Пойтахт ҳокимлиги 2034 йилгача берилган реклама паспортларини бекор қилмоқчи: тадбиркор ва давлат органлари ўртасида ҳуқуқий баҳс юзага келди 

Single Media Group МЧЖнинг Kun.uzʼга маълум қилишича, компания 2025 йилда Тошкент шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги Рақамли ривожланиш департаментидан кўп квартирали уйлар томига реклама конструкцияларини жойлаштириш бўйича икки реклама жойи паспортини олган. Улардан бири 2030 йилгача, иккинчиси эса 2034 йилгача амал қилиши белгиланган. 

Бироқ 2026 йил май ойида компанияга юборилган билдиришномада Тошкент шаҳрининг дизайн-коди кучга киргани, унга кўра кўп квартирали уйлар том қисмида реклама конструкцияларини жойлаштириш тақиқлангани сабаб реклама конструкцияларини 10 кун ичида демонтаж қилиш талаб қилинган. Департамент  реклама жойи паспортларини бекор қилиш чоралари кўрилаётганини маълум қилган. 

 Тадбиркор: «Биз қонуний рухсатнома асосида инвестиция қилганмиз» 

Компания вакилининг айтишича, реклама жойлари учун давлатга катта миқдорда тўловлар амалга оширилган. Хусусан, Шота Руставели кўчасидаги реклама жойи учун шу кунгача 270,4 млн сўм, Чилонзор тумани, Олмазор даҳасидаги реклама жойи учун эса 69,4 млн сўм тўланган. 

Тадбиркор реклама паспортлари 2030 ва 2034 йилгача амал қилишига ишониб инвестиция киритганини, янги дизайн-код эса амалда илгари берилган ҳуқуқларни бекор қилаётганини таъкидламоқда. 

 Компания Омбудсманга йўллаган мурожаатида бир нечта ҳуқуқий асосларни келтирган. 

Биринчидан, тадбиркор президентнинг 2026 йил 5 февралдаги ПҚ-48-сон қарорига таянмоқда. Мазкур ҳужжат билан кўп квартирали уйларни бошқариш тизими такомиллаштирилган бўлиб, унда уйларнинг умумий мол-мулкидан олинадиган даромадлар қаторида реклама жойлаштиришдан тушадиган маблағлар ҳам кўрсатилган. Қарорга кўра, реклама, мобил алоқа антенналари ва бошқа умумий мол-мулкни ижарага беришдан тушадиган даромадлар кўп квартирали уйнинг банк ҳисобрақамига йўналтирилади ҳамда мулкдорларнинг даромади ҳисобланади. 

Шунингдек, қарорнинг 9-иловасида ишчи гуруҳларга кўп квартирали уйларнинг реклама жойлаштириш мумкин бўлган жойларини аниқлаш вазифаси юклатилган. 

Тадбиркор айнан шу нормаларга таяниб, Президент қарорида реклама конструкцияларини, жумладан том қисмида реклама жойлаштиришни тақиқловчи норма мавжуд эмаслигини, аксинча реклама жойлаштириш даромад манбайи сифатида эътироф этилганини таъкидламоқда. 

Иккинчидан, компания “Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида”ги қонуннинг 41-моддасига мурожаат қилиб, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар орқага қайтиш кучига эга эмаслигини эслатмоқда. Унинг фикрича, дизайн-код кучга киришидан аввал қонуний равишда берилган реклама паспортларига янги чекловлар татбиқ этилмаслиги керак. 

Яна бир эътироз Вазирлар Маҳкамасининг 104-сон қарорига тааллуқли. Тадбиркор реклама жойи паспортларини бекор қилишдан олдин махсус ишчи гуруҳ хулосаси бўлиши кераклигини, бироқ бундай хулоса тақдим этилмаганини билдирган. 

 Ҳокимлик позицияси 

Тошкент шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги Рақамли ривожланиш департаменти эса аксинча фикрда.  

