Халқаро ҳуқуқ ҳимояси ташкилоти Human Rights Watch (HRW) Украинага қарши Россиянинг тўлиқ кўламли уруши тўртинчи йилига кирган пайтда, Россияда фуқаролик жамияти вакилларига нисбатан репрессиялар тобора кучайиб бораётганини кескин танқид қилди. Ташкилотнинг билдиришича, Кремл “режим танқидчиларини мамлакат ичида ҳам, чет элда ҳам” янада шиддат билан таъқиб қилмоқда. Бу ҳақда HRW чоршанба куни, 4 февралда “Жаҳон ҳисоботи — 2026”ни тақдим этар экан, маълум қилди.
HRW таъкидлашича, “ҳар қандай турдаги ўзгача фикрлашни бостиришга интилар экан, ҳокимият цензура ва кузатувни қўллашни кенгайтирди, давлат хавфсизлигига қарши жиноятлар айбловларидан тобора кўпроқ фойдаланди ҳамда “чет эл агентлари” деб топилган режим танқидчиларини жиноий таъқиб қилиш жараёнини йўлга қўйди”.
Шунингдек, HRW Европа ва Марказий Осиё бўйича директори вазифасини вақтинча бажараётган Бенжамин Уордга кўра, Россия ҳокимияти “анъанавий қадриятлар” учун ўз “юриши”ни янада фаол олиб бормоқда; бу кампаниянинг нишонлари мигрантлар ва бошқа инсонлар бўлмоқда. Уорд бу кампания бора-бора аёлларнинг репродуктив ҳуқуқларига қарши йўналиш олаётганини ҳам эслатди.
Ўтган йил Россия судлари РФда “экстремистик ташкилот” деб эълон қилинган тузилмада гўёки иштирок этганлик бўйича ишлар юзасидан илк айблов ҳукмларини чиқарган. Янги жиноий ишлар ҳам қўзғатилган, таъқибга учраётганлар орасида китоб нашриётчилари ҳам бор.
Бундан ташқари, “чет эл агентлари” деб белгиланган шахслар мажбуриятларига риоя қилмагани учун жиноий таъқиб кескин кучайтирилган. 78 та ташкилот “номақбул” деб эълон қилинган, улар орасида Human Rights Watch ҳам бор. Россияда сиёсий маҳбуслар сони 2025 йилда 1 217 нафаргача (шу жумладан 108 нафар аёл) ошган — 2024 йил охирида бу кўрсаткич 805 нафар эди.
HRW, шунингдек, Россияда мигрантлар ҳуқуқларини чеклаш кампанияси ҳақида ҳам ёзди: рейдлар, меҳнат мигрантларига нисбатан ғайриинсоний муносабат ва миграция қонунчилигининг янада қатъийлаштирилиши қайд этилган. Улар, қонуний мақомни тасдиқловчи ҳужжатлар ва рус тилини билиш бўйича тестдан ўтиш талабларисиз чет эллик болаларни давлат мактабларига қабул қилиш тақиқланганига эътибор қаратган. HRW маълумотича, бу мигрант болаларининг 87 фоизини мактабга ёзиш рад этилишига олиб келган.
“Россия барча сиёсий маҳбусларни озод қилиши ва инсоннинг асосий ҳуқуқларига зид бўлган барча қонунларни бекор қилиши керак — жумладан, урушга қарши фикр билдиришни тақиқловчи қонунлар, ‘чет эл агентлари’, ‘номақбул’ ташкилотларга қарши йўналтирилган қонунлар. Шунингдек, Россия мигрантлар ва уларнинг болаларини камситувчи қонунларни ҳам бекор қилиши лозим”, — деб чақирди Human Rights Watch.
