АҚШ Молия вазирлиги 21 ноябр куни Россиянинг Газпромбанкига қарши санкциялар киритган эди. Бу – Ўзбекистоннинг ривожланаётган тоғ-кон саноати учун жиддий “бош оғриғи” бўлиши мумкин. Ушбу тармоқ ҳозиргача 4,8 миллиард долларлик “Ёшлик” конини ўзлаштириш лойиҳасини молиялаштиришда рус банкига таяниб келган, дея ёзади The Diplomat.
“Газпромбанк халқаро тўлов тизимидан четлаштирилгач, Ўзбекистоннинг “Ёшлик” конини кенгайтириш бўйича энг муҳим лойиҳасини амалга оширишда узилишлар юзага келиши мумкин, айни пайтда мамлакат муқобил кредиторлар топишга шошилади ёки иккиламчи санкцияларга дучор бўлиш хавфи мавжуд”, дейилади мақолада.
Шунингдек, бу Ўзбекистонда фаолият юритаётган Европа кончилик ва муҳандислик компаниялари, банклар ва давлат томонидан қўллаб-қувватланадиган экспорт-кредит агентликларига ҳам жиддий молиявий зарба бериши мумкин.
Ўзбекистонда мис қазиб олиш ишлари давлатга қарашли Олмалиқ кон-металлургия комбинатида амалга оширилади. Айни пайтда комбинат қиймати 4,8 миллиард долларлик “Ёшлик” конини кенгайтириш лойиҳаси устида ишлаяпти. Бу лойиҳа конда мис ишлаб чиқаришни 78 фоизга ошириб, 2026 йилда 264 минг тоннага етказиши кўзда тутилган. Олтин ишлаб чиқариш ҳам 50 фоизга ошиб, 800 минг унцияга етиши керак. Компания раисининг таъкидлашича, ислоҳотлар ОКМКни дунё миқёсида мис рудасини қайта ишлаш бўйича етакчи корхонага айлантиради.
Май ойида Россия президенти Владимир Путин икки кунлик давлат ташрифи билан Тошкентга келганди, “Ёшлик” лойиҳаси ҳам икки мамлакат ўртасидаги иқтисодий алоқаларни чуқурлаштириш бўйича музокаралар доирасида муҳокама қилинганди.
Россия 2021 йилдан бери мазкур лойиҳага қизиқиб келади, ўша пайтда Газпромбанк ва Россиянинг давлат тараққиёт банки ВЭБ.РФ ОКМК билан Россиядан тоғ-кон ускуналарини сотиб олишни молиялаштириш бўйича 2 миллиард долларлик келишувга эришганди. 2022 йилда ВЭБ.РФ билан 800 миллион долларлик битимнинг бир қисми бекор қилинади. Бу банкнинг АҚШ, Европа Иттифоқи ва Буюк Британия санкцияларига учраши фонида юз берди.
Октябрда эълон қилинган ОКМКнинг ривожланиш стратегиясида Газпромбанк лойиҳадаги асосий инвестор сифатида аниқ кўрсатилган. Хусусан, Россия банки 1 миллиард доллар миқдорида кредит тақдим этган, шундан 670 миллион доллари аллақачон Германиянинг Thyssenkrupp, Швейцариянинг ABB Group ва Британиянинг Weir Group компанияларидан кончилик ускуналарини харид қилиш учун ишлатилган.
“АҚШнинг Россияга қарши санкцияларни кучайтириш мақсадида Газпромбанкни ҳам қора рўйхатга киритиши ОКМК учун санкциялар хавфини ва логистика муаммоларини келтириб чиқариши, шунингдек, Ўзбекистонга экспорти санкция остига тушган банк томонидан молиялаштирилган Европа компанияларига ҳам таъсир кўрсатиши мумкин”, дейилади мақолада.
