Эроннинг Ўзбекистондаги элчиси Муҳаммад Али Искандарий Kun.uz'нинг “Геосиёсат” дастурида берган интервюсида шу каби саволларга жавоб берди.
— АҚШ билан имзоланган меморандумнинг қайси бандини Эрон ҳукумати энг муҳим ютуқ деб ҳисоблайди?
— Суҳбатимиз бошида шуни айтишим керакки, Америка урушга Эронни таслим қилиш режаси билан киришган эди. Бу режа – Нетаняҳу томонидан нотўғри маълумотлар асосида Трампга тақдим қилинган таклиф эди. Бироқ уруш бошланганидан тўрт кун ўтиб, бу қарор нотўғри эканини ўзлари ҳам англаб етишди. Шундан сўнг вазият ўзгарди ва тахминан 80 кун давомида жараён шундай кечдики, натижада Эрон ўз шартларини илгари суриб, уларни қабул қилдира олди.
Яъни жараён шундай тус олдики, дастлаб Америка Эроннинг сўзсиз таслим бўлишини кутган бўлса, охир-оқибат вазият тескари томонга бурилди – Эрон ўз позициясини мустаҳкамлаб, душман томонни муросага мажбур қила олди. Агар меморандумдаги бандларга диққат билан қаралса, бу ҳолат янада аниқроқ тушунилади.
Лекин энг асосий ютуқ – барча фронтларда ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш келишуви бўлди. Шунингдек, Эроннинг музлатилган активлари қайтарилади, Эронга қарши қўлланган санкциялар бекор қилинади, етказилган зарар тиклаш лойиҳалари орқали компенсация қилинади. Албатта, булар – муҳим ютуқлар. Аммо асл натижа бундан ҳам чуқурроқ:
Биринчидан, бу жараён шуни кўрсатдики, Эронни ҳарбий йўл билан таслим қилиш мумкин эмас. Мамлакатда кучли тийиб турувчи салоҳият мавжуд бўлиб, у ички бирлик, жипслик ва мустаҳкам сиёсий институтларга таянади.
Иккинчидан, ташқи кучлар ёлғон нарративлар орқали ўз позициясини мажбуран қабул қилдира олмаслиги аён бўлди. Куч билан босим ўтказиш ҳар доим ҳам натижа бермайди.
Учинчидан, бу жараён шуни исботладики, хавфсизлик ва тинчлик бир томонлама бўлиши мумкин эмас. Агар минтақада беқарорлик юзага келтирилса, у ерда барқарор тинчликни таъминлаб бўлмайди.
Шунингдек, ушбу воқеалар натижасида Эрон олдингидан ҳам кучлироқ позицияга чиқди. Маълум маънода, Трампнинг қарорлари Эроннинг геосиёсий жиҳатдан янада мустаҳкамланишига олиб келди. Аввал Эрон узоқ вақт давомида ўзини тийиб, минтақа давлатлари билан мувозанатни сақлашга ҳаракат қилган эди. Бироқ АҚШнинг нотўғри ҳисоб-китоблари ва сиёсий қарорлари натижасида бу позиция ўзгарди ва Эрон фаол ҳаракат босқичига ўтди.
