Дунё марказий банклари: жами активлар бўйича топ-20

Евроҳудуд — дунёдаги энг йирик марказий банклар блоки. Уларнинг жами активлари 7,13 триллион долларни ташкил этган. Евроҳудуддан кейин рейтингда Хитой (6,62 трлн доллар) ва АҚШ (6,58 трлн доллар) келади.

Япония ҳам анъанавий равишда юқори ўринда туради (4,51 трлн доллар). Мамлакат марказий банки баланси ўта юмшоқ пул-кредит сиёсати сабаб доимий равишда ўсиб бормоқда.

Бешталикка, шунингдек, Швейцария ҳам кирган. Швейцария марказий банки активларининг катта қисми — хорижий захиралар бўлиб, улар валюта ва қимматли қоғозларни ўз ичига олади ва жумладан курсни барқарорлаштириш учун ҳам ишлатилади.

Ўнталикка, бундан ташқари, Буюк Британия, Ҳиндистон, Бразилия, Сингапур ва Ҳонгконг марказий банклари ҳам кирган. Ҳиндистон ва Бразилиянинг топ-10га кириши ривожланаётган бозорларнинг глобал пул-кредит тизимидаги салмоғи ошиб бораётганини кўрсатади.

Муаллифлар инфографикани Халқаро ҳисоб-китоблар банки (Bank for International Settlements, BIS) маълумотлари асосида тузган. Россия рейтингга киритилмаган, чунки таққосланадиган ва долзарб маълумотлар ҳар доим ҳам мавжуд эмас.

Ўзбекистонда ҳам сўнгги йилларда Марказий банк активлари ҳажми сезиларли даражада ошиб бормоқда. Бу, аввало, олтин-валюта захираларининг ўсиши, ташқи савдо ҳажмининг кенгайиши ва молия тизимидаги ислоҳотлар билан боғлиқ. Марказий банк миллий валютани барқарор сақлаш, ташқи шокларга қарши ҳимоя “буфери” яратиш ва молиявий барқарорликни таъминлаш мақсадида захираларни эҳтиёткорлик билан бошқариб келмоқда.

Сўнгги йилларда Ўзбекистон пул-кредит сиёсатида муҳим ўзгаришлар кузатилди. Марказий банк инфляцияни таргетлаш режимига босқичма-босқич ўтди, бозор механизмларини кучайтириш ва фоиз ставкалари орқали иқтисодиётга таъсир кўрсатиш амалиётини кенгайтирди. Бу эса миллий молия тизимининг шаффофлиги ва инвесторлар ишончини оширишга хизмат қилмоқда.

Ўзбекистон жаҳон миқёсидаги энг йирик марказий банклар рейтингига ҳали кирмаган бўлса-да, Марказий Осиё минтақасида у энг фаол ва тизимли ислоҳот олиб бораётган регуляторлардан бири ҳисобланади. Иқтисодий ўсиш суръатлари ва молиявий тизим барқарорлиги сақланса, Ўзбекистоннинг глобал молия тизимидаги ўрни ҳам босқичма-босқич мустаҳкамланиб боради.