Осон бойлик иллюзияси: нега ўзбекистонликлар фирибгарларга яна ва яна алданмоқда?
|07:081 15920 мин
Kun.uz молиявий пирамидаларнинг ишлаш схемаси, улар қандай қилиб одамларни ўзига жалб қилаётгани ва бу тузоққа тушмаслик учун нималарга эътибор бериш кераклигини «Seven Jade» мисолида таҳлил қилди.
Ўзбекистон киберфирибгарлар учун «қайноқ бозор»лардан бирига айланиб қолди. Охирги пайтларда мўмай даромад ваъда қилиб, ўн минглаб инсонларни миллиардларга чув туширган молиявий пирамидалар ҳақида тез-тез эшитадиган бўлиб қолдик. Шунга қарамай, бундай кўринишдаги фирибгарликнинг бозори касод бўлиш ўрнига «гуллаб-яшнаяпти». Хўш, молиявий пирамида нима, у қандай ишлайди? Нега ўзбекистонликлар фирибгарларнинг тузоғига осонгина тушяпти? Алданиб қолмаслик учун нималарга эътибор бериш керак? Жиноятчилар асосан қандай схемаларни қўллаяпти?
Молиявий пирамида нима?
Молиявий пирамидаларнинг ишлаш механизми тизимга мунтазам равишда янги одамларни ва уларнинг сармояларини жалб этишга асосланади. Бу жараёнда тармоққа аввал қўшилганларнинг фойдаси фақатгина кейинги қўшилганларнинг пуллари ҳисобидан қоплаб борилади. Кўпинча бундай лойиҳалар ўз аъзоларидан маълум бир миқдорда бадал тўлашни ҳамда камида икки ёки ундан кўп одамни тармоққа олиб киришни талаб қилади. Ушбу шартлар бажарилган тақдирда, киритилган маблағни жуда катта улуш билан қайтариб бериш кафолатланади.
Кўп ҳолларда пирамидалар қонуний тижорат корхонаси ниқоби остида рўйхатдан ўтади ва қандайдир сохта лойиҳаларни амалга ошириш мақсадида «инвестиция» йиғаётганини иддао қилади. Улар мижозларга узоқ муддатли ва ҳаддан ташқари юқори даромадни ваъда қилишади, гарчи бу иқтисодий жиҳатдан мутлақо имконсиз бўлса ҳам. Аслини олганда, бундай тузилмалар ҳеч қандай реал маҳсулот ёки қиймат яратмайди, уларнинг фаолияти фақат янги аъзоларнинг тўловларига боғлиқ. Айнан шу жиҳати билан пирамидалар ҳақиқий бизнесдан кескин ажралиб туради. Ҳеч қандай ишлаб чиқаришнинг йўқлиги ва бажариб бўлмас ваъдалар сабабли, ҳар қандай молиявий пирамида охир-оқибат қулайди. Пирамида асосчилари аввалига одамларнинг ишончига кириш мақсадида дастлабки аъзоларга ваъда қилинган фойдани тўлаб беришади. Тўловлар ҳақидаги хабарлар эса қариндош-уруғ ва таниш-билишлар орасида тез тарқалиб, ташкилотчиларнинг «бизнеси» янада гуллашига хизмат қилади.
Ўзбекистон тарихида кузатилган энг йирик ва шов-шувли молиявий фирибгарлик тармоғи, шубҳасиз, чинозлик Аҳмаджон Турсунбоев ҳамда унинг шериклари томонидан яратилган. Олиб борилган тергов ҳаракатлари давомида «Аҳмадбой иши» доирасида 11 минг 700 киши жабр кўргани ва уларга етказилган умумий моддий талафот 418 миллиард 293 миллион сўмни ташкил этгани маълум бўлади. Бу ўша пайтдаги расмий курс бўйича 142 млн доллардан ортиқни, қора бозордаги курс бўйича эса қарийб 70 млн долларни ташкил этган.
У одамлардан нақд пул, автомобил ва чорва молларини йиллик 100 фоизлик, баъзан ундан ҳам юқори кафолатланган даромад ваъдаси билан йиғиб олади. «Аҳмадбой» моделида шаффофликдан асар ҳам бўлмаган: одамлар оддий тилхат ёки дафтар ёзуви асосида бутун бойликларини топшириб кетаверган. Ушбу схема жамиятда ишонч феноменининг қанчалик кўр-кўрона ишлашини амалда исботлаб ҳам берди.
