Президент Шавкат Мирзиёев 17 август куни «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига тадбиркорлик фаолияти эркинлигининг кафолатларини мустаҳкамлаш ҳамда тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш механизмларини такомиллаштиришга қаратилган қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш тўғрисида»ги қонунни имзолади.
Қонун тадбиркорлик субъектларининг самарали фаолият юритиши учун қўшимча кафолатлар яратиш, уларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш механизмларини ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлаш ва соҳадаги муносабатларни такомиллаштиришга қаратилган.
Ҳужжат билан тадбиркорлик фаолияти эркинлигининг асосий принциплари ҳам аниқ белгилаб берилди. Улар қаторига қонунийлик, тадбиркорликнинг эркинлиги, тадбиркорлик субъектларининг тенглиги, ишончни ҳимоя қилиш, хусусий мулкнинг дахлсизлиги, тадбиркорликка оид қонунчиликнинг барқарорлиги ва аниқлиги киритилган.
Қонунга кўра, тадбиркорлик субъектлари кичик, ўрта ва йирик тоифаларга ажратилади. Кичик тадбиркорлик субъектларига якка тартибдаги тадбиркорлар, микрофирмалар ва кичик корхоналар киради. Ўрта тадбиркорлик субъектлари учун календарь йил давомидаги жами даромад мезони 10 млрд сўмдан 100 млрд сўмгача, йирик тадбиркорлик субъектлари учун эса 100 млрд сўмдан юқори этиб белгиланган.
Шунингдек, тадбиркорлик субъектларининг қайси тоифага кириши календарь йил давомидаги жами даромади асосида аниқланади.
Тадбиркорларга давлат кўмагининг турлари белгиланди
Янги қонун билан тадбиркорликни давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг асосий турлари ҳам белгилаб берилди.
Жумладан, тадбиркорлар молиявий ва мулкий, инфратузилмавий жиҳатдан қўллаб-қувватланиши, шунингдек, уларга давлат грантлари, кредитлар ҳамда қонунчиликда белгиланган солиқ ва божхона имтиёзлари тақдим этилиши мумкин.
Молиявий кўмак доирасида иқтисодий ва ижтимоий аҳамиятга молик лойиҳалар учун грантлар ажратиш, тижорат банкларига кредитлар учун молиявий ресурслар жойлаштириш, кредитлар бўйича фоиз харажатларининг бир қисмини компенсация қилиш ҳамда халқаро молия институтлари маблағларини жалб этиш назарда тутилган.
Тадбиркорларга давлат кафолати остида имтиёзли кредитлар жалб этиш имконияти ҳам белгиланмоқда.
Бундан ташқари, тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш мақсадида қонунлар билан солиқ ва бошқа мажбурий тўловлар бўйича имтиёзлар берилиши мумкин.
Маҳаллий маҳсулотларга устуворлик берилиши мумкин
Қонунда тадбиркорларни мулкий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш механизмлари ҳам назарда тутилган.
Хусусан, давлат объектларини ижарага бериш, ижтимоий ва иқтисодий аҳамиятга молик лойиҳалар учун грантлар ажратиш, шунингдек, давлат харидларида маҳаллий ишлаб чиқарувчилар маҳсулотларига муайян устуворлик бериш имкониятлари белгиланган.
Импорт қилинган товарлар ўрнига маҳаллий товарлардан фойдаланиш талабига боғланган қўллаб-қувватлаш чоралари ҳам қўлланилиши мумкин.
Тадбиркорларни инфратузилмавий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш доирасида эса уларнинг фаолият юритадиган ҳудудларини ташқи муҳандислик-коммуникация тармоқларига улаш, йўл ва бошқа инфратузилма объектларини ташкил этиш ёки ривожлантириш кўзда тутилган.
Инновацион тадбиркорларга алоҳида кўмак берилади
Қонун иқтисодий, ижтимоий ва экологик муаммоларни ҳал этишга қаратилган инновацион тадбиркорлик лойиҳаларини ҳам давлат томонидан қўллаб-қувватлашни назарда тутади.
Бундай тадбиркорларга солиқ, божхона ва бошқа имтиёзлар ҳамда преференциялар берилиши, ижтимоий лойиҳалар учун давлат субсидиялари ажратилиши, ходимларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш харажатлари қоплаб берилиши мумкин.
Шунингдек, ижтимоий тадбиркорлик субъектларига давлат ижтимоий буюртмасини бериш механизми ҳам назарда тутилган.
Тадбиркорларнинг барқарорлик рейтинги қонунга киритилди
Ҳужжат билан тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтинги тушунчаси ҳам қонун даражасида мустаҳкамланди.
Қонунчилик талабларига риоя қилган ҳолда фаолият юритаётган тадбиркорлар фаолиятини баҳолаш ва рағбатлантириш мақсадида барқарорлик рейтинги юритилади. Уни аниқлаш ва юритиш тартиби қонунчиликда белгиланади.
Шу билан бирга, «масъулиятли бизнес юритиш» тушунчаси киритилди. Бунда тадбиркорнинг инсон ҳуқуқларига ҳурмат қилиши, атроф-муҳитга зарар етказмаслик чораларини кўриши, коррупцияга қарши самарали механизмларни жорий этиши, бизнес ва реклама қоидаларига риоя қилиши, солиқларни ўз вақтида тўлаши каби мезонлар ҳисобга олинади.
Масъулиятли бизнес юритувчи тадбиркорларнинг алоҳида реестри шакллантирилади. Бундай субъектларга қонунчиликда белгиланган тартибда грантлар, солиқ имтиёзлари, давлат харидларида устуворлик ва бошқа қўллаб-қувватлаш чоралари берилиши мумкин.
Тадбиркорлик фаолиятини тўхтатиш тартиби ҳам аниқлаштирилди
Қонун билан тадбиркорлик субъектлари фаолиятини тўхтатиб туриш билан боғлиқ нормалар ҳам қайта кўриб чиқилди.
Тадбиркорлик субъекти фаолиятини тўхтатиб туриш ҳуқуқий таъсир чораси сифатида, қоида тариқасида, суд томонидан қўлланилади. Айрим фавқулодда ҳолатларда назорат қилувчи органлар фаолиятни қисқа муддатга тўхтатиб туриши мумкин, аммо кейин судга мурожаат қилиши талаб этилади.
Тадбиркорлик субъектларига нисбатан назорат ва ҳуқуқий таъсир чораларини қўллашда қонунийлик, асослилик ва мутаносиблик талабларига риоя қилиниши белгиланган.
Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
