Тошкент шаҳридаги автобусларда 2025 йил 1 январдан йўлкирани нақд пулда қабул қилиш тўхтатилди. Ҳозирда йўл ҳақи транспорт, банк карталари ва бир марталик QR-чипталар орқали амалга оширилмоқда. Хўш, янги тизимга мослашув жараёни қандай кетмоқда? Kun.uz пойтахт кўчаларида айни мавзуда сўровнома ўтказди.
Сўровномада қатнашган йўловчиларнинг кўпчилиги йўлкирани банк пластик карталари орқали тўлаётганини маълум қилди. Нақд пулсиз тўлов тизимига мослашиш билан боғлиқ тушунмовчиликлар эса асосан мактаб ўқувчилари ва кекса ёшлилар орасида кузатиляпти. Улар бунга сабаб сифатида мобил иловадан фойдаланишни билишмаслиги, пластик карталарининг мавжуд эмаслиги, шунингдек, барча бекатларда инфокиосклар йўқлигини келтирди.
“Шаҳар ичида жойлашган автобекатларнинг барчасини инфокиосклар билан тўлиқ таъминлаш жараёни қайси вақтда якунланиши борасида аниқ муддат белгиланмаган, жараён доимий равишда давом этади. Айни пайтда инфокиосклар бекатлар атрофига 300 метргача бўлган радиусда жойлаштириляпти. Масалан, бир бекатга келганда унинг ёнидан инфокиоск топа олмасангиз, қурилма бекатнинг ўнг ёки чап томонига 50-100 метрдан 300 метргача бўлган масофа орасида ўрнатилган бўлади.
Ҳозирда Тошкент шаҳрида 2600 та автобекат мавжуд бўлса, уларнинг атрофида 5 000 дан ортиқ инфокиосклар фаолият юритмоқда. Тизим янги бўлгани учун ҳали ўрганиш ишлари олиб борилмоқда, қаерда эҳтиёж кўпроқ бўлса, ўша нуқтадаги бекатларга 2-3 тадан ҳам инфокиоскларни ўрнатиш кўзда тутилган”, – дейди Транспорт назорати инспекцияси матбуот котиби Фирдавс Хайриддинов.
Нақд пулсиз тўлов транспорт қатновидан тушадиган маблағларнинг тўлиқ ва шаффоф тарзда жамғарилиши, автобусларнинг бекатларда узоқ пайт ушланиб қолмай А нуқтадан Б нуқтага ўз вақтида етиб бориши учун самарали усул. Аммо тизимни реализация қилишда эътибор қаратилиши зарур бўлган муҳим жиҳатлар бор. Булардан бири барча бекатларда ҳам инфокиосклар мавжуд эмаслиги бўлса, иккинчиси мазкур қурилмалардан чек олишда кузатиладиган ноқулайликлардир. Масалан, Paynet инфокиоскларидан автобусга чипта харид қилиш учун 1 та 2000 сўмлик ва 1 дона 1000 сўмлик ёки 3 дона 1000 сўмлик қоғоз пулни киритишингиз керак. Марказий банк 2022 йилдан 1000 сўмлик қоғоз ва банкнота шаклида чиқарилмаслиги ва танга кўринишида муомалага киритилишини эълон қилганидан буён аҳоли вакиллари орасида 1000 сўмлик купюра анқонинг уруғидек камайган. Банкомат эса тангани қабул қилмайди.
Бундан ташқари, каттароқ суммада банкоматга киритилган маблағ фойдаланувчига нақд пул шаклида қайтарилмасдан, телефон рақами ҳисобига ташлаб берилади. Бу эса, ўз ўрнида, QR-чипта сотиб олаётган йўловчилар учун ноқулайликларни келтириб чиқаради. Шунингдек, инфокиосклардан харид қилинган чипталар бир марталик бўлиб, қисқа муддат ичида чек “яроқсиз”га айланади.