Мавзуга оид
Молиявий пирамидаларнинг янги тўлқини
Сўнгги пайтларда фирибгарлар Ўзбекистонда шиддатли равишда «палак ёйяпти». Буни статистик рақамлар ҳам исботлайди. Хусусан, охирги олти йилда кибержиноятлар бўйича мурожаатлар сони 48 бараварга
каби гигантлар билан ишлайдиган халқаро реклама агентлиги деб таништиради. Одамларга иловаларни юклаб олиш ва топшириқларни бажариш эвазига «кунлик иш ҳақи» ваъда қилинган, аммо бунга эришиш учун аввал «меҳнат депозити» сифатида пул тикиш талаб этилади. Ишончга кириш учун ҳудудларда бепул озиқ-овқат маҳсулотлари, масалан, тухум, банан, ёғ, макарон, тарқатилган ва дастурхон атрофида «чойхоналар» ташкил қилинган. Маҳсулот олган кишилар PGM иловасини ушлаб расмга тушириб олинади, бунинг ортидан бошқа минглаб одамлар тузоққа илинтирилади.
Пуллар расмий компания ҳисобига эмас, P2P орқали жисмоний шахсларнинг банк карталарига йиғилган. Telegram каналлар ҳам 2022 йилдан бери мавжуддек кўриниши учун эски каналлар сотиб олиниб, номи ўзгартирилади.
Натижада PGM атиги 6 ой ичида минглаб одамларни кредит ва қарзларга ботириб, миллионлаб маблағларини ўзлаштириб кетди.
FastAI номи билан тарғибот олиб борган платформа эса «робот сотиб ол ва бойиб кет» шиори остида одамларни ўзига жалб қилди. Фирибгарлар 1000 долларга робот сотиб олиб, 60 кун давомида кунлик 37 доллардан даромад кўришни таклиф этади.
Гўёки, робот унга инвестиция киритган инсон учун «ишлайди». Бироқ на роботни, на у қилаётган ишни амалда кўриш имконсиз. Молиявий пирамида классик «пул тикинг ва фойда кўринг» формуласига асосланган.
FastAI’да ҳам кўпроқ одамни жалб қилганларга бонуслар таклиф этилади. Масалан, жамоасида 10 кишини тўплаганга 20 доллар, 80 кишини тўплаганга 100 доллар, 500 кишини тўплаганга эса 1000 доллар маош ваъдаси. Фақат бунинг учун шунча одам платформада ўз аккаунтини фаоллаштириши зарур.
Мунчоқ ортига яширинган тузоқ
Айни пайтда фаол тарғибот компаниясини олиб бораётган ва ўзбекистонликларни чув туширишга қаратилган яна битта молиявий тузоқ «Seven Jade». Компания 2026 йил 20 январ куни «Seven Jade Manufacturing» номи остида Ўзбекистонда рўйхатдан ўтказилган. Фаолият тури — ихтисослашган улгуржи савдо. Ташкилотнинг ягона таъсисчиси чет эллик Лин Нанзҳоу. У «Happyads» МЧЖда ҳам 100 фоизлик улушга эгалик қилади.
«Seven Jade»га Солиқ қўмитаси томонидан ҚҚС тўловчиси сифатида рўйхатдан ўтганлиги тўғрисида гувоҳнома ҳам берилган.
Айнан шу икки ҳужжатдан молиявий пирамида ташкилотчилари одамларни гўёки фаолиятлари қонуний эканига ишонтириш учун асос сифатида фойдаланяпти.
«Бош қараргоҳ Ҳонгконгда»
Фирибгарлар кўпинча одамларни алдаш учун илгари мавжуд бўлган, аммо ҳозирда ёпилиб кетган ёки умуман бошқа фаолият билан шуғулланган компанияларнинг номларини ўғирлаб, ўзларини ўша «халқаро бренднинг давоми» ёки «филиали» қилиб кўрсатишади. Хусусан, Ўзбекистон учун ишлаб чиқилган «бизнес режа»да «Seven Jade Manufacturing» бош қароргоҳи Ҳонгконгда жойлашган қайта ишлаш корхонаси сифатида таништирилади.
