«Авраам Линколн» авиаташувчиси Яқин Шарқни тарк этди

20 август куни Яқин Шарққа Американинг «Жорж Вашингтон» номли авиаташувчиси етиб келди. У минтақага январ ойида – АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳужуми бошланишидан олдинроқ келган «Авраам Линколн» авиаташувчисидан жанговар навбатчиликни қабул қилиб олди. «Линколн» АҚШнинг Эронга қарши барча ҳарбий амалиётларида иштирок этди. У жами 250 кундан ортиқ вақт мобайнида навбатчилик қилди ва ва денгизда узлуксиз бўлиш давомийлиги бўйича аввалги рекордни янгилади. Денгизчиларнинг яқинлари кемадаги шароит жуда оғир аҳволга келиб қолганини айтиб беришган. Оғир меҳнат, антисанитария, шунингдек, озиқ-овқат ва дам олиш етишмаслиги туфайли экипаж аъзоларининг руҳй ҳолати кескин ёмонлашган, баъзилар бортдан сакраб, жонига қасд қилишга уринган.

«Авраам Линколн» (Abraham Lincoln) авиаташувчиси хизматни 2025 йил ноябрида бошлаган (ўшанда у Венесуэла соҳиллари яқинига юборилганди). 2026 йил январида уни Яқин Шарққа олиб келишди, 28 феврал куни эса АҚШ ва Исроил Эрон бўйлаб зарба беришга киришди. Ҳарбий кема Эрон позицияларини бомбалаш ва портларини блоклаш бўйича кампанияларда иштирок этди.

Дастлаб қисқа муддатли кампания сифатида режалаштирилган Яқин Шарқдаги уруш ярим йилдан ортиқ вақтга чўзилди. Бу вақт давомида авиаташувчи денгизда қолди ва экипаж аъзолари (унинг умумий сони беш мингга яқин) оғир шароитлардан, жумладан, озиқ-овқат етишмаслиги ва антисанитария ҳолатларидан шикоят қила бошлади.

Июл ойида «Линколн» денгизда узлуксиз бўлиш бўйича 207 кунлик нуқтадан ўтди ва бу борада 2020 йилги пандемия чоғида «Дуайт Эйзенҳауэр» авиаташувчиси томонидан ўрнатилган рекордни янгилади.

«Линколн»нинг бутун навбатчилик давридаги портга ягона кириши Яқин Шарққа жўнашдан олдин, 11–12 декабр кунлари қайд этилганди. Ҳарбий денгизчиликка ихтисослашган Stars & Stripes нашрига кўра, одатда, авиаташувчи экипажи аъзолари ҳар 30-45 кунда портга кириш имкониятига эга бўлади, лекин оператив вазифалар бу тақвимни бузиши мумкин.

Операцияларнинг юқори суръати, катта зўриқиш ва дам олиш йўқлиги денгизчиларнинг аҳволига таъсир кўрсатган. «Бизнинг руҳий саломатлигимиз ва жисмоний ҳолатимиз хавф остида. Бизга ёрдам керак», – деб ёзганди июл ойида денгизчилардан бири ўз оиласига йўллаган мактубида. Жамоанинг бошқа аъзолари ҳам толиқишдан шикоят қилишган. Бундан ташқари, денгизчилар гигиена воситалари етишмаслиги, шунингдек, ишламайдиган ҳожатхоналар, моғор босган душхоналар ва узоқ вақт давомида иссиқ сув бўлмагани ҳақида ҳикоя қилишган.

7 июл куни «Линколн» Ўмондаги портлардан бирида қисқа муддатга тўхтайди. Ўша вақтда вазиятни ўз кўзлари билан баҳолаш учун унинг бортига CNN мухбирлари чиқишган. Улар кемада уч кун бўлишди ва вазиятни газеталардаги бир ўлчамли тасвирлардан кўра «мураккаброқ» деб топишди. Журналистлар бу ерда «ҳақиқий қийинчиликлар» «ҳақиқий матонат» билан ёнма-ён эканини таъкидлашган. Уларнинг сўзларига кўра, бу вақтга келиб овқатланиш билан боғлиқ вазият аллақачон яхшиланганди (денгизчилар илгари вазн йўқотишдан шикоят қилишган), кема портга кирганидан сўнг бир неча ойдан бери мавжуд бўлмаган янги мева ва сабзавотлар пайдо бўлганди.

Лекин жамоанинг руҳий ҳолати билан боғлиқ муаммолар сақланиб қолаётганди. CNN мухбирлари ташрифидан кейинроқ денгизчилардан бири қутқарув нимчасини кийган ҳолатда авиаташувчи бортидан ўзини сувга отган, кейин эса устидан нимчани ечиб ташлаган. Уни вертолёт орқали сувдан чиқариб олишган. Жамоа аъзоларининг яқинлари бортдан ўзини ташлашга бўлган бошқа уринишлар ҳақида ҳам айтиб беришган.

«Менинг ўғлим ҳозир шу кемада, у ва унинг ҳамкасблари доимо барчасидан қутулиш учун кемадан сакраш ҳақида ўйлашларини эшитиш жуда оғир», – деб ёзган эди июл ойида денгизчилардан бирининг ота-онаси Stars & Stripes нашрига. Оила аъзоларининг сўзларига кўра, улар ортиқча меҳнат ва хавфли вазифалар ҳарбий хизматнинг бир қисми эканини тушунишади, аммо кўпчилик «Линколн» экипажи денгизчиларнинг жисмоний ва руҳий чарчоғига етарлича эътибор бермасдан, жуда оғир шароитларда жанговар операцияларни бажаришда давом этаётганини айтади.

Мудофаа вазири Пит Ҳегсет денгизчиларнинг қариндошларининг шикоятларига жавобан ёмон шароитлар ҳақидаги хабарлар «мутлақо бузиб кўрсатилгани»ни айтди. «Қулоқ солинг, биз ҳар бир кемада, ҳар бир экипажда ва ҳар бир капитанда уларга тақдим этишимиз мумкин бўлган ҳамма нарса бўлишини таъминлаймиз. Баъзи миссиялар бошқаларига қараганда узоқроқ давом этади ва мен бу денгизчиларга бошқалардан кўра кўпроқ ҳурмат ва миннатдорчилик билдираман», – дея қўшимча қилган у.

Доналд Трамп журналистнинг денгизчиларнинг оила аъзолари «Линколн»даги шароитлардан хавотирда экани ҳақидаги саволига шундай жавоб берди: «Йўқ, ундай эмас». Ундан авиаташувчининг Яқин Шарқдаги миссияси чўзилиб кетмадими, деб сўралганда, АҚШ президенти миссия давомийлиги «ҳали етарлича узоқ бўлмагани»ни айтганди.

20 август куни эса барибир «Авраам Линколн» ўрнига бошқа авиаташувчи – «Жорж Вашингтон» келди. Шу ҳафта Трамп АҚШ Эронга қарши «энг ҳалокатли иқтисодий операция» ўтказишга ваъда берди. Эрондагилар бу таҳдидларни қоралашди, Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси эса уруш қайта бошланса, янада «ҳалокатли» қуроллардан фойдаланиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирди.