Мюнхен хавфсизлик конференцияси доирасида энг қизиқ сессиялардан бири Украина президенти Володимир Зеленский билан ўтди. У ўтган январь ойида Украина кўрган зарар ва Россия ҳар бир километр Украина ери учун тикаётган ресурс ҳақида маълумотларни тақдим этди. Путин подшоҳ эмас, урушнинг қули, у тирик экан онгида уруш айланаверади, деди Зеленский. Унинг қўшимча қилишича, Европа Украина ҳимоясида маҳкам, қурол ишлаб чиқаришдаги қўлловдан ташқари 90 млрд евролик ёрдам кафолати ҳам берилган.
Украина президенти Володимир Зеленский сессиясида Европа ва АҚШнинг номдор сиёсатчилари ҳам қатнашди. Тингловчилари қаторида НАТОнинг собиқ ва ҳозирги бош котиблари, Молдова президенти, АҚШ конгресси аъзолари, АҚШ собиқ давлат котиби ва биринчи хоними – Ҳиллари Клинтон ва бошқалар залдан ўрин олганди. Даставвал Зеленскийнинг саҳнага чиқишини барча давомли қарсаклар билан қарши олди. Володимир Зеленский тахминан ярим соатлик нутқини тақдим этди, ундан сўнгра сессия муҳокама билан давом этди.
Зеленский нутқини Украинанинг ҳамкорлари ҳамда Киевга ёрдам қўлини чўзганларга раҳмат айтишдан бошлади. Президент биргина ўтган январь ойида Украина кўрган зарар ва Россия ҳужумининг кўламига тўхталди.
“Охирги зарба содир бўлганида, кўпчилигингиз аллақачон Мюнхенда эдингиз. Январь ойининг ўзида 150 та ҳар хил турдаги рус ракеталари ва 50 дан ортиқ планерли бомбалар. Ва ҳар ой шундай бўлади. Буни ўз шаҳрингизда тасаввур қилинг: вайрон бўлган кўчалар, харобага айланган уйлар, ер остида қурилган мактаблар. Ва бу, албатта, Россия туфайли, 4 узоқ йил давомида Украинадаги кундалик ҳаёт. Россия кўплаб баллистик ракеталардан фойдаланади ва қўшма ҳужумларни амалга оширади. Зарбаларнинг аксарияти электр станцияларимизга ва бошқа муҳим инфратузилмаларга қаратилган ва Украинада Россия ҳужумларидан зарар кўрмаган бирорта ҳам электр станцияси қолмаган, бирорта ҳам. Аммо биз ҳали ҳам электр энергияси ишлаб чиқарамиз. Халқимиз туфайли буни қилоляпмиз.Россия ҳужумлари Украинада деярли ҳар кеча содир бўлади ва ҳафтасига камида бир марта оммавий зарбалар берилади. Шунга қарамай, Украина кенг кўламли урушнинг 1451 кунига бардош берди, бу ҳамма башорат қилганидан узоқроқдир. Ва мен сиздан Украинага қилинган бу ҳужумларнинг ҳақиқий кўламини тушунишингизни истайман. Биз биргина ўтган январь ойининг ўзида 6000 ҳужумчи дронлардан ҳимояланишга мажбур бўлдик, буларнинг ҳаммаси эса «Шаҳед» дронлари эди”, деди Володимир Зеленский.
Мавзуга оид
Украина президентининг қўшимча қилишича, уруш даврида у эшитган энг ёмон ҳисобот ҳаводан мудофаа тизимида ҳеч қандай қурол қолмагани ҳақида эди.
“Ростини айтсам, уруш даврида етакчи эшитиши мумкин бўлган энг ёмон нарсалардан бири бу ҳаво кучлари қўмондонининг ҳаво мудофааси бўлинмалари бўшаб қолгани ҳақидаги ҳисоботидир. Улар ҳаво ракеталарини Россия зарбаларини тўхтатиш учун ишлатишади. Разведка маълумотларига кўра, бир ёки икки кун ичида янги оммавий ҳужум бўлиши мумкин. Баъзан биз ҳимоя учун янги ракеталарни ҳужумдан сал олдин етказиб беришга муваффақ бўламиз, баъзан эса энг сўнгги, охирги дақиқаларда. Мен Германия, Норвегия, Нидерландияга Европада бизга ҳаво мудофааси тизимларини беришдаги кучли етакчиликлари учун алоҳида миннатдорчилик билдирмоқчиман. Бу тизимлар ҳаётимизни сақлаб қолмоқда”, деди Зеленский.
“Эрондаги режим сабаб украиналиклар қурбон бўлмоқда”
Мюнхендаги конференцияда АҚШнинг ҳозирги сиёсати ва Эрондаги мавжуд режим энг кўп танқид қилинаётган икки мавзу бўлмоқда. Украина президенти ҳам ўз чиқишида оятуллоҳ режимини ёмонлаб, айнан Эрон бераётган «Шаҳед» дронлари сабаб минглаб украиналиклар қурбон бўлаётганини гапирди. Унинг қўшимча қилишича, йилдан йилга бу дронлар мукаммаллашиб бормоқда.
