ЕМБ 23 июл куни ўз сайтида ҳар бир номинал учун 10 тадан дизайн вариантини жамоатчиликка тақдим қилди. Улар икки асосий мавзу — «Европа маданияти» ҳамда «Қушлар ва дарёлар» концепциялари асосида ишлаб чиқилган.
Фуқаролар 21 сентябрга қадар онлайн сўровда қатнашиб, таклиф этилган дизайнлар ҳақида ўз фикрини билдириши мумкин.
Жами 10 та банкнотлар тўплами 10 нафар турли рассом томонидан ишлаб чиқилган. Ҳар бир тўплам олтита номиналдаги банкнотдан иборат. Дизайнлар услуб жиҳатидан фарқ қилса-да, уларда тасвирланган шахслар ва қушлар бир хил.
Бетховен, да Винчи ва Мария Кюри банкнотларда пайдо бўлиши мумкин
«Европа маданияти» мавзусидаги дизайнларда қитъа маданияти, илм-фани ва тарихида муҳим ўрин тутган машҳур шахсларнинг портретлари жойлаштирилган.
Таклифга кўра, 5 евролик банкнотда — келиб чиқиши юнон бўлган машҳур опера хонандаси Мария Каллас, 10 евроликда — немис бастакори Людвиг ван Бетховен тасвирланиши мумкин.
20 евролик банкнот учун поляк-француз олими Мария Склодовская-Кюри, 50 евро учун испан ёзувчиси Мигел де Сервантес портрети таклиф қилинган.
100 евролик банкнотда италиялик рассом ва олим Леонардо да Винчи, 200 евролик банкнотда эса австриялик ёзувчи ва тинчлик ҳаракати фаоли Берта фон Зутнер тасвирланган.
Иккинчи вариантда қушлар тасвирланади
«Қушлар ва дарёлар» деб номланган иккинчи концепция Европа табиати ва экотизимларига бағишланган.
Бу серияда 5 евролик банкнотда тоғларда яшайдиган деворпармаси, 10 евроликда эса асосан сув ҳавзалари яқинида яшайдиган кўкторғоқ тасвирланган.
20 евролик банкнотда тилларанг қурқуроқ, 50 евроликда лайлак, 100 евроликда қиличтумшуқ ва 200 евролик банкнотда йирик денгиз қуши — шимол олушаси тасвирланиши таклиф қилинган.
Ҳар икки серия банкнотларининг орқа томонида Европадаги машҳур бинолар ва муайян шахсни ифодаламайдиган одамлар тасвирлари жойлаштирилган.
Янги дизайн 2026 йил охиригача танланади
«Европа маданияти» ва «Қушлар ва дарёлар» мавзулари Европа миқёсида ўтказилган дизайн танлови натижасида танланган. Танловда 1200 нафардан ортиқ рассом иштирок этган.
Кейин улар орасидан 25 нафар рассомга бир ёки ҳар икки мавзу бўйича дизайн лойиҳаларини ишлаб чиқиш таклиф қилинган. Турли соҳалар вакилларидан иборат 21 нафар эксперт эса тақдим этилган ишлар орасидан 10 та энг яхши вариантни саралаб олган.
Жамоатчилик ўртасидаги онлайн овоз бериш билан бир вақтда Европа Иттифоқи мамлакатлари аҳолиси орасида алоҳида социологик тадқиқот ҳам ўтказилади.
Европа Марказий банки ҳар икки сўров натижаларини эълон қилиб, уларни инобатга олган ҳолда якуний қарор қабул қилади.
Янги банкнотлар дизайни 2026 йил охирига қадар танланиши кутилмоқда. Бироқ якуний дизайн ҳозир жамоатчиликка тақдим этилган 10 та вариантдан бири бўлиши шарт эмас.
Евро банкнотлари илк бор жиддий янгиланади
Европа Марказий банки президенти Кристин Лагарднинг айтишича, ҳозирги евро банкнотлари дизайнини янгилаш вақти келган.
Амалдаги дизайн швейцариялик рассом Роберт Калина томонидан 1996 йилда ишлаб чиқилган. Унда муайян давлат ёки шахсларга боғланмаган абстракт архитектура элементлари, кўприклар, дарвоза ва деразалар акс эттирилган.
Ушбу дизайндаги банкнотлар 2002 йилда евро нақд пул сифатида муомалага киритилганидан бери ишлатиб келинмоқда.
Лагарднинг таъкидлашича, янги банкнотлар европаликларнинг евро билан ўзини янада кучлироқ боғлиқ ҳис қилишига хизмат қилиши керак.
Шу тариқа, режалаштирилаётган ўзгариш евро банкнотлари муомалага киритилганидан бери уларнинг ташқи кўринишидаги биринчи йирик янгиланиш бўлади.
Амалдаги евро дизайни муаллифи янги вариантларни танқид қилди
Ҳозирги евро банкнотлари дизайни муаллифи Роберт Калина эса ЕМБ тақдим этган янги вариантларни танқид қилди.
У Die Frankfurter Allgemeine Zeitung нашрига берган интервюсида банкнотларда муайян шахслар ва биноларни тасвирлаш Европа давлатлари ўртасида кимнинг маданияти ёки тарихий шахси муҳимроқ экани борасида рақобатни кучайтириши мумкинлигини айтган.
Калина айнан шу сабабли ўз дизайнида муайян мамлакатга тегишли реал бинолар ва шахслардан фойдаланишдан қочганини таъкидлади.
У «Қушлар ва дарёлар» концепциясига ҳам танқидий муносабат билдириб, бундай тасвирлар банкнотлардан кўра почта маркалари учун кўпроқ мос келишини айтган.