Ҳонгконг компанияларни рўйхатга олиш департаментининг онлайн тизими бундай номдаги ташкилот мавжуд эмаслигини кўрсатяпти. Дунёдаги энг йирик очиқ компания маълумотлари базаси бўлган Opencorporates сайтидаги қидирув натижаси эса Ҳонгконг ҳудудида «Jade Seven Development Limited» номли ташкилот бўлганини аниқлади. Аммо, бу компания ҳам ҳозирда мавжуд эмас, унинг фаолияти тўхтатилган.
Схема қандай ишлайди?
«Seven Jade» ўзининг асосий фаолиятини Telegram’даги турли хил канал ва гуруҳлар орқали олиб боряпти. Масалан, 7 октябр ҳолатига «SEVEN JADE Official» номли каналда 11 мингдан ортиқ обуначи тўпланган.
Kun.uz мухбири билан гаплашган ва ўзини Дилдора дея таништирган тарғиботчилардан бирининг сўзларига кўра, «Seven Jade» заргарлик ва ҳунармандчилик маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳамда сотиш билан шуғулланувчи халқаро лойиҳа. Одамлар томонидан киритилаётган пуллар ишлаб чиқариш ва бизнес фаолиятини молиялаштиришга сарфланади. Компаниянинг савдо тармоғи бутун дунёга ёйилган, Ўзбекистонда ҳам янги заводлар қуриб, буюртмаларни тез ва сифатли етказиб беришни таъминлаётгани айтилди.
Ҳамкор бўлиш учун амалда йўқ бўлган виртуал маҳсулотга пул киритиш керак. Бунинг учун, sevenjade.vip номли платформа ташкил этилган. Унда ушбу молиявий пирамиданинг пул тикиш пакетлари, ҳисобни тўлдириш ва кунлик даромадни ечиб олиш усуллари ҳақида маълумотлар бор. Пакетлар мунчоқдан ясалган тақинчоқ маҳсулотлари билан ниқобланган. Бу ерда 8 та браслет тури бор. Рўйхатдан ўтган одамга 2 кунлик Gift пакет берилади. Бунда кунига 10 минг сўмдан умумий 20 минг сўмга эга бўлиш мумкин. Энг қизиғи, бу платформага кирган одамни ушлаб қолишга қаратилган тузоқнинг бошланиши. Шахсий кабинетда 2 кун давомида 20 минг сўм йиғилади, аммо уни ечиб олиш имконсиз. Бунинг учун ҳисобда 30 минг сўмдан ортиқ маблағ бўлиши керак, яъни кейинги босқич ўтиб, харид амалга оширишга мажбур қилинади.
Масалан, Azure glow bracelet маҳсулоти нархи 200 минг сўм қилиб белгиланган. Ушбу пакет 30 кун давомида фаол бўлади. Уни сотиб олиш орқали кунига 10 минг сўмдан бир ойда 300 минг сўм даромад олиш ваъда қилинган. Яъни бир ойда киритилган маблағни 150 фоиз қилиб кўпайтириб олиш таклиф этилади.
Шунингдек, 600 минг сўмга Vintage amethyst bracelet маҳсулотини сотиб олиб, 30 кунда 900 минг сўм, 2 млн сўмга Lucky Tangerine Bracelet тақинчоғи билан эса 30 кунда 3,3 млн сўм даромад олиш мумкинлиги иддао қилинади. Шу тариқа нархлар ва ундан келадиган даромад миқдори ошириб борилади.
4,7 млн сўмдан 40 млн сўмгача бўлган тарифлар ёпиб қўйилган. Бу ҳам қопқонга илинган одамларни қизиқтириш ва азартга берилишига эришишга қаратилган ҳийла ҳисобланади. Канал админлари деярли ҳар куни қизиқишни ошириш ва «ёпиқ клуб» синдромини шакллантириш учун маълум вақат оралиғида қиммат тарифлар мавжуд бўлиши ва чекланган сондаги таклифлар борлигини айтиб, тинимсиз равишда эълонлар жойлаб боришяпти.
Пул қаерга йиғиляпти?
Пакет сотиб олиш учун платформада рўйхатдан ўтиб, шахсий кабинет очиш керак бўлади. Сўнгра баланс тўлдирилади. Бу жараёнда пул ўтказиш P2P шаклида амалга оширилади. Платформада бунинг учун Зарнисо Наврўзова номига очилган банк картаси рақами киритиб қўйилган.
Пуллар расмий компания ҳисобига эмас, P2P орқали жисмоний шахсларнинг банк карталарига йиғилиши ҳам тизимнинг шаффоф эмаслигини кўрсатади.
Нима учун «Seven Jade» молиявий пирамида?
Юқоридагилардан келиб чиқадиган бўлсак, бир қатор жиҳатлар , «Seven Jade» фаолияти молиявий пирамида эканлигига ишора беради.
Биринчидан, реал иқтисодий фаолият мавжуд эмас. Одамлар заргарлик ёки ҳунармандчилик маҳсулотларини сотиб олаётгандек туюлса-да, аслида улар амалда мавжуд бўлмаган виртуал товарларга пул тикишмоқда. Бу эса реал товар айирбошлаш эмас, балки пулни айлантиришдир. Шунингдек, фирибгарлар одамларни ишонтириш учун ўзларини Ҳонгконгдаги йирик қайта ишлаш корхонасининг филиали деб таништиряпти. Бироқ амалда бундай ташкилот мавжуд эмас.
Иккинчидан, лойиҳа иштирокчиларига жуда қисқа муддатда (30 кунда) киритилган маблағини 100 фоиз ёки ундан ҳам кўпроққа кўпайтириб бериш ваъда қилиняпти. Масалан, 200 минг сўм тиккан одамга бир ойда 300 минг сўм (жами 500 минг сўм), қимматроқ пакетларда эса бундан-да юқори фойда кўриши иддао қилинган. Реал бозор шароитида бундай қисқа фурсатда кафолатланган юқори даромад келтирадиган қонуний бизнеснинг ўзи йўқ.
Учинчидан, тизимга «боғлаб қўйиш» ва «қопқон» механизмлари қўлланяпти ва молиявий оқимлар шаффоф эмас. Рўйхатдан ўтганларга дастлаб 2 кунлик совға сифатида 20 минг сўм берилади, бироқ уни ечишнинг имкони йўқ. Пулни олиш учун эса мажбурий равишда кейинги босқичга ўтиш ва камида 200 минг сўм пул киритиш керак. Админлар одамларда шошқалоқлик ва «азарт» уйғотиш учун чекланган сондаги таклифлар борлигини айтиб, доимий равишда психологик босим ўтказади. Бундан ташқари, қонуний ва шаффоф бизнес ҳеч қачон ўз даромадлари ёки инвестицияларини P2P кўринишида шахсий карталарга йиғмайди.
Тўртинчидан, , «Seven Jade»да бошқаларни таклиф қилиш орқали даромад олиш ваъдаси ҳам бор. Бу молиявий пирамидаларнинг асосий тўрт устунидан бири ҳисобланади. Таклиф қилинган одам сотиб оладиган пакетдан ҳам бонус ваъда қилинган. Бу молиявий пирамиданинг навбатдаги устуни.
Kun.uz «Seven Jade Manufacturing» МЧЖ фаолиятини ўрганиш ва ҳуқуқий баҳо бериш учун Ички ишлар вазирлиги ва Марказий банкка сўров юборди.
«Оиламизда ҳаловат йўқ»
Молиявий пирамидаларнинг зарари фақатгина хорижга чиқиб кетаётган миллионлаб маблағлар билан ўлчанмайди. Тармоқли фирибгарлик схемаларига одатда энг яқин қариндошлар, дўстлар ва танишлар жалб қилиниши ортидан жамиятда ўзаро ишонч йўқолиб, оғир молиявий ҳолатга тушган оилалар сони кескин ортяпти. Kun.uz билан суҳбатлашган Сардор Қаҳҳоровнинг (суҳбатдош талаби билан исм-фамилия ўзгартирилган) таъкидлашича, молиявий пирамида сабаб оиласида ҳаловат йўқолган, онаси ва яқинлари ўртасидаги муносабатлар кескинлашиб боряпти.
