АҚШ ва Эрон ўртасида отишма, Хитойда ўлимга ҳукм қилинган вазирлар ва Ҳамас расмийсининг ўғлини ўлдирган Исроил – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

АҚШ ва Эрон ўртасида отишма

Пайшанба куни АҚШ ва Эрон ўртасида яна отишма рўй берди. Бу бир ой давом этган сулҳ давридаги энг жиддий синов бўлди.

Эрон ҳарбий қўмондонлиги АҚШни Эрон нефть танкери ва яна бир кемани нишонга олганликда айблади. Шунингдек, АҚШ кучлари Ҳўрмуздаги Кешм ороли ва материкдаги иккита аҳоли пунктларига ҳаво ҳужумлари уюштирган. Эрон ҳарбийлари бунга жавобан бўғознинг шарқий қисмида ва Чобаҳор порти яқинида сузаётган АҚШ ҳарбий кемаларига ҳужум қилган.

Эрон ҳарбий вакили уларнинг зарбалари «сезиларли зарар» етказганини айтди. Бироқ АҚШ Марказий қўмондонлиги ўзининг бирорта объекти шикастланмаганини маълум қилди.

CENTCOM'нинг билдиришича, Эрон учта ҳарбий кемани нишонга олган ҳужумда ракета, дрон ва кичик қайиқлардан фойдаланган. АҚШ бунга жавобан ракета ва дрон базалари ҳамда бошқа нуқталарга зарба берган.

Эрон томони яна ҳужумга учраса, қатъий жавоб қайтаришини билдирди. «Эрон ҳар қандай тажовузга иккиланмасдан жавоб қайтаради», дейилади баёнотда. Кейинроқ Эрон давлат ОАВлари бир неча соатлик отишмадан сўнг вазият нормал ҳолатга қайтганини хабар қилди.

Президент Доналд Трамп журналистларга сулҳ ҳали ҳам кучда эканини айтди ва тўқнашувнинг аҳамиятини пасайтиришга ҳаракат қилди. «Улар бугун биз билан ҳазиллашди. Биз эса уларни яксон қилдик», деди Трамп.

Шунингдек, Трамп пайшанба кунги ҳарбий ҳаракатларга қарамай, Теҳрон билан музокаралар давом этаётганига ишора қилди. Унинг таъкидлашича, Эрон унинг «ҳеч қачон ядровий қуролга эга бўлмаслик» талабига рози бўлган. «Уларда ядровий қуролга ноль имконият бор. Улар буни билишади. Буни имзолашадими ёки йўқми, кўрамиз», деди у.

Халқаро молиявий бозорлар эса тинчлик келишуви ҳақидаги умидларга қараб кескин тебраниб турибди.

Зеленский: Парадга борманг

Украина президенти Володимир Зеленский Россиянинг Ғалаба паради муносабати билан эълон қилган чекланган сулҳини танқид қилди.

«Москва шунчаки ўз парадини ўтказишни — йилда бир марта бир соатга майдонга хавфсиз чиқиб олишни, сўнгра яна одамларимизни ўлдиришда давом этишни истайди», деди Зеленский тунги видеомурожаатида.

Зеленскийга кўра, бу Россия раҳбарияти томонидан жуда ғалати ва мутлақо номуносиб ҳаракат:

«Руслар аллақачон 9 майдан кейин зарбалар ҳақида гапирмоқда. Бу Россия раҳбариятининг ғалати мантиғи ва нохолислигидан. Россияга яқин бўлган баъзи давлатлар вакиллари Москвада бўлиши ҳақида хабарлар бор. Тавсия қилмаймиз», дея қўшимча қилди Зеленский.

Кремль бу йил илк бор парадни ҳарбий техникаларсиз ўтказмоқда. Бундан ташқари, парад вақтида бутун Москвада мобил алоқа ҳам чекланиши кутилмоқда.

Зеленскийнинг сўзларига кўра, Россия аввалроқ Киев томонидан таклиф қилинган 5-6 май кунларидаги сулҳ режасига амал қилмаган. Украина ўша кунларда тинчлик ўрнига «фақат янги зарбалар ва янги таҳдидлар» олганини билдирди.

Ҳозирча, сулҳ муддати бошлангандан сўнг Россия томонидан зарбалар ёки бошқа ҳарбий фаоллик ҳақида хабарлар берилмади. Тартиб кучга киришидан олдинги соатларда Украинанинг айрим ҳудудларида ҳаво ҳужуми ҳақида огоҳлантиришлар эълон қилинганди.

Айни вақтда Украинанинг бош музокарачиси Рустем Умеров тинчлик битими бўйича АҚШ вакиллари билан учрашиш учун Маямига етиб борган.