“Бу уруш давомида қуроллар уларни тўхтатишга қаратилган сиёсий қарорлардан тезроқ ривожланди. Эрон режими Россияга «Шаҳед» дронларини берганида, улар оддий қурол эди. Уларни осонгина уриб тушириш мумкин эди. Энди эса «Шаҳед» бошқача. Унинг реактив двигатели бор, у турли баландликларда уча олади. Айтганча, уни реал вақт режимида Риодаги оператор томонидан ҳам бошқариш мумкин ва у ўз нишонига етиши учун Старлинкдан фойдалана олади. Айни пайтда Мюнхен ва бошқа шаҳарлар кўчаларида одамлар Эронда эркинликни қўллаб-қувватлашга чақирмоқда. Биз буни кўрдик. Украина Эрон билан чегарадош эмас ва биз Эрон режими билан ҳеч қачон манфаатлар тўқнашувига дуч келмаганмиз, аммо улар Россияга сотган Эроннинг «Шаҳед» дронлари айниқса бизнинг одамларимизни, украиналикларни ўлдирмоқда ва инфратузилмамизни вайрон қилмоқда. Эрон режими аллақачон кўп зарар етказган ва бошқа кўплаб режимларга қараганда кўпроқ зарар етказиши мумкин”, деди Украина раҳбари.
Зеленский ўз сўзи давомида Эрон халқи ҳам украиналиклар сингари дунёдан мадад кутаётганини қўшимча қилди.
“Бугун Эрон халқи дунёдан, биз Украинада Россия босқини бошланган 24 февраль куни муҳтож бўлган нарсани – бирлик, қатъият ва тезликни кутмоқда. Албатта, тезлик, ёрдамдаги тезлик. Эрондаги каби режимларга вақт берилмаслиги керак, уларда вақт бўлса, улар фақат кўпроқ одам ўлдиради. Улар дарҳол тўхтатилиши керак”, деди у.
“Европадан 90 млрд евролик ёрдам ваъдаси бор”
Зеленскийга кўра, Европа Украина ҳимоясида маҳкам. Айни дам қуроллар ишлаб чиқаришдаги ёрдамдан ташқари 90 млрд евролик ваъда ҳам бор.
“Украинада ва ҳамкор мамлакатларда юзлаб ишлаб чиқариш майдончалари аллақачон ишламоқда. Ва бизда Дания модели бор, раҳмат, Метте, сизнинг жамоангиз, сизнинг одамларингиз Украинада қурол ишлаб чиқаришга сармоя киритмоқда. Бизда Германияда қўшма ишлаб чиқариш мавжуд ва у кеча расман бошланди, барчага ва Фридрихга раҳмат. Ва бизда қўшма артиллерия ташаббуси мавжуд. Биз Шимолий Европа мамлакатлари, Буюк Британия ва Франция, Нидерландия, Италия ва Полша ҳамда Қўшма Штатлар, Канада ва Туркия билан биргаликда кўп ишлар қилмоқдамиз. Японияда Бош вазир, ҳукумат туфайли муҳим ўзгаришлар бор ва биз Япония иродалилар коалициясида биз билан бирга эканлигини қадрлаймиз. Европадан, жумладан биз учун икки йилга 90 миллиард евролик кучли қарорлар мавжуд”, деди Володимир Зеленский.
Зеленский Мюнхендаги чиқишида Путин ҳали-ҳануз молиявий барқарор эканидан нолиди. Унинг фикрича, Россия президенти айнан Европанинг ўзида молиявий барқарорлик кафолатларига эга.
“Келинг, муаммога кўз юммайлик. Россиянинг ҳали ҳам Шимолий Корея каби режимлари ва бутун дунё бўйлаб санкцияларни четлаб ўтиб, Россия қуроллари, рус ракеталари учун компонентлар етказиб берадиган шериклари бор. Бундан ташқари, Путин ҳали ҳам молиявий барқарорлик кафолатларига эга. Бу кафолатларнинг катта қисми шу ерда, Европада, Европа денгизларида жойлашган. Айтмоқчиманки, Россия нефть танкерлари ҳали ҳам Европа қирғоқлари бўйлаб Болтиқ денгизида, Шимолий денгизда ва Ўрта ер денгизида эркин ҳаракатланмоқда. Россия ҳали ҳам 1000 дан ортиқ танкердан фойдаланади, уларнинг ҳар бири, аслида, Кремль учун сузувчи ўқлардир. Мен яқинда буни президент Макрон, президент
фон дер Ляйен ва бошқа етакчилар билан гаплашдим. Уларга буни тузатишга тайёрликлари учун миннатдорчилик билдираман. Биз Европа қонунчилигини янгилаш ҳақида гаплашдик, токи рус танкерлари нафақат ушлаб турилиши, балки блокланиши ҳам мумкин бўлсин. Бу барча танкерларни блоклаш муҳим ва уларнинг барчаси мусодара қилиниши керак. Қўшма Штатлар ўз қирғоқлари яқинидаги соядаги рўйхатдаги танкерларга қарши ҳаракат қилади ва бу ҳақиқатан ҳам ишлайди. Бу пулларсиз Путиннинг бу уруш учун пули бўлмас эди. Келинг, буни амалга оширайлик”, деди Зеленский.