«Kun.uz сайтида фирибгарликлар ва молиявий пирамидалар ҳақида тез-тез мақолалар эълон қилинади. Шу сабаб бизнинг оилада кузатилаётган вазиятни айтиб беришга қарор қилдим, зора кимгадир сабоқ бўлар. Онам битта компаниядан яхшигина пулга ҳар хил дори ва косметика маҳсулотларини олиб келди. Бу нарса тармоқли маркетинг эканлигини биттада тушундим, аммо хафа бўлмаслиги учун индамадим. Аммо, кейинчалик ҳам топган пулларини ўшаларга бераверган. Камига қариндошлар ва қўшнимизни ҳам олиб бориб қўшибди. Улар билан ҳам орамизга яхшигина совуқчилик тушган. Бир куни ишхонамга келиб, ишчилардан пул олиб кетибди. Куни кеча яна мендан 2000 минг доллар сўради. Пул бермасанг, берган тарбиямга рози эмасман, деган гапларни гапиряпти. Укан билан ҳам худди шундай вазият. Олиамизда ҳаловат йўқ. Нима қилишни билмаяпмиз. Олдин неваралари билан бирга кўп вақт ўтказарди. Ҳозир фикр-у хаёли ўша фирибгарларнинг тизимига янги одам қўшиш ва пул киритиш бўлиб қолди», дейди мурожаатчи.
Нега одамлар алданишда давом этяпти?
Биринчи омил, молиявий пирамидаларда одамларни шунга ишонтирувчи тарғиботчилар қатлами шаклланган. Улар тушуниб ёки тушунмаган ҳолда бошқаларни турли шубҳали платформаларга жалб қилиб, катта даромад ваъда қилишади. Ҳатто буни касб қилиб олганлар бор. Айнан мана шу «ўрта қатлам» пирамидаларнинг тегирмонига сув қуйяпти. Якунда улар сувдан қуруқ чиқиб кетяпти. Ўз ёлғонлари билан бошқаларнинг чув тушиб қолишига сабабчи бўлаётганларга жазо чоралари кўрилмас экан, бу йўналишда тарғибот давом этаверади.
Иккинчи омил, «бошқалар алданса ҳам, мен пирамиданинг ёрилишидан олдин пулимни олиб чиқиб кетаман» деган иллюзияга ишонувчилар бор. Инсонлардаги айни шу фикрлаш сабабли ҳам молиявий пирамидалар ҳамон яшаб келяпти. Кичик миқдор киритиб фойда олгач, машинаси ёки бошқа мулкини сотиб тизимга киритиб юборадиганлар ҳам бор.
Учинчи омил, Ўзбекистонда молиявий саводхонлиги паст бўлган одамларни огоҳлантирадиган тизим шаклланмаган. Кўплаб давлатларда шубҳали бизнес лойиҳаларни кузатадиган, уларнинг фаолияти бўйича тезкор чоралар кўрадиган тузилмалар бор. Масалан, Қозоғистонда алоҳида давлат ташкилоти – Молиявий мониторинг агентлиги мавжуд ва айнан улар томонидан молиявий пирамидалар рўйхати юритилади. Бу орқали одамларнинг сохта лойиҳалар, молиявий пирамидалар бўйича хабардорлиги ошириб борилади. Россия Марказий банки веб-сайтида ҳам молиявий бозорда ноқонуний фаолият белгилари аниқланган компаниялар рўйхати шакллантирилган. Сайтда деярли ҳар куни сохта лойиҳалар ва платформалар бўйича материаллар жойлаштирилади. Ушбу компаниялардан маълум муддат ичида эътироз келиб тушмаса, улар фаолияти тўғридан тўғри ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан текширувга олинади.
Тўртинчи омил, одамларнинг ҳиссиётлари билан ўйнашиш. Масалан, «Credit House», «In Fin Stroy Invest» қурилиш корхоналари квартира олиб бериш важи билан 2 минг нафар фуқарони алдаб, 490 млрд сўм пулларини ўзлаштирган. «Umid Avtolizing», «Halol Avtolizing» каби фирмалар эса 1800 нафар фуқаронинг 80 млрд сўмини қўлга киритган. «Credit House» ва «In Fin Stroy Invest» кейсида Kun.uz мухбири суҳбатлашган жабрланувчиларнинг бир қисми ҳалол насия савдога уй олиб бериш ваъдаси туфайлигина шу компаниялар билан ишлашга рози бўлганини таъкидлашган.
Қонунчиликда қандай жазо бор?