Исроил Ҳамас бош музокарачисининг ўғлини ўлдирди

Исроил ҳаво ҳужуми натижасида Ҳамаснинг Ғазо келажаги бўйича музокаралардаги бош вакили Халил ал-Хайянинг ўғли ҳалок бўлди. Бу воқеа Ҳамас етакчилари Қоҳирада музокаралар ўтказаётган бир вақтга тўғри келди.

Соғлиқни сақлаш расмийларига кўра, Халил ал-Хайянинг ўғли Аззам ал-Хайя чоршанба оқшомида амалга оширилган ҳужумда жароҳат олган. У пайшанба куни вафот этган. Reutersʼнинг ёзишича, Аззам — Халилнинг Исроил ҳужумларидан ҳалок бўлган тўртинчи ўғлидир.

Ал-Хайя ўғлининг ўлими эълон қилинишидан олдин Al-Jazeera'га берган интервьюсида Исроил — АҚШнинг «Тинчлик кенгаши» томонидан назорат қилинаётган Ғазо режасини барбод қилишга уринаётганини айтганди. Исроил ҳарбийлари ушбу ҳолат юзасидан изоҳ бермади.

Бундан ташқари, пайшанба куни кечроқ Ғазо шаҳрига берилган Исроил зарбаси натижасида камида уч нафар полиция ходими ҳалок бўлган, яна бир неча киши жароҳатланган.

Исроил ҳарбийлари Ғазо сектори шимолида Ҳамаснинг қўмондонлик марказига зарба берганини ва у ерда «ҳужумларни режалаштираётган»ларни йўқ қилганини билдирди. Исроил сўнгги вақтларда Ҳамас назоратидаги полиция кучларига ҳужумларни кучайтирган.

Маҳаллий шифокорлар маълумотига кўра, октябрдаги сулҳ келишувидан бери Исроил камида 830 нафар фаластинликни ўлдирган.

Хитойда собиқ вазирлар ўлимга ҳукм қилинди

7 май куни Хитойнинг икки собиқ мудофаа вазири коррупция айбловлари билан кечиктирилган ўлим жазосига ҳукм қилинди.

Давлат ОАВларига кўра, ҳарбий суд Вей Фенхе ва Ли Шанфуни икки йиллик имтиёзли давр билан ўлим жазосига ҳукм қилди. Бу уларнинг ўлим жазоси икки йилдан кейин умрбод қамоқ жазосига алмаштирилишини англатади. Бироқ жазо муддатини қисқартириш ёки муддатидан олдин шартли озод қилиш имконияти мавжуд бўлмайди.

Биринчи мулозим Вей Фенхе 2018 йилдан 2023 йилгача Хитой мудофаа вазири бўлиб ишлаган. Ли Шанфу эса 2023 йилда Вейнинг ўрнига келганди.

Хитойда бу икки олий ҳарбий мулозим – пора сифатида «жуда кўп миқдорда пул ва қимматбаҳо буюмлар» қабул қилиш ҳамда «кадрларни жойлаштиришда ноқонуний манфаатлар олишга ёрдам бергани» айтилмоқда. Уларнинг барча шахсий мол-мулклари ҳам мусодара қилинган.

Февраль ойида Хитой раиси Си Жинпинг тозалаш ишларига камдан кам учрайдиган очиқ муносабат билдириб, армия «коррупцияга қарши курашда инқилобий чиниқишни бошдан кечирганини» айтганди.

Танқидчиларнинг фикрича, Си бу кампаниялардан сиёсий рақибларни четлатиш учун қурол сифатида ҳам фойдаланмоқда.

Сингапурда ҳантавирус гумони

Сингапур Юқумли касалликлар агентлиги пайшанба куни ҳантавирус эпидемияси тарқалган кемада бўлган икки нафар фуқароси ажратилгани ва тестдан ўтказилаётганини айтди.

Агентлик баёнотига кўра, агар тест манфий чиқса, улар вирус билан охирги марта мулоқотда бўлган санадан бошлаб 30 кунлик карантинга олинади.

Агар тест мусбат чиқса, эркаклар назорат ва даволаниш учун шифохонада қолдирилади.

Дунё бўйлаб кўплаб давлатлар ҳантавирус янада кенг тарқалишининг олдини олиш мақсадида ушбу кемада бўлган йўловчиларни кузатиб бормоқда.

Круиз кемасидаги эпидемия оқибатида уч киши — голландиялик эр-хотин ва Германия фуқароси вафот этганди. Яна саккиз киши вирусни юқтирган деб тахмин қилинмоқда.

Ҳантавирус одатда кемирувчилар орқали тарқалади, камдан кам ҳолларда одамдан одамга ўтиши мумкин.