Трамп НАТОда: Испания билан савдони узиш ва Гренландияни эгаллаш даъвоси

8 июль куни Туркия пойтахти Анқарада сўзлаган нутқида президент Доналд Трамп иттифоқчиларини Эронга қарши урушни қўллаб-қувватламаётгани учун қаттиқ танқид қилди. Шунингдек у Испанияни НАТОдаги «жуда ёмон ҳамкор» деб атади ҳамда АҚШ молия вазири Скотт Бессентга Мадрид билан барча савдо-сотиқни тўхтатишни буюрди.

«Испания — умидсиз ҳолат. Биз энди Испания билан ҳеч қандай савдо-сотиқ қилишни хоҳламаймиз», деди Трамп.

.@POTUS: "Spain is a wasted cause. We don't want to do any trade business with Spain anymore by the way... Spain is a terrible partner in NATO. They don't participate, they don't pay. I don't want anything to do with Spain." pic.twitter.com/3prqux6p54

— Rapid Response 47 (@RapidResponse47) July 8, 2026

«Айтганча, мен буни тўхтатишни истайман. Испания НАТОдаги жуда ёмон ҳамкор. Улар [тадбирларда] қатнашмайди, пул тўламайди. Испания билан ҳеч қандай алоқам бўлишини хоҳламайман. Испания билан барча савдо-сотиқни, жумладан ташрифларни ҳам тўхтатинг… Кейин уларнинг қандай югуриб қайтиб келишини томоша қилинг», дея Трампнинг сўзларини келтирмоқда Reuters.

Вашингтон ва Мадрид ўртасида анчадан бери келишмовчилик давом этмоқда, чунки Испания Трампнинг Европа давлатлари ҳарбий харажатларни кескин ошириши ва ўз мудофааси учун ўзлари пул тўлаши ҳақидаги талабларини очиқчасига рад этиб келмоқда.

Бундан ташқари, Испаниянинг социалистик раҳбарияти АҚШга Эрон уруши давомида ўз ҳаво ҳудудидан ёки унинг ҳудудидаги базалардан фойдаланишга рухсат бермаган.

Гренландия масаласи

Трамп, шунингдек, ўз мамлакати Даниянинг ярим автоном ҳудуди бўлган Гренландияни назорат қилишини талаб қилди ва иттифоқ ичида кескинлик келтириб чиқарган масалани яна кун тартибига қайтарди.

«Гренландия Америка Қўшма Штатлари учун жуда муҳим, аммо Дания учун муҳим эмас», деди у.

«Аслида, Дания бир кундан камроқ вақт ичида нацистлар томонидан босиб олинганда — Ҳитлер уларни бир кунда мағлуб этиб, назоратни қўлга олганда — улар биздан Гренландияга ғамхўрлик қилишимизни сўрашган. Биз Гренландияни ҳимоямизга олганмиз, кейин эса аҳмоқлик қилиб уни қайтариб берганмиз", деди Трамп.

Испания ва Даниянинг муносабати

Испания бош вазири маъмурияти Мадрид Трампнинг сўзларини хотиржамлик билан қабул қилаётгани ва буни «одатий ҳол» сифатида баҳолаётганини маълум қилди.

Баёнотда айтилишича, Испания АҚШ билан мавжуд ижтимоий, маданий ва иқтисодий муносабатларни ўзгартириш ниятида эмас. Шунингдек, унда эслатиб ўтиш жоиз бўлган учта жиҳат санаб ўтилди:

• АҚШ Испания билан савдода профицитга эга – яъни, бу савдо муносабатларидан АҚШ кўпроқ фойда кўради;

• Европа Иттифоқи божхона ва савдо иттифоқи ҳисобланади, унда алоҳида аъзо давлатларни якка тартибда ажратиб кўрсатиш ёки жазолаш мумкин эмас. Буни Европа Комиссияси ҳам бир неча бор таъкидлаган;

• Иқтисодий алоқалар ҳукуматлар эмас, балки хусусий компаниялар томонидан ўрнатилади.

Испания соғлиқни сақлаш вазири Моника Гарция эса кескинроқ фикр билдирди. «Биз кўп томонлама муносабатлар ва тинчликни ҳимоя қиладиган суверен, демократик давлатмиз. Дипломатияни қўрқитиш ва безорилик билан чалкаштириб юбориш ҳақиқатда даҳшатли ҳолатдир», деб ёзди у.

Дания Бош вазири Метте Фредериксен эса Гренландия сотилмаслиги ёки бериб юборилмаслигини яна бир бор таъкидлади. «Биз НАТОнинг ҳар бир қаричини, жумладан, ўз ҳудудимизни ҳам ҳимоя қилишга тайёрмиз», деди у.

Трампнинг сўзларига муносабат билдирган НАТО дипломатларидан бири шундай деди: «АҚШ президенти ўртага ташлаётган ҳар бир саволга жавоб аниқ: кўпроқ Европага таянадиган НАТО барпо этиш керак. Анқарада айнан шу ишни қиляпмиз».

Трамп саммитга соя солмоқда

Анқарада Трамп яна Европа давлатларини уруш пайтида АҚШ кучларига ўз ҳаво ҳудудидан ва унинг ҳудудидаги базалардан фойдаланишга рухсат бермаганликда айблади.

Европалик расмийларнинг таъкидлашича, иқтисодиётни ларзага келтирган ушбу уруш олдидан улардан маслаҳат сўралмаганига қарамай, АҚШ кучлари олдида ваъда қилинган мажбуриятлар асосан бажарилган.

Reutersʼнинг ёзишича, Трампнинг Эрон билан тузилган келишув якунланганини эълон қилиши – европалик етакчилар бирдамликни ҳамда Украинани қўллаб-қувватлашни намойиш этишга умид қилган саммитга соя солди.

Трамп ўзининг кутилмаган баёнотларини асосан НАТО Бош котиби Марк Рютте билан бирга чиқишида овоза қилди.

Рютте Трампнинг мудофаа харажатлари, Эрон ва Гренландия борасидаги хавотирларини сидқидилдан юмшатишга ҳаракат қилди. Айни пайтда ушбу муаммоларни кун тартибига олиб чиққани учун президентни кўкларга кўтариб мақтаб турди.

Ушбу баёнотлар, шунингдек, Европа мамлакатлари ҳарбий харажатларни ошириш бўйича масъулиятни ўз зиммаларига олгани ҳақидаги хабарларга ҳам путур етказди. Нашрнинг ёзишича, сешанба куни мудофаа соҳасида камида 50 миллиард долларлик янги ташаббуслар эълон қилинганди.