Қуёш панели ўрнатган корхоналардан электрнинг харид нархи пасайтирилиши мумкин

Ўзбекистонда қуёш панели ўрнатган тадбиркорлар эҳтиёжидан ортиқ ишлаб чиқарган электр энергиясини давлатга сотиш нархи 1 kWh учун 800 сўмдан 250 сўмгача пасайтирилиши мумкин.

4 май куни Либерал-демократик партиянинг тадбиркорлар билан учрашувида бизнес вакилларидан бири шу ҳақда савол берди:

“Заводимизга 350 kW қуёш панеллари ўрнатганмиз. Ҳозир яна 350 kW қўйиш ниятидамиз. Ҳозирги қонунчилик бўйича орттирилган электрни давлатга 800 сўмдан сотяпмиз. Ҳозирда ижтимоий тармоқларда шунақа ҳужжат лойиҳаси юрибди: энди тадбиркорлар орттирилган электрни 250 сўмдан сотишга мажбур бўлар эканмиз.

Нимага давлатдан сотиб олсак, 1000 сўмдан сотиб оламиз, агар сотсак 250 сўмдан сотамиз – қани бу ерда адолат? Шу тўғрими? [...] Энди 250 сўмдан сотиш иқтисодий томондан бизга қанчалик тўғри келиш-келмаслигини ўйлаб қолдик”.

Депутат Бобур Бекмуродов Қонунчилик палатасидаги тегишли қўмита бу масала устида иш олиб боришини айтди.

“Бу масаладан хабаримиз бор, қўмитада ўрганишни бошлаганмиз. Миллиардлаб пул сарфлаб, қуёш панелларини ўрнатган тадбиркорлар бор. Бундан ташқари, пулларни ўз вақтида бермаслик ва бошқа бюрократик тўсиқлар ҳам бор. Биринчидан, биз муаммонинг кўламини аниқлаб олишимиз керак. Чунки бутун республика бўйлаб “800 сўмдан сотар эканман” деган ишонч билан, риск қилиб шу бизнесга пул тикканлар кам эмас. Бунинг кўламини аниқлаб олишимиз керак. Агар 250 сўмдан белгиланадиган бўлса, бу қандай таъсир қилади? Буни албатта аниқлашимиз керак.

Иккинчи навбатда, қўмита сифатида нима учун айнан 250 сўмлиги, бунинг калкуляциясини ҳам кўришимиз керак. Тадбиркорлардан 250 сўмдан олса, бошқа ишлаб чиқарувчилардан неча пулдан олади, орадаги фарқ мутаносибми ёки йўқми, деган чуқур масалалар бор. Албатта, буларни ўрганамиз”, – деди у.

Бекмуродов панел ўрнатган тадбиркорлардан электр энергиясини 800 сўмдан сотиб олиш бўйича давлат узоқ йиллик мажбурият олмаганини қўшимча қилди.

ЎзЛиДеП раиси Актам Ҳайитовнинг эътироф этишича, тадбиркорлар нафақат аввалбошдан белгиланган “ўйин қоидаларининг ўзгариши”, балки мавжуд қоидалар доирасида давлат ўз мажбуриятларини етарлича бажармаслиги: харид қилинган электр учун тўловни ўз вақтида тўламаслиги муаммоси билан юзлашиб турибди.

“Бу билан тизимли шуғулланиш учун қўмитамизнинг кучи етарли. Фракциямиз билан биргаликда бу борада парламент назорати эшитувини ташкил қилсак-да, кейин каттароқ даражага ҳам олиб чиқамиз. Унгача буни юридик нуқтайи назардан чуқурроқ ўрганамиз: шартномалар қандай тузилган, томонларнинг масъулияти қандай бўлган?” – деди Актам Ҳайитов.

Маълумот учун, 2021 йилда қабул қилинган президент қарорига асосан, жисмоний ва юридик шахслар томонидан ўз эҳтиёжлари учун ўрнатиладиган қуввати 1 МВтгача бўлган қуёш, шамол ва биогаз электр станцияларида ишлаб чиқарилган электр энергиясининг ўз эҳтиёжидан ортиқча қисми давлат томонидан (кафолатланган тарзда II тариф гуруҳи истеъмолчилари учун белгиланган тарифнинг 80 фоизи миқдорида) истеъмолчи хоҳишига кўра камида 10 йил муддат давомида харид қилиниши белгиланган.

2025 йил октябр ойида Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан жамоатчилик муҳокамасига қўйилган ҳужжат лойиҳасида юқоридаги 80 фоизлик нормани 70 фоизга тушириш кўзда тутилган эди.