Жиноят кодексининг 188-1 моддасида (пул маблағларини ва (ёки) бошқа мол-мулкни жалб этишга доир ноқонуний фаолият) молиявий пирамидалар ташкил қилганлик учун оғирлик даражасига қараб 10 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоси назарда тутилган. Жиноят процессуал кодексининг 325-моддасига кўра, бундай жиноят ишларини қўзғатиш учун жабрланувчиларнинг шикояти талаб этилмайди. Kun.uz ўрганган суд ҳужжатларига кўра, З.Шарипова «Вадим Машуров» исмли шахс ва бошқа шериклари билан тил бириктириб, Бухоро шаҳрида «S-GROUP» номи остида молиявий пирамида ташкил этади. Фуқароларга компания фаолияти қонуний эканлигини тарғиб қилиб, сармоя киритиш орқали 1 йил давомида ҳар ойда 10 фоизгача даромад олиш ваъда қилинган. Жабрланувчиларнинг телефонига «S-GROUP» дастурини ўрнатиб, нақд пулларни гўёки платформанинг «SWCT» va «SGCT» деб номланган ички валютасига айлантириб берганига ишонтиради. Тергов давомида аслида ҳеч қандай лойиҳага пул йўналтирилмагани, дастлабки инвесторларнинг мажбуриятлари янги жалб қилинган одамларнинг пуллари ҳисобидан қоплаб борилгани маълум бўлди. Йиғилган пуллар шахсий эҳтиёжлар учун сарфланган ва Binance биржаси орқали электрон ҳамёнларга ўтказилиб, ноқонуний крипто-савдоларда ишлатилган.
Суд ҳужжатида қайд этилишича, ўнлаб фуқаролардан жами 118 минг 800 доллар ва 43 млн сўм нақд пул фирибгарлик йўли билан йиғиб олинган. Binance орқали эса 5 миллиард 70 миллион 217 минг сўмлик тақиқланган крипто-активлар айланмаси амалга оширилган. Жиноят ишлари бўйича Қоровулбозор туман судининг ҳукми ва кейинги инстанциялар ажримига асосан, З.Шариповага қатор моддалар билан жами 6 йил-у 2 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди. Яна бир ҳолат юқорида номи тилга олинган PGM платформаси билан боғлиқ. Kun.uz суриштирувида номи тилга олинган И.Ражабовга нисбатан ҳам 7 йиллик қамоқ жазоси қўлланди. Судланувчи «МИА» исмли шахс билан тил бириктириб, PGM пирамидасининг офисини Сирдарё вилоятида очган ва фуқароларга уни қонуний реклама компанияси деб таништиради. Даромадни ошириш учун фойдаланувчилар F-1, F-2, F-3, F-4, F-5 ва C-1 каби пулли даражаларни (статусларни) сотиб олишлари керак бўлган. 2026 йил январ ойида платформа пулларни музлатиб қўйган ва маблағларни ечиб олиш учун фойдаланувчилардан киритилган сумманинг 20 фоизи миқдорида қўшимча «солиқ» тўлашни талаб қилган, кейин эса дастур бутунлай ишламай қолган. 2025 йил сентябр ойидан 2026 йил январ ойига қадар жами 38 нафар фуқародан алдов йўли билан 614 млндан кўпроқ пул маблағлари йиғиб олинган.
Рақамли технологиялар ва аноним тўлов тизимларига мослашган замонавий молиявий пирамидалар Ўзбекистон фуқароларини ҳам қурбон, ҳам жиноят қуролига айлантирмоқда. Асосий муаммо — кибержиноятларнинг маҳаллий «юзлар» орқали амалга оширилиши бўлиб, бунда хорижда яширинган ҳақиқий ташкилотчилар фуқароларнинг ишончи ва тез даромад топиш истагидан усталик билан фойдаланмоқда. Одамларни ишонтириш ва пирамидага жалб қилиш юки билиб-билмай жиноятга шерик бўлаётган ўзбекистонликлар зиммасига тушяпти ва пирамида қулаганида бутун ҳуқуқий жавобгарлик ҳам айнан уларнинг чекида қолмоқда.
Хулоса ўрнида айтиш лозимки, тармоқли маркетинг ниқобига ўраниб олиб, фуқароларнинг маблағларини шилаётган сохта ишбилармонлар ва узлуксиз равишда пайдо бўлаётган шубҳали тизимларга қарши кескин жазо чоралари қўлланиб, қатъий кураш олиб борилмас экан, бунинг охири жуда оғир йўқотишларга сабаб бўлиши муқаррар. Осон бойлик орттириш ҳақидаги қоп-қоп ваъдаларга ишониб, уй-жой ва мол-мулкингиздан айрилиб қолманг. Текин пишлоқ фақат қопқонда бўлади.