“Россия ҳар 1 километр ерга 156 аскарнинг жонини тикмоқда”
Зеленскийнинг урушдаги талафотлар ҳақида берган статистик маълумотлари сессияда кўпчиликнинг эътиборини тортди. Хусусан, Украина президентига кўра, Путиннинг режими ҳар бир километр украин ери учун камида 156 аскарнинг жонини тикмоқда. Киев аниқлаган маълумотларга кўра, ойида камида 35 минг рус аскарлари ҳалок бўлади ва бунга Кремль пинагини ҳам бузмайди. Агарда шу рақамни 50 мингга чиқарсак, Путин ўйланиб қолади, дейди президент Зеленский.
“Энди мен қуруқликдаги урушнинг нархи ҳақида гапирмоқчиман. Путин учун бир ойлик уруш нимани англатади? Фақат декабрь ойида бизнинг кучларимиз 35 000 босқинчи аскарни - ўлдирган ва оғир яралаган. Январь ойида бир нечта рус ҳужумлари бўлди ва натижада Россиянинг йўқотишлари тахминан 30 000 ни ташкил этди. Ҳатто Донецк фронтида босиб олинган Украина ерининг ҳар бир километри учун Россия тўлайдиган аниқ нарх ҳам бор. Бу энг кескин ҳудудлардан бири ва бу ҳақда ҳамма билади. Ҳозир Россия 1 километр учун тўлайдиган нарх 156 аскарнинг жонини ташкил этади. Путин ҳозир бу ҳақида қайғурмайди, лекин у қайғура бошлайдиган даража бор, аминман. Ҳар ой Россия тахминан 40 000 кишини, баъзан бироз кўпроқ 42-43 минг кишини сафарбар қилади. Уларнинг ҳаммаси ҳам фронт чизиғига етиб бормайди, шунинг учун умуман олганда, Украинадаги рус контингентининг ҳажми бу йил ўсмаяпти. Армиямиз учун вазифа аниқ: кўпроқ рус босқинчиларини йўқ қилиш, чунки улар босқинчилар. Ва мақсад аниқ: ойига камида 50 минг. Бу Путиннинг қарорларига таъсир қилади”, дейди Украина раҳбари.
“Путин подшоҳ эмас, урушнинг қули”
Хавфсизлик конференциясида Зеленский Путин ҳақида ўта қаттиқ гаплар гапирди. Украина раҳбари рус ҳамкасбини подшоҳ эмас, балки урушнинг қули, деб атади. Президентга кўра, Путин ҳозир маслаҳатни замонавий одамлар билан эмас, тарихдаги Пётр ва Екатерина билан қилади.
“Украина бу урушни танламади, украиналиклар терминаторлар эмас, оддий одамлардир. Бизнинг одамларимиз ҳам ҳалок бўлмоқда. Шунинг учун биз бу урушни тўхтатиш ва хавфсизликни кафолатлаш учун ҳамма нарсани қиляпмиз. Лекин муаммо шундаки, Путин энди бошқа ҳеч нарса билан қизиқмайди. Путин оддий одамлардек яшамайди. У кўчаларда юрмайди, уни кафеда кўрмайсиз, унинг набиралари ўз шаҳрида оддий болалар боғчасига бормайди. У ҳокимиятсиз ёки ҳокимиятдан кейинги ҳаётни тасаввур қила олмайди. Оддий нарсалар уни қизиқтирмайди. Путин ҳудудий ютуқлар борасида ҳозирги замон одамларидан кўра кўпроқ подшоҳ Пётр ва император Екатерина билан маслаҳатлашади. Путинни урушсиз тасаввур қила оласизми, очиқ айтинг? Ҳозир унинг бутун диққат-эътибори Украинада ва Украинада, ҳеч ким унинг халқимизни қўйиб юборишига ишонмайди, лекин у бошқа Европа халқларини ҳам қўйиб юбормайди, чунки у уруш ғоясидан воз кеча олмайдиган инсон”, деди Украина раҳбари.
Зеленскийнинг қўшимча қилишича, Путин ўзини подшоҳ деб билиши мумкин, лекин аслида у урушнинг қули. Ва агар у яна 10 йил яшаса, бу уруш бўлиши ва қайтиши ёки кенгайиши мумкин дегани. Президент нутқи охирида урушнинг олдини ололмагани учун ўша пайтдаги дунё раҳбарлари ва хусусан АҚШдан нолиди. Россиянинг ҳужуми реал бўлиб турган пайтда генералларини Вашингтонга жўнатганини, бироқ америкаликлар Киевга “хандақ қазишни” маслаҳат берганини эслатди. Ўшанда минглаб рус аскарлари чегарамизда эди ва биз АҚШдан хандақ қазиш таклифини олгандик, деди у.
