Конгода яна Эбола вируси тарқалди: ЖССТ «глобал фавқулодда вазият» эълон қилди

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг билдиришича, Конго шарқидаги Итури провинциясида Эбола вирусига 246 та гумон қилинган ҳолат ва 80 та ўлим ҳолати қайд этилган. Аммо, 16 май ҳолатига ушбу эпидемия – пандемия хавфи мезонларига жавоб бермайди. Шу билан бирга вирус ҳозирда аниқланаётган ва хабар қилинаётганидан кўра “анча каттароқ эпидемия“ бўлиши мумкинлигидан ҳамда минтақавий миқёсда тарқалиш хавфи юқори эканлиги айтилди.

ЖССТнинг маълум қилишича, Эболанинг амалдаги штамми “Bundibugyo” вируси томонидан келтириб чиқарилган бўлиб, унга қарши тасдиқланган дорилар ёки вакциналар мавжуд эмас.

Касалликнинг дастлабки симптомлари қуйидагилардан иборат:

• Иситма
• Мушаклардаги оғриқ
• Чарчоқ
• Бош оғриғи ва томоқ оғриғи
• Кейинчалик қайт қилиш, ич кетиши (диарея), тошма ва қон кетиши кузатилади.

ЖССТнинг билдиришича, ҳозирда вирус билан касаллангани лаборатория томонидан тасдиқланган 8 та ҳолат мавжуд. Бошқа гумон қилинаётган ҳолатлар ва ўлимлар эса учта соғлиқни сақлаш зонасида, жумладан олтин қазиб олинадиган Монгвалу ва Рвампара шаҳарлари бўйлаб қайд этилган.

BBC’нинг агентликка таяниб ёзишича, вирус – Конгодан ташқарига ҳам тарқалган. Хусусан, қўшни Угандада иккита тасдиқланган ҳолат қайд этилган. Уганда расмийларининг маълум қилишича, пайшанба куни вафот этган 59 ёшли эркакда тест натижаси ижобий чиққан.

Уганда ҳукумати ўз баёнотида вафот этган бемор Конго фуқароси бўлганини ва унинг жасади аллақачон Конгога қайтарилганини маълум қилди.

Тарқалиш хавфини ошираётган омиллар

ЖССТнинг таъкидлашича, қуйидаги омиллар касаллик тарқалиш хавфини оширмоқда:

• Конгода давом этаётган хавфсизлик билан боғлиқ вазият ва ҳуманитар инқироз;
• Аҳоли ҳаракатчанлиги – миграциянинг юқорилиги;
• Касаллик ўчоқларининг шаҳарларда жойлашгани;
• Минтақадаги норасмий тиббиёт муассасаларининг кўплиги.

Бугунга келиб, Конго билан чегарадош давлатлар савдо ва саёҳат туфайли юқори хавфли ҳудудлар ҳисобланади.

Тавсиялар ва кўрилаётган чоралар

ЖССТ Конго ва Угандага касалликни кузатиш, аниқлаш ҳамда инфекциянинг олдини олиш чораларини кўриш учун фавқулодда оператив марказлар ташкил этишни тавсия қилди.

Тарқалишни минималлаштириш учун, соғлиқни сақлаш агентлиги тасдиқланган ҳолатлар дарҳол изоляция қилиниши кераклигини айтди. Камида 48 соатлик фарқ билан ўтказилган иккита тест натижаси салбий чиққунга қадар даволаниш лозим.

Тасдиқланган ҳолатлар мавжуд бўлган минтақалар билан чегарадош мамлакатлар ҳукуматлари назоратни ва соғлиқни сақлаш соҳасидаги ҳисоботларни кучайтириши лозим.

ЖССТ таъсирга учраган минтақадан ташқаридаги мамлакатлар ўз чегараларини ёпмаслиги ёки саёҳат ва савдони чекламаслиги кераклигини қўшимча қилди. Чунки «бундай чоралар одатда қўрқув туфайли амалга оширилади ва илмий асосга эга эмас».

Эбола – давоси йўқ вирус

Эбола биринчи марта 1976 йилда ҳозирги Конго ҳудудида аниқланган ва у кўршапалаклардан тарқалган деб ҳисобланади. Ҳозирда ушбу ўлимга олиб келувчи вирусли касалликнинг мамлакатдаги 17-эпидемиясидир. У ҳайвонлардан ҳам, одамлардан ҳам одамга юқиши мумкин. Вирус ўтиши ҳаво орқали эмас, тана суюқликлари билан бевосита алоқа ёки шикастланган тери орқали юқади.

Эбола кучли қон кетиши ва аъзолар етишмовчилигига сабаб бўлади. ЖССТ маълумотларига кўра, бу вирусга қарши исботланган даво чораси йўқ, ўртача ўлим кўрсаткичи эса тахминан 50% ни ташкил қилади.

Сўнгги 50 йил ичида Африка мамлакатларида 15 000 га яқин одам ушбу вирусдан вафот этган. Конгодаги энг ҳалокатли эпидемия 2018 ва 2020 йиллар оралиғида содир бўлган бўлиб, унда 2300 га яқин одам ҳалок бўлганди.