш кераклиги танлов шартларида кўрсатилмаган.

“Лойиҳанинг бошидан бошлаб ижрога қаратилиш нуқтаи назаридан молиялаштириш белгиланган. Яъни пул эмас. Пул эквивалентидаги техника-технологиялар ва иш ўрни яратишга қаратилади. Лойиҳанинг шартида пул бериш тўғрисида эмас, лойиҳа молиялаштирилиши ҳақида белгиланган”, – дейди у.

Инновацион ривожланиш агентлигининг изоҳига кўра, лойиҳани молиялаштириш Жаҳон банки ҳисобидан бўлади ва агентлик фақат танловни ўтказиб, ғолибларни аниқлаб берган.

“Одатда биз ғолибларга фирма очишни айтганимиздан кейин 15 иш кунида маблағларини тушириб беришга ҳаракат қиламиз. Бу сафар пул Жаҳон банкиники бўлгани учун лойиҳани молиялаштириш уларга юклатилган эди. Биз Жаҳон банкига бир неча маротаба ёзма ва оғзаки шаклда мурожаат қилиб, ишни тезлаштириб беришини сўраганмиз”, – дейди агентликнинг лойиҳага бириктирилган вакили.

Нега молиялаштириш ортга сурилаётганини Жаҳон банки матбуот хизмати вакили Улуғбек Пўлатов изоҳлади. Унинг айтишича, лойиҳаларнинг баъзиларида асбоб-ускуна билан боғлиқ харажатлар кўрсатилган бўлса, айримларида хизмат турлари билан боғлиқ харажатлар кўрсатилган.

“Жаҳон банки шу пайтгача пулнинг ўзини бериш учун эмас, асбоб-ускуналарни сотиб олиб бериш учун лойиҳаларни молиялаштирган. Бу бизнинг тажрибамизда биринчи марта бўляпти. Шу пайтгача биз фақат асбоб-ускуналарни харид қилиб берганмиз. Шунинг учун ташкилий масалалар вақт олади”, – дейди у.

Бироқ масъул лойиҳа қачон молиялаштирилиши бўйича аниқ сана айтгани йўқ.

“Айни пайтда агентлик билан ҳамкорликда танлов ғолибларининг бизнес режаларидаги тадбирларни молиялаштиришни назарда тутувчи ҳужжатларни тегишли қонунчилик ҳамда Жаҳон банки талаблари асосида ишлаб чиқиш жараёни амалга оширилмоқда. Молиялаштиришни назарда тутувчи барча механизмлар тўлиқ якунланиши билан тез орада стартап лойиҳалари белгиланган тартибда молиялаштирилади”, – деб қўшимча қилди Пўлатов.