АҚШ Молия вазирлиги Москва биржасини санкцион рўйхатга қўшгани сабаб Россия доллар ва евронинг рублга нисбатан курсини аниқлашнинг энг осон йўлидан маҳрум бўлди. Хўш, бу вазият рубл курсига қандай таъсир қилади, Ўзбекистон резидентлари бундай вазиятда нима қилишлари керак? Kun.uz'нинг бу ҳақдаги саволларига иқтисодчи Отабек Бакиров жавоб берди.

Ўзи нима гап?

AҚШ Молия вазирлиги Россия валюта бозорида доллар савдосига воситачилик қилувчи бир нечта молия институтларига, хусусан, Москва биржаси, Миллий клиринг маркази ва Миллий ҳисоб-китоб депозитарийсига нисбатан санкциялар жорий этди.

Натижада биржа 13 июндан бошлаб доллар ва евро савдосини тўхтатди. Курс тебраниши ҳаддан ташқари юқорилиги сабаб Россиядаги бир қатор банклар доллар сотишни вақтинча тўхтатди.

Рубл атрофидаги ҳолат юзасидан иқтисодчи Отабек Бакиров Kun.uzga берган интервюсида шарҳ берди.

Бу техник масала, иқтисодий омилларга боғлиқ эмас”

— 12 июн куни АҚШ Россиядаги бир нечта бизнес субъектлари, йирик ишлаб чиқарувчиларга, давлат назоратидаги юридик шахсларга санкциялар пакетини кенгайтирди. Бу 12 июн куни тушдан кейин соат 3-4 ларда маълум бўлди, иш куни якунланишига яқин хабар берилди. Москва биржаси, унинг клиринг палатаси, депозитарийси санкциялар рўйхатига тушган. Бу шуни англатадики, саналган учта субъект энди доллардаги операцияларни амалга ошира олмайди. Кечга яқин валюта биржаси “эртадан биз қимматли қоғозлар, металлар ва валюта платформасида савдоларни долларда амалга оширмаймиз”, деб баёнот берди. Эрталаб Ҳонгконг долларида ҳам савдолар тўхтатилди, чунки Ҳонгконг доллари ҳам Москва биржаларида савдоси мавжуд эди. У долларга қаттиқ боғланган, бундай валюталар долларнинг функциясини ўзида акс эттиради. Бу хавотир уйғотди. Аммо бу иқтисодий ҳодиса эмас, иқтисодий мотивларга асосланган омил эмас. Чунки бу ерда импорт ошиб кетаётгани йўқ, экспорт тушиб кетаётгани йўқ. Рубл курсига таъсир қиладиган фундаментал мотивлар юз бераётгани йўқ. Техник ҳолат юз беряпти. Бу шу пайтгача бозор иштирокчилари бўлган субъектларга етарли даражада таъсир қилади. Бугундан биржада савдолар амалга ошмагани учун экспортчилар биржага тушумини олиб чиқиб сота олмади, импортчилар доллар сотиб ололмади. Бозорда етарли даражада сотувчилар ва сотиб олувчилар мавжуд бўлмагани учун курс қандай ўзи, бугун савдолар қанақа лотларда амалга оширилади, деган мавҳумлик пайдо бўлди.

Россия Марказий банки энди биз ҳар кунлик доллар курсини тижорат банкларининг ўзларининг мижозлар билан биржадан ташқаридаги харидлар ва сотувлар орқасидан йиғилган маълумотлар асосида аниқлаймиз деяпти. Илгари й бозор иштирокчилари валюта биржасидаги курснинг ўзгаришини, қанча ҳажмда валюта сотилаётгани ёки сотиб олинаётганини кўриб турарди. Ҳозир шу нарса йўқ, ўз -ўзидан банклар ўзларини ҳимоялаш учун сотиб олиш курсларини кескин пасайтирди, сотиб олиш курсларини кескин юқорилаштирди. Жуда кўп Россия банкларида долларни сотиб олиш курси 50-60 рубл, сотиш курси 120 рублдан 200 рублгача бўлган фарқни кўрасиз. Чунки эртага курс қандай шаклланишини ҳеч ким билмайди. Марказий банк томонидан етарли даражада сигналлар берилгани йўқ. Ҳали улар сигнал бериши учун юз бераётган ҳодисаларни тўла англаб олиши керак.