Департамент юборган билдиришномада Вазирлар Маҳкамасининг 104 ва 428-сон қарорлари ҳамда Тошкент шаҳрининг дизайн-коди талабларига мувофиқ барча ташқи реклама объектлари шаҳарсозлик нормалари ва дизайн талабларига мос бўлиши шартлиги қайд этилган.

Билдиришномада, шунингдек, реклама тарқатувчи билан тузилган оммавий оферта шартномасига ҳавола қилиниб, қонунчилик ёки шаҳарсозлик вазияти ўзгарган тақдирда реклама конструкцияларини демонтаж қилиш тадбиркорнинг мажбурияти экани кўрсатилган. Шу асосда реклама конструкцияларини 10 кун ичида олиб ташлаш, акс ҳолда улар мажбурий тартибда демонтаж қилиниши ҳамда харажатлар тадбиркордан ундирилиши ҳақида огоҳлантирилган. 

Адлия вазирлиги нима дейди? 

Мазкур масала юзасидан Адлия вазирлиги ҳам тадбиркорнинг мурожаатини кўриб чиқди. 

Вазирлик жавобида “Маҳаллий давлат ҳокимияти тўғрисида”ги қонунга мувофиқ Тошкент шаҳар Кенгаши дизайн-кодни қабул қилиш ваколатига эга эканини қайд этган. 

(Muharrirga: Fotogalereyada adliya vazirligining javobi va hokimiyat xatidan skrinshot bor, shuni qo’ya olmadim)

Шунингдек, вазирлик баҳс марказида турган президентнинг 2026 йил 5 февралдаги ПҚ-48-сон қарорига ҳам изоҳ бериб, унда кўп квартирали уйлар том қисмида реклама конструкцияларини жойлаштиришга рухсат берувчи норма мавжуд эмаслигини билдирган. 

 Бироқ вазирлик тадбиркорнинг ҳуқуқий манфаатлари масаласига ҳам эътибор қаратган. “Маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисида”ги қонуннинг 59-моддасига кўра, манфаатдор шахснинг ишончи ҳимоя қилиниши лозим бўлган ҳолларда маъмурий ҳужжатни бекор қилиш ёки ўзгартириш масаласи суд тартибида кўриб чиқилади. Шу боис вазирлик тадбиркорга Тошкент шаҳар Кенгаши қарори юзасидан судга мурожаат қилиш ҳуқуқи мавжудлигини маълум қилган. 

Баҳс нимада? 

Томонлар бир ҳужжатни турлича талқин қилмоқда. Тадбиркор президентнинг ПҚ-48-сон қарори реклама жойлаштиришни кўп квартирали уйларнинг даромад манбайи сифатида тан олганини, шу боис дизайн-код билан бундай реклама конструкцияларини тўлиқ тақиқлаш президент қарорига зид эканини таъкидламоқда. 

Адлия вазирлиги эса бошқа ёндашувни илгари суради: вазирликка кўра, ПҚ-48 қарорида реклама жойлаштиришдан даромад олиш назарда тутилган бўлса-да, унда айнан кўп квартирали уйларнинг том қисмида реклама конструкцияларини жойлаштиришга рухсат берувчи норма мавжуд эмас. Шу сабабли дизайн-коднинг мазкур тақиқи президент қарорига зид деб баҳоланмаган. 

Натижада баҳснинг асосий саволи очиқлигича қолмоқда: давлат томонидан 2030 ва 2034 йилгача амал қилиши белгилаб берилган реклама паспортлари янги маҳаллий норматив ҳужжат асосида муддатидан олдин бекор қилиниши мумкинми? Агар мумкин бўлса, реклама жойлари учун юз миллионлаб сўм тўлаган тадбиркорнинг инвестициялари ва мулкий манфаатлари қандай ҳимоя қилинади? 

Kun.uz бу борада Бизнес омбудсман ва Савдо-саноат палатасига сўров юборди.