Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тўқаев 25 июл куни Омскда Россия президенти Владимир Путин билан учрашув чоғида Россия ва Украина ўртасидаги урушни «музлатиб қўйиш»га чақирди. Тўқаевнинг сўзлари ёзилган видео Кремл матбуот хизмати томонидан эълон қилинган.
Тўқаевнинг айтишича, унга АҚШ ва Европадан Россия ва Украина ўртасидаги «можароли вазият» бўйича «кўплаб сигналлар келиб тушмоқда». У бу ҳақда Путинни ҳам «хабардор қилгани»ни таъкидлаган.
«Гап қандайдир фуқаролик уруши ҳақида кетаётгани йўқ. Биз ҳар доим Украина халқига, унинг маданиятига, тилига ҳурмат билан муносабатда бўлганмиз ва бу можаронинг табиати кўпчиликка, шу жумладан бизга ҳам унчалик тушунарли эмас, деб ҳисоблаймиз. Озарбойжон ва Арманистон ўртасидаги музлатилган можарони олсак, у ерда бу можаронинг моҳияти, унинг келиб чиқиши биз учун мутлақо аниқ эди. Улар тарих қаърига бориб тақаларди. Бунисини эса тушуниш жуда қийин», – деган Тўқаев.
Қозоғистон президенти Путин ўтган йил ёзида Аляскада АҚШ билан музокаралар чоғида «максимал даражада дипломатик мослашувчанлик» намойиш этганини қайд этган.
«Модомики менга мурожаат қилишаётган экан, бу шунчаки менинг камтарона фикрим: балки бу низони аллақачон музлатиб қўйиш ва «Истанбул формуласи 2.0»га қайтиш керакдир, чунки у ерда сезиларли натижаларга эришилганди. Табиийки, буюк державалар, жумладан Россиянинг кафолатлари остида интиқлик билан кутилган тинчлик сари олдинга ҳаракат қилиш лозим бўлади», – дея таклиф қилган Тўқаев.
«Афсус, ёшлар ҳалок бўляпти. Бу қардош халқлар – Россия ва Украинанинг генофонди. Буларнинг барчасини тўхтатиш керак, чунки содир бўлаётган воқеалар фақат Россия ва Украина давлатининг душманларига қўл келмоқда ва уларни қувонтирмоқда», – дея хулоса қилган у.
Бунга жавобан Путин суҳбат давомида Тўқаевга «Украина йўналиши» бўйича батафсил маълумот беришини айтган.
Бир неча соат ўтиб РФ президенти матбуот котиби Дмитрий Песков Путин «унга [Тўқаевга] махсус ҳарбий амалиёт бўйича барчасини батафсил тушунтиргани»ни айтди. Кремл вакили Киевнинг позициясини ҳисобга олган ҳолда «бундай музлатиш имконсизлиги»ни қўшимча қилган. «Биз учун асосий шарт бор – мақсадларимизга эришишимиз керак», – деди у. Песков ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш шартлари икки йил олдин Путин томонидан баён этилганини эслатган. Бу шартлар «тушунарли, изчил», шунинг учун «агар Киев режими тегишли қарорларни қабул қилса, барчаси кун охиригача тўхташи мумкин».
Июл ойи бошида Reuters Кремлга яқин манбаларга таяниб, Путин Украина билан тинчлик музокаралари бўйича таклифларни рад этаётгани ва ҳарбий ҳаракатларни кучайтириши мумкинлиги ҳақида ёзганди. Манбалардан бирининг айтишича, Россия президенти Донецк областининг қолган қисмини босиб олиш масаласида «муросасиз позицияни эгаллаган» – ва у яқинда фронт чизиғининг ҳозирги ҳолатида ўт очишни тўхтатиш бўйича муроса таклиф қилган маслаҳатчилар гуруҳини танқид қилган.
